Gevlucht voor homofoob geweld, maar waakzaam voor toekomst hier: "Laatste jaren ook in Antwerpen meer agressie"

Emzar Kvaratskhelia wandelt voor het eerst met een Georgische afvaardiging mee in de Pride, om de moeilijke situatie van queers in zijn thuisland aan te kaarten. "Als ik vertel over wat er daar gebeurt, heb ik het nooit over Georgië, maar altijd over de tragedie van Georgië."

"Ik werkte daar voor een LGBTQ-organisatie en was openlijk activist. Daarom kreeg ik veel agressie te verduren", vertelt hij. "Niet alleen verbaal, in berichten of op straat, maar ook fysiek. Mensen hebben me bedreigd en aangevallen. En ik sta niet alleen met mijn verhaal, de meeste queers maken dat mee."

Dat geweld is zo extreem dat het soms zelfs mensenlevens kost. "5 jaar geleden zijn 3 transvrouwen door het geweld om het leven gekomen", zegt Emzar. "Eén van hen is zelfs in brand gestoken. Dat is de realiteit van de tragedie die plaatsvindt in Georgië."

Steun van de politie is er niet. "Ze moedigen de geweldplegers zelfs aan", zegt Emzar. "Tijdens protestacties stoken ze extremistische groepen op om de confrontatie met LGBTQ-activisten op te zoeken. En de overheid werkt het gevoel in de hand. De eerste minister heeft onlangs nog verklaard dat een man een man is en een vrouw een vrouw is en er wordt gewerkt aan een wet tegen LGBTQ-propaganda."

"Toch heb ik lang getwijfeld om Georgië te verlaten. Ik schaamde me om te vluchten, want als iedereen vlucht, is het moeilijk om iets te veranderen." Hij laat mensen achter die volgens hem heel kwetsbaar zijn en hulp nodig hebben. "Ik heb heel lang mijn best gedaan. Ik was openlijk gay en een activist, maar had finaal de kracht niet meer."

Hij hoopt ooit terug te keren naar Georgië en daar in alle rust te kunnen leven, maar momenteel is dat volgens hem gewoon niet mogelijk. "Het risico is te groot. Daarom heb ik hier met mijn Belgische vriend een vzw opgericht, Bel-Geo Fusion, om de activisten in mijn thuisland te steunen."

Emzar ervaart hier de vrijheid om de situatie in Georgië aan te kaarten, maar zag de laatste tijd de sfeer in ons land ook in de slechte richting kantelen. "Toen ik hier 6 jaar geleden aankwam, was Antwerpen heel open naar queers, maar de laatste 2 jaar merk ik ook hier meer geweld."

"Er is meer agressie, bijvoorbeeld tegenover LGBTQ-symbolen of transgendervrouwen. Vorig jaar liep ik 's morgens na Pride naar huis met enkele transvriendinnen en werden er beledigingen naar ons geroepen. Het is gelukkig nog niet tot fysiek geweld gekomen, maar dit gebeurde 2 jaar geleden niet."

"Dus ik ben blij dat de Pride dit jaar niet enkel een feest is, maar ook in het teken staat van protest", gaat hij voort. "We moeten namelijk blijven strijden, blijven vechten voor onze rechten. Niet alleen hier, of in Georgië, maar over heel de wereld."

"Daarom zijn we ook er ook voor de Georgische gemeenschap, die hier aanwezig is op de Pride. En onze boodschap zal dezelfde zijn als die van de activisten in ons thuisland: liefde kan je niet verslaan."

Voor J.F.*, die in 2022 van Haïti naar ons land vluchtte, is de Pride een plaats waar hij zichzelf kan zijn, zonder dat hij daarbij moet vrezen voor zijn leven. "Niemand zegt me dat ik ergens niet het recht toe heb, of gedraagt zich agressief tegenover mij." Dat was anders in zijn thuisland.

"Als activist en lid van een organisatie die vecht tegen homofobie, hiv en transfobie kreeg ik in Haïti te maken met veel geweld", vertelt hij. "Mijn buren hebben meerdere keren geprobeerd om mijn huis binnen te dringen om me te vermoorden. Belde ik de politie, dan vroegen die hen enkel om dat niet opnieuw te doen."

Het huis van een vriend van hem is ooit aangevallen met molotovcocktails. "Terwijl hij thuis was met enkele vrienden", vertelt J.F. erover. "Die kwamen gelukkig uit het Westen en konden hun ambassade contacteren. Ook zijn vriend, die op dat moment in het VK verbleef, belde de ambassade." 

"Dat heeft hen uiteindelijk gered, want als lid van de LGBTQ-gemeenschap in Haïti ben je nooit zeker van bescherming door de politie", legt hij uit. "Je moet ze elke keer onder druk kunnen zetten of betalen, want volgens hen heb je geen automatisch recht op hulp."

De samenleving in Haïti is volgens J.F. heel patriarchaal georiënteerd, wat leidt tot heel weinig begrip voor queers. "Bovendien dringen politici ook foute ideeën aan de mensen op. We zouden kwaadaardig en seksueel pervers zijn, waardoor de onwetendheid over onze gemeenschap alleen maar vergroot."

Terugkeren naar Haïti is voor J.F. op korte termijn dus niet mogelijk. "Het is een droom om ooit terug te kunnen gaan, maar dan zouden de rechten van homoseksuele mannen gerespecteerd moeten worden. Anders kan het niet."

Dat hij zich hier openlijk kan uiten als queer en deelnemen aan events zoals de Antwerp Pride, is dan ook een immens verschil. "Als activist in Haïti had ik mezelf aangeleerd om verscholen door het leven te gaan, maar hier kan ik me vrij uitdrukken."

"Al voel ik dat het door de trauma’s die ik meedraag nog heel moeilijk is om écht vrijuit te leven", legt hij uit. "Als ik plots een geluid hoor, kan ik denken dat iemand me zal aanvallen. Of als iemand achter me wandelt en dichterbij komt, voel ik de angst toenemen. Maar stap per stap kan ik dat beter loslaten."

Voor J.F. is een event zoals de Antwerp Pride dan ook een viering van de fierheid van mensen. "Zelfs als je ons en onze levenskeuzes niet begrijpt of accepteert, tolereer ze dan", zegt hij daarover. "We willen niet dat mensen van ons houden, maar we willen wel ons eigen leven kunnen leiden." Het is voor hem een dag van vreugde, maar ook van verdriet. "Mijn gedachten gaan ook naar de mensen in Haïti. Zij hebben geen speciale dag om te vieren wie ze zijn, om hun liefde te tonen."

"Ik hoop dat de mensen in België zich bewust zijn van hoeveel geluk ze hebben om in een land te wonen waar politici er alles aan doen om iedereen gelijke toegang tot het gerecht te geven. Waar alle levenskeuzes worden gerespecteerd", zegt hij. "Tegelijkertijd moeten we blijven vechten voor meer rechten en mogen we ze nooit terug laten schroeven. Als we denken dat alles goed is, blijven we stilstaan. Vier wat we hebben, maar geef de strijd nooit op."