Opgelapte Russische tanks moeten tij van oorlog in Oekraïne keren, maar dat lijkt voorlopig niet te lukken

Enkele dagen geleden, op 24 juli, voerde Rusland een grootschalige aanval uit ter hoogte van de Oekraïense industriestad Kostjantynivka, in het oosten van Oekraïne. Dat het Russische leger daar een aanval inzet, is op zich niet vreemd. Rusland probeert de industriestad al maandenlang in te nemen. Anders dan de andere keren zet het Russische leger dit keer wel een ongeziene hoeveelheid militair materieel in.

Met 11 tanks, 45 gepantserde voertuigen, een zeldzaam "Terminator" gewapend voertuig, 12 motorfietsen en zo'n 200 soldaten uit verschillende tactische divisies, was het een van de grootste "gemechaniseerde aanvallen" sinds het begin van de oorlog in februari 2022. 

De luchtverkenning van het Oekraïense leger zag de Russische troepenmacht al van ver aankomen. Oekraïense troepen hebben artillerie, drones en mijnenvelden ingezet om de Russische aanval af te slaan. Naar eigen zeggen is de brigade erin geslaagd om 6 Russische tanks te vernietigen, 7 gepantserde voertuigen en 12 motorfietsen uit te schakelen. De Russische troepen zagen zich uiteindelijk genoodzaakt om terug te trekken. 

Het is onduidelijk of er veel Russische slachtoffers zijn gevallen bij de aanval, maar de materiële tol is alvast erg groot. "Het Russische militaire commando heeft tijdens de oorlog al verschillende malen getoond dat het bereid is om duur militair materieel op te offeren voor beperkte tactische winst", schrijft ISW. 

"Het weerspiegelt een gebrekkige operationele langetermijnvisie, en door de tekorten van Russisch materieel zullen dergelijke mislukte aanvallen op lange termijn enkel duurder worden."

Om die operaties betaalbaar te houden komt het Russische leger nu met een creatief alternatief op de proppen. Rusland is aan de lopende band tanks en ander militair materieel uit het Sovjettijdperk aan het oplappen om ze opnieuw in te kunnen zetten aan het front. Dat is nodig om het tempo van de militaire operatie in Oekraïne vol te houden, "al zal Rusland op termijn wel de economie en de industrie verder moeten stimuleren om de materiële verliezen te blijven compenseren". 

Volgens de Oekraïense inlichtingenorganisatie Frontelligence Insight zou het Russische leger op dit moment volop bezig zijn om die opgelapte tanks te verplaatsen naar het front. De organisatie heeft het over honderden gerestaureerde T-62 en T-55 tanks, 2 types tanks die door de Sovjet-Unie zijn ontwikkeld en geproduceerd. De modernere T-80 tanks zouden door een groot tekort aan vervangingsonderdelen niet ingezet kunnen worden, stelt de organisatie. 

Dat Rusland Sovjet-tanks inzet in het conflict met Oekraïne is niet nieuw. Het land zet de wapens al een tijdje in, maar meestal was dat dan van op een afstand. Zo moet het dunne staal van de tanks niet blootgesteld worden aan het Oekraïense verdedigingsgeschut. Dat de tanks echter tot aan het front gevoerd worden, doet vermoeden dat ze nu vaker ingezet zullen worden in een rechtstreeks militair treffen met Oekraïense troepen.

De creatieve oplossing van Rusland zou de status quo aan het front moeten keren. Toch toont de eerste grootschalige aanval ter hoogte van Kostjantynivka dat een overwicht op gebied van militair materieel geen garantie is op succes. En dus ziet het er voorlopig naar uit dat de opgelapte tanks geen echte doorbraak zullen kunnen forceren aan het front. 

Al kan de patstelling aan het front de Russische president Poetin goed uitkomen. "De Russische autoriteiten geloven dat Oekraïne het moeilijk zal hebben om de aandacht van zijn Westerse bondgenoten bij het conflict te houden", schrijft Atlantic Council, een Amerikaanse denktank.

"De invasie wordt door velen ondertussen gezien als een patstelling, en dat bevestigt de vermoedens van de Russische autoriteiten. Poetin is meer zelfverzekerd dan ooit dat het Westen zijn interesse zal verliezen in de oorlog", klinkt het. 

En dus schuift Poetin een andere oplossing naar voren: een plan voor een duurzame vrede tussen Rusland en Oekraïne. Al komt die vrede er wel enkel op de voorwaarden van Rusland.

Poetin heeft al verschillende voorstellen gedaan tot vrede, maar over het algemeen moet Oekraïne ermee akkoord gaan om zijn ambities om NAVO-lid te worden naast zich neer te leggen en zijn troepen terug te trekken uit 4 Oekraïense regio's die door Moskou worden opgeëist. Oekraïne heeft al meerdere keren laten blijken dat ze niet van plan zijn om daarop in te gaan.

Op land mag de strijd dan wel in een patstelling beland zijn, op zee boekt Oekraïne wel successen. Volgens het Oekraïense leger zou het laatste Russische patrouilleschip deze maand de haven van Sevastopol op de bezette Krim verlaten hebben. 

"De terugtrekking van Russische oorlogsschepen uit de Krim is de laatste indicatie dat Oekraïne tegen alle verwachtingen in de oorlog op zee aan het winnen is", schrijft Atlantic Council. "Weinigen hadden gedacht dat de Oekraïense marine opgewassen was tegen de machtige Russische Zwarte Zeevloot. Al snel bleek echter dat Oekraïne niet van plan was om de controle over de Zwarte Zee zonder slag of stoot aan Poetin over te dragen."

Die successen heeft Oekraïne enerzijds te danken aan de door het Westen geleverde langeafstandwapens, maar anderzijds ook de drones en raketten die in Oekraïne zelf worden geproduceerd. Vooral de voortdurend evoluerende vloot van innovatieve onbemande vaartuigen of marinedrones spelen daarbij een belangrijke rol. Dankzij die wapens is het Oekraïense leger er immers in geslaagd om enkele klappen toe te dienen aan de vloot van Poetin. 

In iets meer dan 2 jaar tijd slaagde Oekraïne erin om ongeveer een derde van de patrouilleschepen te laten zinken of te beschadigen. In de tweede helft van 2023 kwamen er berichten binnen over Russische oorlogsschepen die in allerijl over de Zwarte Zee van de Krim naar het relatief veilige Novorossiysk in Rusland werden verplaatst. In maart 2024 was de Russische Zwarte Zeevloot "functioneel inactief" geworden, aldus het Britse ministerie van Defensie.