Dat de Amerikaanse president Joe Biden beslist om zijn kandidatuur naast zich neer te leggen, is het gevolg van de groeiende druk die zijn partij wekenlang op hem heeft uitgeoefend. De ene na de andere vertegenwoordiger, senator en gouverneur vroeg de president om zijn plaats af te staan aan iemand die minder oud overkwam. Die twijfels waren er al langer, maar het desastreuze CNN-debat en de aanslag op Trump luidden het einde van Bidens campagne in.
Van het desastreuze CNN-debat tot de aanslag op Trump: hoe zijn eigen partij Biden langzaam richting de uitgang duwde
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Het nieuws dat Joe Biden uit de race om het Witte Huis stapt, komt voor weinigen als een complete verrassing. Maar hoe is het zover kunnen komen? Een kort overzicht van de gebeurtenissen die hebben geleid tot Bidens beslissing om de handdoek in de ring te gooien.
Twijfels, ook voor CNN-debat
De twijfels rond Bidens kandidatuur zijn niet begonnen na het slechte debat tegen Donald Trump. Ervoor al maakten Amerikaanse kiezers zich zorgen over de leeftijd van de president. Biden struikelde al vaker over zijn woorden en ook letterlijk struikelde de 81-jarige president voor het oog van de camera.
De speciale aanklager Robert Hur - die de zaak rond de geheime documenten bij Biden thuis moest onderzoeken - deed de twijfels toenemen. Hij besloot zijn onderzoek af te sluiten, omdat de jury waarschijnlijk zou oordelen dat Biden gewoon een "sympathieke, goedbedoelende oudere man met een slecht geheugen" is. Volgens Hur kon Biden zich zelfs niet herinneren wanneer zijn zoon Beau was overleden, iets wat de president ten stelligste ontkende en waar hij zich woedend over toonde.
Op dat moment stelden de meeste Amerikanen zich echter ook vragen bij de leeftijd van Donald Trump, die slechts 3 jaar jonger is dan Biden. Die twijfels besloegen zelfs de volledige politieke top, gaande van het Congres tot het Hooggerechtshof. Amerika staat dan ook bekend als een 'gerontocratie', een samenleving waar oudere mensen een groot deel van de macht hebben.
Joe Biden had eerder wel overtuigend de voorverkiezingen binnen zijn partij gewonnen, waardoor zijn nominatie eigenlijk niet in vraag werd gesteld.
Het rampzalige CNN-debat
Op 27 juni kwam Joe Biden volledig in het voetlicht te staan. Tijdens het bewust tv-debat met Donald Trump zag het Amerikaanse publiek op CNN een president die niet uit zijn woorden geraakte, soms glazig voor zich uit staarde en er niet in slaagde om de leugens van Trump te weerleggen.
Trump kwam na Bidens antwoorden ook geregeld met sterke oneliners. Nadat Biden een zin had verhaspeld, antwoordde Trump: "Ik weet niet wat hij heeft gezegd, en ik denk dat hij het zelf niet weet."
"Of het nu een kwestie is van leeftijd of niet, dat is een vraag voor gerontologen", schreef Amerika-specialist Bert De Vroey in zijn analyse, "maar het valt nog moeilijk te ontkennen dat Biden niet meer de scherpte en energie uitstraalt die Amerikaanse kiezers van een president verwachten". Dat zijn vrouw Jill Biden na het debat zei dat hij het "fantastisch had gedaan" en "alle vragen sterk kon beantwoorden", kwam voor heel wat Amerikanen dan ook wereldvreemd over.
De rampzalige prestatie tijdens het debat deed de alarmbellen bij de Democraten afgaan. De discussie of Biden wel de juiste kandidaat was om het tegen Trump op te nemen, kwam op gang en ging niet meer liggen. De media focusten dan ook volledig op de zwakke prestatie van de president. The New York Times kwam met verschillende opiniestukken, bijna allemaal met dezelfde boodschap: het is tijd om op te stappen.
Politieke demarrage
De twijfels namen toe, maar Biden bleef volhouden dat er niets aan de hand was. De slechte prestatie tijdens het debat zou te wijten zijn aan een verkoudheid, in combinatie met een jetlag. Democratische topfiguren schoten hem te hulp. "Slechte debatten kunnen al eens voorkomen: geloof me, ik kan het weten", schreef oud-president Barack Obama op X.
Biden begon meteen met een politieke demarrage, in de hoop de schade zoveel mogelijk te beperken. Enkele dagen na het debat toonde hij zich tijdens een campagnebijeenkomst in North Carolina bijzonder strijdvaardig. Daarbij ging hij de twijfels over zijn leeftijd niet uit de weg.
"Ik loop niet meer zo goed als vroeger. Ik spreek niet meer zo vlot en ik debatteer niet meer zo goed. Maar ik weet wel nog altijd hoe ik de waarheid moet zeggen. Ik ken het verschil tussen goed en slecht. En ik weet hoe ik deze job moet doen. Zoals veel Amerikanen ongetwijfeld weten: als je neergeslagen wordt, moet je weer rechtveren."
Volgens Amerikaanse media probeerde het campagneteam van de president de twijfels binnen zijn partij ook zoveel mogelijk te dempen. Een boodschap van eenheid was noodzakelijk om verder te gaan, redeneerde het Witte Huis.
Het duurde echter niet lang voor enkele verkozen Democraten naar buiten kwamen met de oproep om een stap opzij te zetten. De eersten waren Lloyd Doggett uit Texas en Raúl Grijalva uit Arizona. "Ik doe dit niet lichtzinnig", schreef Doggett in zijn verklaring, "maar er staat te veel op het spel om een overwinning van Trump te riskeren". Het zette een trein aan gelijkgestemde oproepen in gang: tientallen partijgenoten van de president volgden.
Hoe meer Democraten hem opriepen om de handdoek in de ring te gooien, hoe vastberadener Biden leek om door te zetten. Hij gaf ook aan dat "alleen een kleine elite" hem wilde zien stoppen. "Door het slechte debat met Trump vorige week ontstonden er twijfels over wat ik zou doen", zei Biden tijdens een speech in de staat Wisconsin. "Zou ik uit de race stappen? Zou ik opgeven? Wel, hier is mijn antwoord: ik blijf in de race en ik ga opnieuw winnen."
Een brief die hij naar de Democratische leden van het Congres stuurde, maakte ook duidelijk dat Biden genoeg had van de discussie over zijn kandidatuur.
"De vraag hoe het nu verder moet, staat al meer dan een week in het centrum van de aandacht. Nu is het wel genoeg geweest. Het huidige gebrek aan toewijding doet ons pijn, terwijl Trump volop profiteert. We moeten ons verenigen, samen verder gaan en Donald Trump uit het Witte Huis houden."
Amerika-correspondent Björn Soenens noemde de brief een "poging om zijn partijgenoten te muilkorven". Daarnaast moest Biden niet alleen de Democratische politici, maar ook zijn kiezers overtuigen. "Zij zien bij Biden een dramatisch verlies van zijn voeling met de realiteit, en dat voelt voor veel mensen aan als een misprijzen van de kiezer", zei Soenens daarover.
Onvermijdelijke bocht richting uitgang
De moordaanslag op Donald Trump heeft de crisis voor Biden alleen maar vergroot. Amerika zag een man die net beschoten was, bloedde aan zijn oor en desondanks de vuist in de lucht stak. "Fight, fight, fight", schreeuwde hij ondertussen naar zijn aanhangers.
Het leverde Trump bij heel wat kiezers een nieuw imago op: Trump is sterk, Trump is vitaal, Trump laat zich door niets of niemand afschrikken. Dat imago werd tijdens een geslaagde Republikeinse conventie alleen maar versterkt. Het contrast met de (fysiek en verbaal) struikelende Biden - die ook nog eens ziek werd door een coronabesmetting - kon niet groter zijn.
De dagen nadien kon Biden de kritiek amper nog negeren. Verschillende topfiguren zoals de meerderheidsleider van de Senaat Chuck Schumer, de minderheidsleider van het Huis Hakeem Jeffries en de voormalige voorzitter van het Huis Nancy Pelosi zouden de president in privégesprekken hebben gevraagd om zijn kandidatuur serieus te heroverwegen. Zelfs Obama zou volgens verschillende media steeds meer twijfels hebben gehad over Bidens overwinningskansen.
Begin deze maand kwamen al berichten naar buiten dat Biden zelf twijfelde om verder te gaan, maar zijn familieleden - onder meer First Lady Jill Biden en zijn zoon Hunter Biden - zouden hem toen hebben overtuigd om door te zetten.
Volgens The New York Times stelde Biden zich de laatste weken ook steeds "ontvankelijker" op tegenover de zorgen en frustraties binnen zijn partij, al was hij toen nog niet bereid om op te stappen. Tijdens een interview met BET News gaf hij dan weer aan dat hij wel zou kunnen opstappen "als de dokters een medische aandoening zouden vaststellen".
De druk van zijn partij bleek uiteindelijk te groot. Biden besloot de handdoek in de ring te gooien. Het is nog niet duidelijk wie de Democraten naar voren schuiven om de strijd tegen Donald Trump door te zetten.
