De Democratische conventie in de Verenigde Staten bracht opvallende beweringen met zich mee. Zo zouden er geen vrouwentoiletten zijn geweest, betalen Amerikaanse miljardairs "slechts" 8 procent belastingen en zouden voorstellen tot besparingen de ouderen treffen: uitspraken die de nodige rechtzetting vragen. Een overzicht.
Over damestoiletten, belastingen voor miljardairs en besparen op zorg: deze foute claims deden de ronde tijdens de Democratische conventie
In het kort
Wat? Tijdens de 4-daagse conventie van de Democraten werden heel wat uitspraken gedaan. Opvallend: journalisten, zoals hier bij CNN, gaven aan dat er niet veel uitspraken gecheckt konden worden. Onder andere omdat de Democraten vaak over de toekomst spraken, plannen die dus nog niet te controleren zijn. Toch sprongen er enkele foute of misleidende uitspraken, waaronder over miljardairsbelasting en tegenstander Donald Trump, in het oog.
Maar? President Joe Biden beweert dat miljardairs in Amerika 8,2 procent belastingen op hun inkomen betalen. Dat klopt niet, in werkelijkheid ligt het percentage rond de mid-20 procent. Claims waarin gezegd wordt dat Donald Trump voorstellen deed voor besparingen op gezondheidssysteem Medicare die vooral ouderen zouden treffen, zijn ook misleidend. Tot slot waren er wel degelijk vrouwentoiletten op de conventie, naast mannen- en genderneutrale.
In juli bracht VRT NWS dit factcheckartikel over de Republikeinse Conventie.
1. Neen, Amerikaanse miljardairs betalen (momenteel) geen 8,2 procent belastingen
De miljonairstaksen, het is een onderwerp dat niet alleen bij ons al tot veel politiek gedebatteer leidde. "We hebben een duizendtal miljardairs in Amerika. Weet je wat het gemiddelde belastingtarief is dat ze betalen?", vroeg president Joe Biden retorisch aan het publiek , tijdens de eerste avond van de Democratische conventie. "8,2 procent."
Biden nam het cijfer al meerdere keren, zoals in juli 2022 en januari 2023 , in de mond. Hij wil dat de rijkste Amerikanen meer belastingen betalen. Toch is 8,2 procent niet wat die 1.000 mensen momenteel betalen, zoals Biden wel keer op keer laat uitschijnen. Het is een alternatieve, hypothetische berekening van economen van Bidens eigen administratie.
In dit rapport wordt de denkoefening uit de doeken gedaan. De economen bekeken wat er zou gebeuren als de VS de verwachte winsten op aandelen zou belasten, wat nu niet gebeurt. Als je die winsten meetelt in de inkomensberekeningen van de 400 rijkste Amerikaanse gezinnen, zouden ze gemiddeld 8,2 procent belastingen moeten betalen op hun totale inkomen. Het cijfer is berekend op basis van de periode 2010-2018.
Maar die winsten worden momenteel dus niet belast, tenzij de aandelen worden verkocht, de zogenoemde meerwaardebelasting. Daarbij komt dat erfgenamen aandelen met weinig tot geen belasting kunnen ontvangen. Dat alles wil Biden veranderen, het leidde al vaker tot discussie tussen beleidsmakers en experten.
Hoeveel belastingen betalen de Amerikaanse miljardairs dan wel? Het exacte percentage is niet bekend. De Internal Revenue Service (IRS), de federale belastingdienst van de Verenigde Staten, berekende dat de 0,001 procent rijksten, ongeveer de 1.000 miljardairs waar Biden naar verwijst, voor de periode 2010 en 2018 tussen de ongeveer 18 en 24 procent betaalden. In 2020 gemiddeld 23,7 procent. Voor de top 1 procent komt het op ongeveer 26 procent.
Belastingsexpert Howard Glackman verwijst bij CNN ook naar een studie van Berkeley-economen Emmanuel Saez en Gabe Zucman uit 2019. Daaruit bleek dat de top 400 huishoudens in de VS in 2018 een gemiddeld belastingtarief van ongeveer 23 procent betaalden.
De collega's van CNN en PolitiFact maakten eerder al factchecks over de uitspraak.
Conclusie
President Biden beweert dat de 1.000 miljardairs in de VS 8,2 procent belastingen betalen op hun inkomen. Dat vindt hij veel te weinig.
Dat klopt niet. Momenteel betalen ze rond de mid-20 procent belastingen. De 8 procent verwijst naar een berekening van Bidens eigen administratie, als je rekening zou houden met inkomensstromen die momenteel niet belast worden door de Amerikaanse overheid.
We beschouwen de uitspraak dan ook als onwaar.
2. Neen, er waren wel degelijk wc’s voor vrouwen op Democratische conventie
Op sociale media verschenen de laatste dagen verschillende berichten die beweren dat op de congreslocatie van de Democratische conventie geen wc’s voor vrouwen zijn. Sommige berichten werden meer dan 100.000 keer bekeken.
In de berichten worden doorgaans 2 afbeeldingen meegegeven: een deur met in het Engels het opschrift “wc’s voor mannen” en een versie met “genderneutrale wc’s”. Van een ruimte met opschrift “wc’s voor vrouwen” is volgens de mediagebruikers geen sprake.
Maar dat klopt niet, er zijn wel degelijk wc’s voor vrouwen aanwezig. De Democratische conventie vindt dit jaar plaats in Chicago en wordt verspreid over meerdere gebouwen . Het hoofdprogramma met de speeches vindt plaats in het United Center.
Van dat gebouw bestaat een plattegrond (hier gearchiveerd), uitgegeven door de organisatoren van de Democratische conventie zelf. Daarop zien we 6 verdiepingen. Op 5 van de 6 verdiepingen zien we dat er meerdere wc’s aanwezig zijn.
Op elke verdieping is er 1 “all gender restroom” of een genderneutraal toilet, alle andere toiletten zijn vrouwen- of mannentoiletten. In totaal zijn er 21 damestoiletten, 26 herentoiletten en 5 genderneutrale toiletten in het United Center.
De Amerikaanse factcheckers van Politifact en LeadStories konden bovendien beelden bemachtigen van de opschriften op de deuren van de vrouwentoiletten.
Conclusie:
Op sociale media beweren sommigen dat er op de Democratische conventie geen damestoiletten meer zouden zijn.
Dat klopt niet. In het hoofdgebouw zijn er zeker 21 vrouwentoiletten, 26 mannentoiletten en 5 genderneutrale toiletten. We beschouwen de claim daarom als onwaar.
3. Neen, Trump deed geen voorstellen voor bezuinigingen op Medicare die ouderen sterk zouden raken
Huidig vicepresident Kamala Harris hield op de vierde en laatste dag van de Democratische conventie haar toespraak . Daarin zei ze het volgende: "We gaan niet terug naar toen Donald Trump probeerde te snijden in de sociale zekerheid en Medicare." Ter herinnering: Medicare is een Amerikaans gezondheidssysteem voor 65-plussers (of sommige jongere mensen met bepaalde beperkingen).
De claim werd – soms in andere bewoordingen – in het verleden nog gedaan door de Democraten. Zo zei Kamala Harris tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Raleigh op 16 augustus iets gelijkaardigs: “Vergeet niet dat hij elk jaar dat hij president was, probeerde te snijden in Medicare, waarmee hij een programma bedreigde waar tientallen miljoenen senioren op rekenen.”
Ook andere Democraten framen al een tijdje voorstellen van Donald Trump over Medicare als bezuinigingen die senioren treffen. Maar dat is misleidend. Experts zeggen dat het - voor wat betreft Trumps voorgestelde bezuinigingen op Medicare in de begrotingen voor de begrotingsjaren 2018, 2019, 2020 en 2021 - vaak gaat om voorstellen om het systeem financieel gezond te houden. Niet zelden werden de voorstellen bovendien ontleend uit het Obama-tijdperk.
Vrijwel alle voorgestelde besparingen op Medicare die Trump nastreefde, zouden volgens de Amerikaanse krant The Washington Post worden afgewenteld op zorgverleners, en dus niet op Medicare-begunstigden. Het doel van die besparingen is om de kosten te drukken en de financiële toestand van het gezondheidsprogramma voor ouderen te verbeteren.
Relatief beperkte voorstellen
Marc Goldwein, vicepresident bij het partijonafhankelijke “Committee for a Responsible Federal Budget” - een comité dat streeft naar een lager begrotingstekort - heeft de voorstellen van Trump elk jaar nauwkeurig bestudeerd.
Die groep schatte in 2019 dat 85 procent van de door Trump voorgestelde Medicare-besparingen afkomstig zou zijn van bezuinigingen op zorgverleners, “waarvan vele sterk lijken op of voortbouwen op voorstellen die zijn gedaan in de begrotingen van president Obama” en de kosten voor senioren zouden verlagen.
“Nog eens 5 procent van de besparingen, volgens onze schatting, zou komen van beleid dat de totale kosten van de gezondheidszorg verlaagt en als neveneffect de financiën van Medicare verbetert.” De rest van de besparingen komt uit een hervorming van een programma rond geneesmiddelen dat de kosten voor sommige senioren zou verlagen, en voor andere zou verhogen.
Goldwein zei ook, schrijft The Washington Post, dat de bezuinigingen over het algemeen bedoeld waren om de programma's efficiënter te maken, zoals via het afschaffen van dubbele betalingen van zowel werkloosheidsverzekering als arbeidsongeschiktheid. Hij zei ook dat de voorstellen relatief beperkt waren.
Ook de Amerikaanse factcheckers van Factcheck.org bewezen dat Trumps begrotingen voorstellen van beide partijen bevatten om de uitgaven van Medicare te beperken zonder de uitkeringen te verlagen. In 2020 publiceerden ze een gelijkaardige factcheck - ook toen ging de bewering al rond.
Donald Trump zelf heeft herhaaldelijk gezegd dat hij Medicare niet zal raken als hij wordt herkozen. De Democraten antwoorden daar geregeld op met een interview dat Trump op 11 maart gaf aan het Amerikaanse nieuwskanaal CNBC en waar hij het leek te hebben over "het snijden in het aanspraak maken op (...) en in diefstal en slecht beheer (...)."
Zijn administratie zei nadien dat hij op dat moment verwees naar het verminderen van verspilling en fraude in deze programma's. Of Trump Medicare daadwerkelijk niet zal raken als hij herverkozen zou raken, is een toekomstvoorspelling en kunnen we niet factchecken.
Conclusie:
Kamala Harris en andere Democraten stellen dat Donald Trump voorstellen van bezuinigingen op Medicare heeft gedaan die ouderen zouden treffen.
Dat is misleidend: de voorstellen worden door experts beschouwd als besparingen om het gezondheidssysteem gezond te houden en zouden vooral op de zorgverleners gericht zijn, en niet op de begunstigden zelf.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
