Bomen slaan jaarlijks minstens 25 miljoen ton methaan op in hun boomschors, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Dat is verrassend, want tot nu toe werd aangenomen dat planten vooral een bron waren van het krachtige broeikasgas. Reden te meer om bomen te planten en de bossen die nog overblijven te beschermen, zeggen de wetenschappers.
Bossen aanplanten levert nog meer klimaatwinst op dan gedacht: bomen nemen ook broeikasgas methaan op
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
We wisten al langer dat bomen het broeikasgas CO2 opslaan. Die koolstof verdwijnt uit de atmosfeer en wordt vastgelegd in het hout, waar het niet langer kan bijdragen tot de opwarming van de aarde.
Maar dat bomen naast CO2 ook methaan (CH4) opslaan, is nieuw. Dat ontdekte een internationaal team van onderzoekers, onder leiding van professor Vincent Gauci van de Universiteit van Birmingham. Ze publiceerden hun bevindingen in het vakblad Nature .
Waarom is methaan een probleem? Methaan is een buitengewoon krachtig broeikasgas, op korte termijn tot 80 keer krachtiger dan CO2. Er komt veel methaan vrij bij de veeteelt en bij de productie van aardgas, olie en kolen. Maar er zijn ook natuurlijke bronnen van methaan, zoals moerassen, vennen en dooiende permafrost.
De wetenschappers maten de methaanconcentraties aan de stammen van honderden bomen uit 3 verschillende klimaatzones: tropisch (Amazone)woud in Brazilië en Panama, gematigd loofwoud in Groot-Brittannië en noordelijk naaldwoud in Zweden.
Hoe hoger boven de grond, hoe meer methaan de bomen bleken op te nemen. Dat is verrassend, want bomen werden tot nu toe vooral als een bron van methaan gezien. Bomen die met hun voeten in het water staan, stoten (vooral in de onderste regionen) methaan uit. Maar dat blijkt nu gecompenseerd te worden door de opname van (hoge) bomen met droge voeten.
Het zijn overigens niet de bomen zélf die methaan opnemen. Dat doen de micro-organismen die op de schors en in het hout leven.
Vooral jonge boompjes nemen extra methaan op
De onderzoekers schatten dat dat proces wel eens een stevige positieve klimaatimpact zou kunnen hebben. Een naar eigen zeggen voorzichtige berekening leert hen dat bomen jaarlijks netto 25 tot 50 miljoen ton methaan uit de atmosfeer opslaan.
"Dat komt overeen met een extra klimaatwinst van 7 tot 12 procent", besluiten de onderzoekers. De grootste winst zit bij tropische wouden en nieuw aangeplante bomen.
Vooral dat laatste is opvallend, omdat oude bossen veel waardevoller zijn voor het dieren- en plantenleven dan jonge. Maar wat methaanopname betreft, zit dat dus anders. Nieuwe aanplantingen bestaan uit veel meer boompjes met dunnere stammen. Dat betekent in verhouding meer schors dan oudere bomen, en dus ook meer microben die methaan kunnen verwerken, zo argumenteren ze.
Dat de winst in tropische bossen hoger ligt, zou dan weer kunnen komen doordat microben het beter doen in warmere omstandigheden.
Nieuwe reden om bossen aan te planten en te beschermen
Dat nieuwe inzicht zou weleens nieuwe strategieën kunnen opleveren om de klimaatverandering aan te pakken.
Er valt immers veel klimaatwinst te boeken door methaan uit de atmosfeer af te vangen. Ongeveer 30 procent van de klimaatopwarming die nu al een feit is, komt door methaan. Pak je die uitstoot aan, dan kan je ook snel kortetermijnwinsten maken. Net daarom werd in 2021 de Global Methane Pledge boven de doopvont gehouden op de VN-klimaatconferentie in Glasgow. En vorig jaar nam het Europees Parlement nog een zogenaamde methaanwet aan die de uitstoot aan banden moet leggen.
In het webmagazine The Conversation doen de onderzoekers enkele voorstellen voor concrete maatregelen. Bebossingsprojecten zouden kunnen kiezen voor boomsoorten die uitzonderlijk goed zijn in methaan opnemen. Je zou de micro-organismen op de boomschors zelfs kunnen "aanpassen" opdat ze nog beter worden in hun taak, stellen de onderzoekers voor. Of ze daarmee genetische manipulatie bedoelen, laten ze in het midden.
Je zou ook landen die nog ongerepte bossen hebben, hogere vergoedingen kunnen uitbetalen om die bossen te beschermen. En dure herbebossingsprojecten zullen misschien wat betaalbaarder worden, nu blijkt dat ze meer broeikasgassen compenseren dan gedacht. Daardoor zouden die instanties meer koolstofcertificaten kunnen verkopen aan bedrijven of overheden die hun uitstoot willen compenseren.
Maar, zo benadrukken de wetenschappers nog, bomen zijn een van de vele wapens in de strijd tegen de klimaatverandering, niet het enige. De klimaatcrisis moet in de eerste plaats opgelost worden door zo snel mogelijk af te stappen van fossiele brandstoffen.
