Alarmfase rood voor zeldzame boskariboe: verwoestende bosbranden hebben grote impact op dieren in Jasper National Park in Canada

In de stad Jasper, in het westen van Canada, is het vuur intussen onder controle, al is ongeveer een derde van de stad van de kaart geveegd en wordt de vernieling "enorm en shockerend" genoemd. Als bij wonder lijkt iedereen op tijd te zijn kunnen ontsnappen. 

Maar in het natuurpark woedt het vuur nog altijd. De brand ontstond na een blikseminslag vorige week. Doordat de streek zo extreem droog was, kon het vuur zich snel en over een grote oppervlakte verspreiden. Het zou gaan om de grootste brand in het park in 100 jaar. 

"In het park zelf zal het niet makkelijk worden om het vuur onder controle te krijgen", zegt Landon Shepherd, die mee de operaties van de blusdiensten coördineert. Er zou al 369 vierkante kilometer natuur vernield zijn, en mogelijk kan het vuur nog maanden woeden.

Jasper National Park is een van de iconische natuurparken van Canada en is bijna 11.000 vierkante kilometer groot. Het gelijknamige stadje Jasper werd in 1984 door de UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoed wegens zijn fraaie berglandschappen.

Het park ligt in de Rocky Mountains en biedt de bezoeker enkele bijzondere dieren, zoals boskariboes, dikhoornschapen, elanden en grizzlyberen. De vraag is wat er met hen is gebeurd.

"Er was niks meer te horen. Geen vogels die zongen, niets. Het was bangelijk", vertelde Jackie Bourgaize aan Canadese media. Zij was bezig aan een meerdaagse trekking op haar eentje toen het vuur zich verder verspreidde, en kon gelukkig op tijd vertrekken. 

Dieren zijn het gewoon om met bosbranden om te gaan, omdat natuurbranden deel uitmaken van een natuurlijk proces. Het probleem is evenwel dat hun leefgebieden verder zijn uitgedund door menselijke activiteit, en dat de bosbranden frequenter en feller zijn geworden. 

Vooral het lot van de zeldzame boskariboe baart experts zorgen. Er zouden nog maar 2 kuddes van overblijven in het park, de Brazeaukudde met een tiental dieren en de Tonquinkudde met een 50-tal dieren, laat Parks Canada weten. De organisatie heeft de boskariboes er de status 'bedreigd' meegegeven.

Kariboes (Rangifer tarandus caribou) zijn groter dan herten, maar kleiner dan elanden. Ze eten onder meer gras, kruiden en bladeren van struiken en hebben grote hoeven om op sneeuw te kunnen lopen. In Jasper National Park leeft er een speciale ondersoort van de boskariboe.

De kariboes hebben zeker de capaciteiten om aan het vuur te ontsnappen, zegt Tara Russell van de Canadian Parks and Wilderness Society aan de Canadese omroep CBC. "In het verleden hebben ze al vaker oog in oog gestaan met vuurhaarden. Ze trokken toen naar andere habitats. Maar nu zijn die er amper nog door onder meer projecten voor mijnbouw, olie, gas en bosbouw."

Net omdat er nog zo weinig boskariboes in het park overblijven, was een programma opgestart om de plaatselijke soort te behoeden voor uitsterven via een kweekprogramma in het park zelf. Daarvoor was een centrum gebouwd, maar dat is mogelijk zwaar beschadigd door de brand (de precieze schade moet nog duidelijk worden). 

De dieren zijn een van de attracties van het park. Ze leven in de buurt van een populair pad voor hikes, waardoor ze wel eens vaker te zien zijn. 

Grotere dieren kunnen meestal ontsnappen aan de vlammen. Voor kleinere is dat veel minder evident, tenzij we over vogels spreken.

"Denk aan amfibieën, reptielen en kleinere zoogdieren. Eigenlijk alles wat kleiner is dan een eekhoorn", zegt Chris Johnson, professor Natuurbehoud aan de universiteit van Northern British Columbia.

Maar ook trage dieren, zoals rondscharrelende vogels of stekelvarkens, lopen groot gevaar.

Welke tol een vlammenzee kan eisen, zagen we eerder bij branden in de Pantanal, of bij de grote bosbranden in Australië 5 jaar geleden waar veel koala's het leven lieten of verbrand of uitgedroogd raakten. 

Wanneer dieren vluchten, komen ze uit hun vertrouwde omgeving en kunnen ze bijvoorbeeld worden aangereden in het verkeer. Of ze komen in conflict met de mens in bewoond gebied.

Ze moeten zich voortplanten op plekken waar ze dat niet gewoon zijn of waar grote(re) concurrentie is, zodat de beste plekken misschien al weg zijn en ze misschien de volgende winter niet halen. 

Anderzijds bieden de branden ook nieuwe kansen. Lokale soorten kunnen er op termijn van profiteren wanneer er nieuwe jonge planten groeien in het gebied. Of wanneer er struiken met bessen groeien, waar beren wel bij varen. Het zijn gewassen die meer kansen krijgen in open gebied. "Branden vernielen habitats, maar tegelijk verjongen ze die ook", besluit Johnson.