Oppositiepartij Groen is bezorgd over de bijzonder gunstige Vlaamse regels rond erf- en schenkbelastingen voor mensen met een familiebedrijf. Dat staat in Het Laatste Nieuws. In 2024 hebben Vlamingen zo voor 7,35 miljard euro geschonken zonder daar een euro belastingen op te betalen. Maar is de huidige regeling niet wat te soepel? En wat moet er dan anders volgens critici?
Privévastgoed schenken tegen nultarief: moet Vlaamse gunstregeling voor familiebedrijven op de schop?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Dit artikel verscheen voor het eerst op 29 augustus vorig jaar. Naar aanleiding van de bemerkingen van Groen bieden we het opnieuw aan in een geüpdatete versie.
1. Gunstregeling voor familiebedrijven, hoezo?
Iemand die vandaag een familiebedrijf heeft en de aandelen bij leven schenkt aan haar of zijn kinderen, hoeft daar geen belastingen op te betalen. Laat de eigenaar het bedrijf over na zijn dood, dan ligt de erfbelasting voor de kinderen op amper 3 procent.
Voor wie het zich afvroeg: ja, dat is een gunstige regeling wanneer je vergelijkt met "normale" schenkingen of erfenissen. Bij een schenking van roerende goederen aan familieleden betaal je normaal 3 tot 7 procent schenkbelasting (tenzij de schenker nog minstens 5 jaar leeft en kiest voor niet-registratie, dan is de schenking belastingvrij). Bij een "normale" erfenis van vastgoed kan de erfbelasting oplopen tot 27 procent als je van je ouders of partner erft en tot 55 procent bij de erfenis van een oom of tante.
2. Waarom bestaat dat gunstige regime eigenlijk?
Dat gunsttarief voor familiebedrijven heeft, historisch gezien, een nobele bedoeling. "De idee was indertijd om te vermijden dat, als de pater familias van een familiebedrijf zou sterven, de erfgenamen in financiële problemen zouden belanden en dus de continuïteit van het bedrijf in het gedrang zou komen", legt Ive Rosseel van het ACV uit.
3. Wat is het probleem nu dan?
Vlaams Parlementslid Bram Jaques van Groen vroeg de cijfers op bij Vlaams minister van Financiën Ben Weyts (N-VA). Daaruit blijkt dat vorig jaar een recordaantal Vlamingen een beroep deed op die formule: liefst 1.670 Vlamingen met een familieonderneming schonken samen 7,35 miljard euro aan hun erfgenamen, zonder daarop belastingen te betalen.
Maar Groen maakt zich - net zoals ACV vorig jaar al - zorgen dat die regeling rond schenkingen tegenwoordig wel erg ruim wordt toegepast. Zo brengen sommige families ook privéwoningen en verhuurd vastgoed onder in hun vennootschap, zelfs als die niks te maken hebben met de bedrijfsactiviteit. Dat scheelt een enorme slok op de borrel op vlak van erf- en schenkbelastingen.
"Als het gebruikt wordt waarvoor het bedoeld is - om een familiebedrijf te schenken aan de volgende generatie - dan hebben wij er geen probleem mee", zegt Jaques. "Maar het is niet oké dat gewone Vlamingen 3 tot 7 procent belastingen betalen voor een schenking, terwijl vermogende families via deze constructie hun miljoenen en bij wijze van spreken hun privévilla in Knokke volledig belastingvrij kunnen doorgeven."
4. Is de bezorgdheid terecht: gebeurt dat? En mag dat zomaar?
Wel, ook de Vlaamse Belastingdienst zet er vraagtekens bij: verschillende grote vennootschappen die dat trucje hebben toegepast, zijn in een juridisch conflict beland met de belastingdienst, maar met weinig succes voor die laatste.
Zo was er het fameuze slagersarrest in 2020, waarbij een slagerszoon de zaak van zijn vader erfde. In die vennootschap had de vader ook privévastgoed ondergebracht. De Vlaamse Belastingdienst weigerde de regeling toe te passen, de erfgenamen vochten dat aan en de rechter gaf de slagerszoon gelijk.
En een jaar geleden stelde een ander vonnis dat de hele gunstregeling ook voor vrije beroepen, zoals artsen of architecten, kan worden gebruikt. Meer nog: de familieleden hoeven diezelfde activiteit niet eens verder te zetten.
"Een zoon of dochter kan gerust een frituur maken met de vennootschap van een vader die pakweg arts was", zegt Rosseel. "Dat is volledig bij de haren getrokken en nooit de bedoeling geweest van die regeling."
Vlaamse belastingdienst loopt 1 miljard euro mis: hoe komt dat?
5. Zal de Vlaamse regering de soepele schenkingsregeling aanpassen?
Weyts is dat niet echt van plan, hoewel Groen suggereert dat de Vlaamse overheid zo miljoenen euro's misloopt. "Het nultarief voor familieondernemingen blijft. Die bedrijven moeten doorgegeven worden aan de volgende generatie zonder dat ze moeten sluiten", klinkt het bij Weyts. "Vlaanderen is een kmo-land. Als we dat niet koesteren, dan zorgt dat voor minder welvaart en minder werkgelegenheid."
Wel oppert het Vlaamse regeerakkoord dat "onrechtmatige achterpoortjes" in de erfenis- en schenkingsregels gesloten moeten en zullen worden. Wat dat in de praktijk zal betekenen voor een eventuele schenking van privévastgoed bij mensen met een familiebedrijf is nog niet duidelijk. Zeker is dat de coalitiepartners van N-VA - Vooruit en CD&V - er ook op aansturen om strenger in te grijpen op dat vlak.
