"Denk je dat je net uit een kokospalm bent gevallen?" Wat is de kokos-meme van Kamala Harris en waarom gaat die (opnieuw) viraal?

De  kokospalm-meme komt van een toespraak die Harris vorig jaar in mei hield op een evenement in het Witte Huis om de gelijke kansen voor de Latijns-Amerikaanse gemeenschappen te verbeteren. Harris sprak er over het belang van gelijke kansen in het onderwijs en stelde dat niet alle leerlingen dezelfde kansen krijgen om te slagen, vaak door een gebrek aan financiële middelen of door de omgeving waarin ze zijn opgegroeid.  

Aan het einde van haar speech vertelde Harris over hoe het werk van het initiatief gericht zou zijn op jonge mensen, maar tegelijkertijd ook rekening zou moeten houden met de behoeften van hun families, leraren en gemeenschappen, “omdat niemand van ons in een silo leeft”.

Vervolgens citeerde ze een uitspraak die haar moeder altijd deed. “Mijn moeder zei altijd: ik weet niet wat er mis is met jullie jonge mensen, denken jullie dat jullie net uit een kokospalm zijn gevallen?”, zei Harris waarop ze zelf hard moest lachen.  

“Jij bestaat in de context”, dramatische pauze, “van alles waarin je leeft en wat voor jou kwam”.

De uitspraak van Harris ging meteen viraal op sociale media. Vooral op het populaire videoplatform TikTok werd het geknipte fragment massaal gedeeld. Onder 1 versie van het geluidsfragment werden meer dan 18.000 video’s gemaakt, met meer dan 100.000 likes voor bijna elke upload.

Velen, vooral jongeren, konden goed lachen met de verandering in de toon van Harris - van luchtig naar haast existentieel serieus. Dat de uitspraak zonder context weinig zin heeft, zorgde voor heel wat creatieve uploads.  

Van video’s met opschriften als “hoe ik me voel als ik in het midden van een gesprek mijn bril opzet” en “wanneer mijn vriendin en ik dronken in bed liggen na een nachtje stappen” tot remixes van de uitspraak op nummers van Britney Spears, Ke$ha en Charli XCX, het creatieve potentieel van het audiofragment was eindeloos.

Waarom de meme opnieuw massaal gedeeld wordt op sociale media heeft alles te maken met de Amerikaanse presidentsverkiezingen en de groeiende twijfels de afgelopen weken rond de kandidatuur van de 81-jarige president Joe Biden.  

Sinds zijn desastreuze debatprestatie tijdens het televisiedebat eind juni, waarin hij vaak verward en onscherp overkwam, groeiden binnen de Democratische partij steeds meer twijfels over zijn geschiktheid als presidentskandidaat voor de verkiezingen in november. Ook bij het Amerikaanse publiek groeide de perceptie dat Biden niet langer de scherpte en energie uitstraalde die de kiezer van hem verwacht.  

Speculaties over wie Biden zou opvolgen als hij uit de race zou stappen, bliezen de kokospalm-meme nieuw leven in. Aanhangers van Harris, online bekend als #KHive (een verwijzing naar Beyoncés fanbase genaamd “Beyhive”), schaarden zich op sociale media achter Harris om haar als nieuwe kandidaat van de partij te steunen. Hun symbool: een kokosnoot. Harris verkozen krijgen als presidentskandidaat werd op X zelfs “operatie kokospalm” genoemd.  

Dat president Biden gisteren een stap opzij heeft gezet als presidentskandidaat en vicepresident Harris naar voren schuift als zijn opvolger, zorgt – uiteraard – voor een stortvloed aan nieuwe kokospalm-memes.  

Zowel langs Democratische als langs Republikeinse kant wordt de meme gretig ingezet om kiezers voor zich te winnen. Zo werd in aanloop naar de start van de Republikeinse Nationale Conventie een advertentie gepubliceerd met een montage van onder meer de lach van Harris  waarmee haar professionaliteit en geschiktheid in vraag werd gesteld.  

Ook de Republikeinse presidentskandidaat Trump heeft Harris in het verleden bijvoorbeeld “lachende Kamala” genoemd en gezegd dat de lach haar “gek” doet lijken.

In het andere politieke kamp wordt de meme als een cadeau voor de Democraten gezien, zeker in hun strijd tegen de Republikeinen om de stemmen van jonge kiezers voor zich te winnen. Bij die doelgroep, die online zeer aanwezig is, was de ontevredenheid over de leeftijd van de presidentskandidaten (81-jarige Biden versus 78-jarige Trump) de laatste maanden groot. Dat een jongere zwarte vrouw, die danst en openlijk lacht – waar overigens ook verschillende memes over circuleren - nu een mogelijke optie is, kan een verschil maken.  

Het is een bedenking die ook de Amerikaanse cultuurverslaggever Taylor Lorenz van The Washington Post heeft gemaakt. “Harris' nieuwe online bekendheid zou kunnen helpen om de Democratische Partij zichtbaarder te maken bij jonge mensen - waaronder invloedrijke contentmakers - die twijfelden om opnieuw op Biden te stemmen vanwege zijn klimaatbeleid, steun aan Israël in de oorlog in Gaza, de aanpak van de coronapandemie en het ondertekenen van een wetsvoorstel dat TikTok zou kunnen verbieden.”

Wat het effect van de meme is op het kiesgedrag van de Amerikaanse kiezer is moeilijk te zeggen. Duidelijk is wel dat de kokospalm-meme, of die nu deel uitmaakt van een grotere reeks memes rond de politieke figuur van Harris of het huidige Amerikaanse politieke klimaat in het algemeen, altijd zal bestaan in de context waarin we leven en wat ervoor kwam.