Na het afhaken van Joe Biden in de presidentsrace moeten de Democraten het roer helemaal omgooien om een nieuwe kandidaat te nomineren. Nog nooit gebeurde dat zo laat in de race. Hoe moet het nu precies verder, wordt het Kamala Harris en hoe gaat alles technisch in zijn werk?
De weg die Kamala Harris nog moet afleggen tot nominatie als presidentskandidaat: zo zit de procedure in mekaar
Wat ging er vooraf?
Tijdens de voorverkiezingen moesten presidentskandidaten staat per staat proberen om een meerderheid aan afgevaardigden binnen te halen binnen hun partij. De afgevaardigden, of delegates, stemmen daarna formeel voor hun president op de partijconventie.
Bij de Democraten had Biden amper tot geen tegenstand - logisch ook voor een zittende president. Hij kreeg 3.896 gedelegeerden achter zijn naam, en won elke staat die ertoe doet. Maar nu Biden uit de race stapt, zijn alle afgevaardigden opnieuw vrij om hun steun aan iemand anders te geven op de partijconventie.
Wat zijn afgevaardigden?
Afgevaardigden of delegates zijn mensen die door hun staat afgevaardigd worden om een presidentskandidaat te kiezen.
Die keuze wordt gemaakt op de partijconventie van hun partij (Democraten of Republikeinen). De kandidaat die een meerderheid van de delegates achter zich krijgt, wordt dan de presidentskandidaat voor zijn of haar partij.
De meeste delegates zijn "gebonden". Die afgevaardigden moeten op hun partijconventie stemmen op een bepaalde kandidaat, volgens het resultaat van de voorverkiezingen in hun staat. Elke kandidaat krijgt dus een aantal delegates, naargelang hoeveel stemmen die heeft gehaald in de voorverkiezingen. Zo wordt de stem van de kiezer in de voorverkiezingen op de nationale conventie correct weergegeven.
Vaak zijn deze gebonden afgevaardigden mensen die heel actief zijn binnen de partij, of zijn het aanhangers van het eerste uur van een bepaalde kandidaat. Ze worden aangeduid door hun partij op het niveau van de staat. De Democratische partij heeft een kleine 4.000 gebonden delegates.
Er zijn ook "ongebonden" delegates. Zij kunnen stemmen op wie ze willen en moeten dus geen rekening houden met de uitslag van de voorverkiezingen. Bij de Democratische partij heet dit type afgevaardigde super delegate, het zijn er zo'n 700. De super delegates zijn eigenlijk de partijbonzen. Bij de Democraten zijn het onder meer huidige verkozenen en ex-presidenten. Oud-president Obama is dus bijvoorbeeld een super delegate.
Wat is de procedure nu?
Nu Biden de stekker uit zijn campagne heeft getrokken, ligt de race opnieuw open. De president heeft zijn steun uitgesproken voor Kamala Harris, maar kan haar zelf niet formeel benoemen. Of het zomaar Harris wordt die het tegen de Republikeinse kandidaat Donald Trump zal opnemen in november, is daarom helemaal niet zeker, zegt Amerika-correspondent Björn Soenens. Er kunnen ook andere kandidaten opstaan die kunnen proberen om de gedelegeerden te overtuigen.
Harris, en mogelijke tegenstanders, zullen hoe dan ook een procedure moeten volgen.
Wie presidentskandidaat wil worden voor de Democraten, moet eerst minstens 300 handtekeningen verzamelen van afgevaardigden uit verschillende staten. Dat mogen handtekeningen zijn van zowel "gewone", gebonden delegates als van super delegates. Het Amerikaanse kanaal CNN heeft al weet van meer dan 500 delegates die zich achter Harris zouden scharen, al hebben ze dat nog niet allemaal officieel gezegd.
Als alle kandidaten bekend zijn, volgt een eerste stemronde. Na de verkiezingen van 2016 is vastgelegd dat in de eerste ronde de super delegates niet mogen meestemmen, als de verkiezing gecontesteerd is. Met andere woorden, als de stemmen van de super delegates de doorslag kunnen geven voor een bepaalde kandidaat, mogen ze niet meteen meestemmen. De regel werd ingevoerd, omdat de partijbonzen anders te veel macht hadden. Het is nog niet duidelijk of er naast Kamala Harris nog andere kandidaten zullen meedingen naar de nominatie, en dus of er een echte verkiezingsstrijd zal komen.
Als er in een eerste stemronde geen meerderheid is voor een bepaalde kandidaat, volgt er een tweede ronde. Vanaf dan mogen de super delegates sowieso meestemmen. Er is dan een meerderheid nodig van alle Democratische delegates, in totaal zijn dat er zo'n 4.700. Er is een oneindig aantal stemrondes mogelijk, tot een kandidaat uiteindelijk de meerderheid behaalt.
Wanneer valt de beslissing?
De partijconventie van de Democraten in Chicago is gepland van 19 tot 22 augustus. Meestal is die conventie een groot feest, een officiële kroning van de kandidaat die toch al gekozen is. Maar nu zou het wel eens een spannend verkiezingsspektakel kunnen worden. Al is het ook mogelijk dat nog vóór de partijconventie al beslist is wie het zal worden. Hoe zit dat?
Voor president Biden besloot om zich terug te trekken uit de race, was de Democratische partij al bezig om een soort vervroegde stemming te organiseren. De delegates zouden volgens de normale procedure kunnen stemmen, maar dan online.
De vervroegde stemming was een voorzorgsmaatregel om twee redenen. Verschillende staten hebben verschillende deadlines waarop de namen voor de stembiljetten beslist moeten zijn. De Democratische conventie zou te laat komen voor de deadline in Ohio. Ten tweede wilde de Democratische partij vermijden dat op de conventie plotseling de nominatie van Biden zou worden aangevochten, nu er zoveel speculatie was over of hij al dan niet moest opstappen.
Het is niet duidelijk of die vervroegde, online stemming nu ook zal doorgaan, of de beslissing pas echt zal vallen op de partijconventie.
Jaime Harrison, voorzitter van het Democratic National Committee (DNC), het belangrijkste bestuursorgaan van de Democratische partij, heeft gezegd dat "de nieuwe kandidaat iemand moet zijn die Trump kan verslaan. De komende dagen zal de partij op een ordelijke en transparante manier de volgende stappen zetten in het proces".
Durft de partij Kamala Harris opzij te schuiven?
Het zou riskant zijn voor de Democraten om Harris opzij te schuiven - zij ligt goed bij zwarte kiezers en kan ook vrouwelijke kiezers aanspreken. Bovendien kan ze de eerste vrouwelijke president worden, iets waar Hillary Clinton in 2016 niet in slaagde.
Anderzijds heeft Harris volgens sommigen te weinig kunnen overtuigen tijdens haar vicepresidentschap. Ze zou te weinig charisma hebben.
Thierry Wernaers, Democratisch afgevaardigde in North Carolina, is wél positief over de kansen van Harris. "Kijk maar naar wat er binnen een halve dag is gebeurd. Ze heeft zo goed als zeker haar nominatie op zak, ik denk dat het moeilijk wordt voor een andere kandidaat om zich hier nog tussen te wringen", stelt hij in De Ochtend op Radio 1. "Mocht er toch iemand bijkomend zich kandidaat stellen, zal die volgens mij op weinig steun kunnen rekenen."
Hij had gisteren een noodvergadering met alle collega-afgevaardigden uit North Carolina, en daar werd alvast unaniem beslist om Harris te steunen. "Iets wat, voor zover ik begrepen heb, in alle staten is gebeurd waar afgevaardigden hebben samengezeten."
Hoe dan ook, zeggen analisten, is het voor de Democraten de beste optie om zich zo snel mogelijk achter 1 nieuwe kandidaat te scharen en zich als een verenigde partij op te stellen. Dat zegt ook Wernaers. "Er moet klaarheid zijn voor de conventie begint. We willen niet dat op dat moment nog kandidaten al vechtend over de vloer aan het rollen zijn."
Kamala Harris lijkt de makkelijkste optie voor de partijmachine van de Democraten
Amerika-correspondent Björn Soenens
"Kamala Harris is misschien de makkelijkste optie", zegt Soenens. "Ze kan haar beleid verdedigen en is vicepresident geweest. Het is het makkelijkste voor de partijmachine, ze staat al half op de affiche. Anderzijds kunnen de Republikeinen haar aanvallen op de politiek van Joe Biden die ze al aanvielen, omdat zij mee in zijn team zat. Een nieuwe kandidaat zou dan weer met een wit blad kunnen beginnen."
Eerder werden onder meer Pete Buttigieg en Gavin Newsom genoemd als mogelijke kandidaten. Dat zijn respectievelijk de minister van Transport en de Democratische gouverneur van Californië. Maar beiden hebben intussen laten weten dat ze de kandidatuur van Harris gaan steunen.
Wat gebeurt er met Bidens campagnegeld?
Er is sprake van 240 miljoen dollar (220 miljoen euro) aan campagnegeld voor Biden. Dat geld zit in verschillende potjes. Een deel ervan is in het beheer van de DNC, en zo'n 96 miljoen dollar (88 miljoen euro) staat rechtstreeks ter beschikking van de campagne van Biden.
Dat geld zou naar Harris kunnen gaan, omdat ze als vicepresident ook al deel uitmaakte van de campagne. Het geld werd met andere woorden ook voor haar ingezameld. Het team van Biden heeft gisteren trouwens al gevraagd aan de Federale Kiescommissie om de naam van de campagne te veranderen naar "Harris for president".
Als het toch iemand anders zou worden, dan kan de campagne van Biden het geld weer doorsluizen naar de DNC, die het op zijn beurt aan een andere kandidaat kan geven, weliswaar met een aantal beperkingen.
Maar er zijn ook Republikeinse juristen die zeggen dat Harris geen recht heeft op het geld. Biden en Harris zouden daarvoor eerst officieel benoemd moeten worden als presidents- en vicepresidentskandidaat. Harris zou het geld dan pas kunnen krijgen als ze zou optreden als vervanger van Biden. Waarschijnlijk is het laatste woord hierover dus nog niet gezegd.
Naast het geld dat al in de kassa zat, is er ook meteen na de aankondiging van Biden al 47 miljoen dollar ingezameld voor de campagne van Kamala Harris, omgerekend zo'n 42 miljoen euro. Dat is het hoogste bedrag ooit dat op 1 dag werd opgehaald. Volgens sommige bronnen is het ondertussen ook al meer geworden.
Dat stemt ook Thierry Wernaers optimistisch over de kansen van Harris: "Meer dan 60 miljoen dollar: een recordbedrag. Dat spreekt boekdelen."
Wie wordt de nieuwe vicepresident?
Als Kamala Harris de kandidaat wordt die het zal opnemen tegen Donald Trump, dan moet er ook een nieuwe running mate worden gekozen die de nieuwe vicepresident zou kunnen worden.
De vicepresidentskandidaat wordt ook gekozen door de delegates. In principe gebeurt dat grotendeels volgens dezelfde procedure als voor de presidentskandidaat. Een verschil is dat voor de vicepresidentskandidaat de super delegates meteen mogen meestemmen.
Maar in de praktijk komt het er vaak op neer dat de aangeduide presidentskandidaat gewoon aankondigt wie zijn of haar running mate wordt, zonder dat daar een aparte stemming voor gebeurt.
Het is nog niet duidelijk of de beslissing over de nieuwe vicepresidentskandidaat ook genomen zal worden tijdens een eventuele vervroegde stemming, of op de Democratische partijconventie.
