51 procent van de jongeren tussen 12 en 26 die vapen én tabak roken, zeggen dat het voor hen begon bij vapen. Dat blijkt uit een onderzoek van Kom Op Tegen Kanker bij meer dan 6.000 jongeren. Volgens de organisatie weerleggen de resultaten het idee dat vapen onschuldig is. Ze vraagt dat het verbod op de verkoop van vapes aan jongeren beter gehandhaafd wordt.
Meer dan helft van jongeren die vapen, gebruikt ook tabak: "Mythe ontkracht dat vapen hen weghoudt van sigaret"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Meer dan 1 op de 8 jongeren tussen de 12 en 26 jaar vapet. Vapes (of e-sigaretten) zijn elektronische rookproducten die geen tabak bevatten, maar meestal wel nicotine. Die vapes zijn daardoor ook verslavend.
Meer zelfs, iets meer dan de helft van de vapende jongeren gebruikt ook klassieke tabakproducten. Kom Op Tegen Kanker (KOTK) ziet daarin het bewijs dat vapes een opstapje zijn naar (nog schadelijkere) tabakproducten.
51 procent van de jongeren die vapen én roken, zegt immers dat het voor hen begon bij vapen. Bovendien antwoordt 1 op de 5 ondervraagde rokers "helemaal akkoord" op de stelling "Vapen heeft me benieuwd gemaakt naar roken", zegt Veerle Maes, expert kankerpreventie bij KOTK. "Dat is een niet te miskennen signaal."
"De mythe dat vapen onze jongeren zou weghouden van de sigaret, wordt op basis van dit onderzoek ontkracht", vervolgt Maes. Volgens haar legt de studie "de verontrustende relatie tussen vapen en roken" bloot.
Hoe meer ouders vapen, hoe meer jongeren dat doen
Nog opvallend: jongeren met vapende ouders beginnen er zelf ook veel sneller aan. In gezinnen waar geen van beide ouders vapet, is slechts 11 procent van de jongeren aan de vape en 7 procent aan de sigaret.
Vapet 1 van de ouders, dan stijgt dat aantal tot respectievelijk 25 procent en 14 procent. En in gezinnen waar beide ouders vapen, vapet 42 procent van de jongeren en rookt 29 procent van hen.
KOTK concludeert daaruit dat "zien vapen, doet vapen en roken".
Verkoopverbod wordt massaal genegeerd
Vapes zitten duidelijk in de lift. Tussen 2019 en 2023 verdubbelde het aantal jongeren tussen de 11 en de 18 dat zelf zegt regelmatig te vapen.
Volgens KOTK raken jongeren veel te gemakkelijk aan vapes. Het is nochtans verboden om vapes te verkopen aan jongeren, maar dat verbod wordt "stevig met de voeten getreden", klinkt het. 1 op de 4 minderjarigen laat iemand anders vape- en tabaksproducten kopen. En 32 procent koopt gewoon zelf vapes in nachtwinkels of tankstations.
"Het is dus duidelijk dat ons land dringend meer moet inzetten op handhaving van het verbod", vindt Maes. "En ja, dat zal een investering vragen, maar die verdien je op lange termijn terug door de dalende kosten voor onze gezondheidszorg. Bovendien is het gewoon onze morele plicht als samenleving om onze jongeren te beschermen. Want wie nooit met roken of vapen begint, hoeft er ook niet mee te stoppen."
Op 1 januari 2025 gaat er overigens nog een nieuw verbod in. Dan wordt België het eerste land in Europa waar er helemaal geen wegwerp-vapes meer verkocht mogen worden.
Dat verbod geldt voor jongeren én volwassenen, maar is in de eerste plaats toch bedoeld om jongeren te beschermen. Wegwerpvapes met snoep- en fruitsmaakjes zijn immers vooral bij hen populair. Ontslagnemend minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) noemde dat in maart, toen het verbod beslist werd, "een hele gewiekste, op jongeren gerichte marketing", die "echt wel bedoeld is om jongeren en zelfs kinderen aan het vapen te krijgen".
