Je geld of woning wegschenken terwijl je nog leeft: zo vermijd je de hogere erfbelastingen voor je erfgenamen

"Alles wat je in je leven hebt opgebouwd, wordt na je dood verdeeld onder je erfgenamen", zegt VRT NWS-journalist Michaël Van Droogenbroeck van team WinWin. "Dat zijn doorgaans familielieden, maar het kunnen even goed ook vrienden zijn die je hebt opgenomen in je testament. Op alles wat die mensen van jou erven, moet een erfbelasting worden betaald en die tarieven kunnen vrij hoog oplopen. Om dat te voorkomen, is het systeem van schenken bij leven de voorbije jaren verder uitgebouwd. Het is intussen een populaire manier geworden om de erfbelasting te omzeilen."

Wie aan een vriend of familielid geld, aandelen of andere roerende goederen wil schenken, kan dat doen op verschillende manieren.

Je kan het geld, de auto, de juwelen of het schilderij gewoon aan die persoon geven of het bedrag overschrijven en verder niets ondernemen. Daarmee neem je wel een risico, want als de schenker binnen de 3 jaar na de schenking overlijdt, dan zal de ontvanger erfbelasting moeten betalen op de volledige waarde. "Je moet die schenking niet registreren, maar je kan best wel een document opmaken voor jezelf. Noteer daarop het bedrag of het goed dat geschonken werd en de datum en laat het ondertekenen door de schenker en de ontvanger. Dat mag eventueel ook met een e-mail of iets dergelijks gebeuren, maar zorg dat het moment van de schenking duidelijk is. Want als de schenker binnen de 3 jaar sterft, wordt die schenking bij de erfenis geteld en moeten er erfbelastingen betaald worden. Is het toch lang genoeg geleden, dan kan je dat op dat moment bewijzen met dat document." De nieuwe Vlaamse regering wil de "verdachte periode" - zoals die officieel heet - binnenkort verlengen van 3 naar 5 jaar. "Maar het is niet de bedoeling dat die 5 jaar ook voor bestaande regelingen zal gelden. Dat zal enkel toegepast worden op nieuwe ongeregistreerde schenkingen vanaf het moment van invoering, bijvoorbeeld op 1 januari van dat jaar", bevestigt Michaël Devoldere, de woordvoerder van minister Weyts.

Voor wie het risico dat de schenker toch binnen de 3 jaar (of binnenkort binnen de 5 jaar, red.) overlijdt liever niet wil nemen, bestaan er ook andere manieren om de erfbelasting te omzeilen.

"Je kan je schenking meteen laten registreren bij de notaris of via een onderhandse akte die je zelf opstelt en doorstuurt naar de FOD Financiën. Op dat moment betaal je een schenkbelasting. Die zal nooit hoger zijn dan de erfbelasting, maar door die schenking te registreren zal er op die schenking daarna nooit meer erfbelasting betaald moeten worden."

Ook goed om te weten: het is nooit te laat om een schenking toch nog te laten registreren. Als je had gehoopt nog minstens 3 jaar te leven, maar je wordt zwaar ziek en het ziet ernaar uit dat je toch vroeger gaat sterven, kan je alsnog een schenking laten registreren. "Je kan dat zelfs nog op je sterfbed laten doen als je dat wil en nog helder van geest bent. Dat gebeurt in de praktijk ook geregeld. Zodra het geregistreerd is, is het officieel een schenking, ook al sterf je de volgende dag."

Je kan niet alleen roerende goederen, zoals geld, schenken bij leven, maar ook vastgoed. "Een huis of appartement schenken is iets complexer, maar het kan perfect. Je moet dat altijd laten registeren bij de notaris en je zal dus ook altijd een schenkbelasting betalen. Vaak kan je er ook voor kiezen om bijvoorbeeld het vruchtgebruik (bv. het recht om in de woning te blijven wonen of de huurinkomsten te innen red.) bij de schenker te laten en enkel de blote eigendom weg te schenken."

Een derde manier om de erfbelasting te omzeilen, is een overlijdensverzekering afsluiten. Dat is een soort van levensverzekering die je kan afsluiten voor een periode en bedrag naar keuze.

Een voorbeeld: je hebt 100.000 euro bij leven geschonken aan je beste vriend zonder dat te registreren. Mocht je toch binnen de 3 jaar overlijden, dan zal die vriend daarop een hoge erfbelasting moeten betalen. Je kan er daarom voor opteren om een overlijdensverzekering af te sluiten voor een periode van die 3 jaar voor het bedrag dat jouw beste vriend zou moeten betalen aan erfbelastingen, mocht je toch vroeger sterven. Dat bedrag kan je eenvoudig vooraf berekenen.

In dit voorbeeld zal de totale erfbelasting op het bedrag van 100.000 euro voor een vriend zonder familieband 40.500 euro bedragen. Als de schenking toch vooraf werd geregistreerd zal de schenkbelasting 7.000 euro bedragen op diezelfde 100.000 euro. Een flink stuk minder dus.

De premie die je voor een overlijdensverzekering aan je verzekeraar moet betalen, zou nog lager kunnen liggen dan de schenkbelasting die je zou betalen wanneer je de schenking wel had laten registeren. Of een overlijdensverzekering effectief financieel interessant is voor jouw situatie, kan je best vooraf goed navragen bij jouw verzekeraar.