Vijf redenen waarom Biden zichzelf totaal in de vernieling reed tijdens debat met Trump 

Het debat was nog maar 10 minuten aan de gang toen president Biden totaal de draad kwijt raakte in het antwoord op een vraag over de schuldgraad van de VS. Hij sloeg begrippen en zelfs thema's door elkaar en sloot zijn antwoord af met een zin die volstrekt geen steek hield: "Look, we finally beat Medicare".

Biden bedoelde wellicht dat hij als president de covidpandemie de kop had ingedrukt, maar in plaats van covid zei hij Medicare (de naam van één van de publieke ziekteverzekeringsprogramma's in de VS). Trump kon er meteen de draak mee steken. 

Dat eerste moment van vertwijfelde aarzeling zal de wereld rondgaan en eindeloos worden herhaald. Maar in feite toonde Biden zich het hele debat uiterst kwetsbaar en frêle. Hij zag er bleek uit en zijn stem klonk zwak. Er lag zelfs iets vreemds in zijn blik, een beetje wazig en schutterig.

Hij greep herhaaldelijk terug naar ingeoefende lijstjes van argumenten (tot in den treure "number one, number two..." herhalend) en uitdrukkingen ("the whole idea that..."). Hij slikte voortdurend zinnen en woorden in, wat het geregeld moeilijk maakte om hem zelfs maar te verstaan. En hij moest zichzelf voortdurend corrigeren wanneer hij een verkeerde naam of een fout woord uitsprak. (En een paar keer merkte hij het niet eens van zichzelf.)

Of het nu een kwestie is van leeftijd of niet, dat is een vraag voor gerontologen. Maar het valt nog moeilijk te ontkennen dat Biden niet meer de scherpte en energie uitstraalt die Amerikaanse kiezers van een president verwachten.

Ook inhoudelijk liet Bidens betoog te wensen over. Natuurlijk strooide Trump, zoals te verwachten was, met heel wat halve waarheden en regelrechte leugens. Toen het over buitenlands beleid ging, speelde hij ook gretig in op de pijnlijke aftocht van het Amerikaanse leger uit Afghanistan - een dieptepunt in Bidens presidentschap.

Volgens Trump was juist die Afghanistan-episode de reden waarom niemand nog respect had voor de VS en waarom Poetin Oekraïne had aangevallen. Natuurlijk is dat een loze bewering, maar Biden wist die niet echt te counteren of ontmantelen. 

Ook in het debat over abortus, waar Biden punten had kunnen scoren, liet hij zich makkelijk in de hoek duwen. Trump kon zijn eigen standpunt daarover presenteren als een redelijke centrum-benadering, terwijl hij de Democraten (Bidens partij) beschuldigde van kindermoord.

Biden zette daar weinig tegenover, behalve een flauwe grijns, met het hoofd schudden en ontkennen. Hij had de kiezer ook duidelijk kunnen maken dat er in Trumps visie op abortus heel wat hypocrisie en opportunisme schuilt, als je ziet hoe de rechters die hij benoemde in het Hooggerechtshof de ruimte voor abortus hebben ingeperkt. 

Als je Bidens argumenten keurig zou uitschrijven in vlotte volzinnen en je zou er Trumps betoog naast leggen, dan zou Biden ongetwijfeld winnen op inhoud. Alleen werkt het zo niet in een televisiedebat. Het was Trump die energiek overkwam, met vaste stem, nooit aarzelend of naar woorden zoekend, en bij momenten zelfs verrassend coherent in zijn gedachtegang.

Zeker, Trump ontweek voortdurend de vragen die hij kreeg of verlegde het onderwerp. Maar hij zwalpte minder en had het ook opvallend weinig over zichzelf.

Wie een wedstrijd wint, en zeker een debat, hangt altijd ook af van perceptie en verwachtingen. Trump wist de verwachtingen te overstijgen, Biden stelde absoluut teleur. Het was trouwens opmerkelijk dat de zin "Let's not act like children" door Trump werd uitgesproken, toen het debat afgleed naar een zielig niveau over wie het best een golfballetje kon slaan. Biden had zich op dat moment al veel te lang laten meeslepen in dat soort idioot geruzie. 

Om te vermijden dat Biden en Trump, zoals in 2020, elkaar voortdurend zouden onderbreken, werd de microfoon van de éne gedempt terwijl de andere aan het woord was. Ze kregen telkens een vraag van de CNN-moderator en een beperkte tijd om te antwoorden.

Die regels lieten het debat weliswaar ordentelijk verlopen, maar beperkten de mogelijkheid voor de kandidaten om de andere meteen op onwaarheden aan te spreken. Dat heeft Biden zeker niet geholpen. Tegen de tijd dat Trump de hem toegekende tijd had volgepraat, was de president de helft ervan vergeten of kon hij Trumps argumenten nog moeilijk weerleggen. 

Tegelijk zetten de regels Bidens zwakte en gebrek aan scherpte nog meer in de verf. Dat de moderatoren hem geregeld moesten zeggen dat hij zijn tijd nog niet had opgebruikt, maakte duidelijk dat de president lang niet alert genoeg was en kansen liet liggen. Voor Trump pakten de regels voordelig uit, want ook de moderatoren mochten hem niet onderbreken, zelfs wanneer hij overduidelijk de vraag uit de weg ging.  

De belangrijkste reden waarom Joe Biden zichzelf in de vernieling reed, is de vertwijfeling die het debat nalaat in de Democratische partij. Het kan gebeuren dat de partij van de éne of andere kandidaat na afloop van een teleurstellend presidentieel debat een discussie opent over vergissingen en fouten, over strategische keuzes en bijsturingen.

Maar dat er deze keer onmiddellijk een discussie oplaait over de kandidaat als zodanig, en of die wel de juiste is, dat heb ik nooit eerder gezien. Woorden en gedachten als stepping down of dropping out behoren echt niet tot het gebruikelijke vocabularium in de nabespreking van een debat. 

En toch is dat precies wat je nu hoort en ziet gebeuren. Voor de camera's proberen topdemocraten de schade te relativeren. "Biden was verkouden", zeggen ze. Of: "Oké, hij begon slecht, maar hij deed het gaandeweg veel beter."

Die verontschuldigingen zullen weinigen overtuigen. En achter de schermen zal de bezorgdheid groeien: niet alleen over Bidens verkiesbaarheid, maar meteen ook over Bidens geschiktheid als president. Je kan je nauwelijks iets indenken dat nog schadelijker kan zijn voor een verkiezingscampagne.