Eerste mobiele windmolen op Rock Werchter: maakt die echt een verschil?

De windmolen, zo’n 20 meter hoog, is geplaatst door energieplatform Bolt en produceert op een winderige dag 120 kilowattuur. Dat is vergelijkbaar met het gemiddelde dagverbruik van ruim 11 gezinnen. In festivaltermen: op een klein stadsfestival als Boomtown in Gent was het optreden van de meest verbruikende band vorig jaar 27,6 kilowattuur. Je zou dus kunnen schatten dat Rock Werchter er enkele optredens op een relatief klein podium mee kan voorzien van stroom.

“Windmolens werken bovendien slechts optimaal bij specifieke windsnelheden”, merkt Cédric Lecluyse van KU Leuven op, die onder meer onderzoek doet naar de uitstoot op Boomtown. "Is de windsnelheid te hoog, dan levert die niets meer op, en meerdere molens plaatsen lijkt me daar al moeilijk."

Naast die windmolen staat er ook al enkele jaren een installatie van zonnepanelen van 170 vierkante meter op het terrein van Rock Werchter. Die oppervlakte klinkt indrukwekkend, maar de panelen leveren in goede omstandigheden 150 à 200 kilowattuur, volgens Bolt. In bewolkte omstandigheden zakt het eerder naar 120 kilowattuur, niet veel meer dan je van de molen zal krijgen dus. 

Om te weten hoeveel dat betekent tegenover het totaalverbruik van een groot evenement als Rock Werchter, moeten we dat verbruik eerst kennen, maar de organisatie wil die cijfers niet geven (zoals ongeveer alle grote festivals, trouwens, op Glastonbury na).

"Voor mij voelt het als een marketingstunt van Bolt", zegt Lecluyse. "Je zou altijd moeten vertrekken van een meting: hoeveel verbruik is er en waar zit dat verbruik? Dan kan je echt zien welk verschil iets maakt." Dat heeft Lecluyse op Boomtown gedaan, zodat het festival efficiënter kon werken.

"Al wil ik daarmee niet zeggen dat het niet goed is dat ze dit doen, als experiment. Maar in het geheel van Rock Werchter is dit een druppel op een hete plaat", verduidelijkt Lecluyse.

Wat er dan echt moet gebeuren? “Het beste wat je kan doen is festivals zoveel mogelijk op netstroom laten draaien” – het gewone net dus. Voor heel grote evenementen is dat vaak niet voldoende, of ze liggen op een terrein dat daar geen toegang toe heeft.

Daarom hebben de organisatoren op het terrein van Werchter een nieuwe hoogspanningscabine geplaatst. Zo kunnen ze meer stroom van het net halen. En het terrein is sinds vorig jaar voorzien van 3 batterijen met een opslagcapaciteit van 420kWh (en een vermogen van 380 kilowatt). 

“We potten alles op in die batterijen om op het juiste moment stroom te kunnen geven. De hele zone van de Northwest Walls en de Aperol Stage worden zo van groene lokale stroom voorzien”, zegt Pieterjan Verhaeghen, CEO van Bolt. Maar dus niet zomaar met die panelen en turbine op het terrein, want die kunnen op een hele dag samen nog niet één van die drie batterijen opladen. Netstroom van (“lokale”) hernieuwbare energie wordt dus meegerekend.

En zelfs dat samen volstaat niet: er draaien nog steeds dieselgeneratoren, al zijn het er “minder dan ooit”. Hoeveel is niet geweten. Maar dat is niet zo gek. “De meeste grote festivals halen het meeste van hun energie nog steeds uit dieselgeneratoren”, zegt Dorien Janssens van Bolt daarover. “Die generatoren zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de uitgestoten CO2”.

En daar zit dan ook een kans, die Werchter wel degelijk grijpt, zegt Lecluyse. “Ze hebben geïnvesteerd in nieuwere generatoren. Aan de nieuwere types is er bijvoorbeeld ook een klein batterijpakket gekoppeld om pieken op te vangen. Die oude generatoren vervangen is al een grote winst”

“Vergelijk het met een Euro 3 in plaats van Euro 5 norm bij wagens. Die oudere types, daarmee mogen wij de stad niet meer in door de lage-emmissiezones, maar het is wel een motor van die oude norm die nog staat te draaien op veel festivals”.

En daarnaast ziet Lecluyse de oplossing nog in een heel andere hoek. "Mochten ze die zonnepanelen daar nu een heel jaar laten staan, zodat die continu energie opleveren, dán wordt het interessant." Zo heeft Glastonbury bijvoorbeeld geïnvesteerd in zonnepanelen die over een jaar tijd gespreid de energie opwekken die het festival verbruikt. Al blijven die generatoren dan nog steeds een bron van uitstoot.

Het feit dat Rock Werchter uitpakt met de kleine windmolen illustreert wel dat festivals de nood voelen om zich groener in de markt te zetten. Bolt presenteert deze actie zelf vooral als sensibilisering voor windenergie. Maar er zijn enkele festivals in ons land die al veel langer en diepgaander werken aan hun klimaatimpact. 

Met stip op één staat Paradise City in Perk, dat eerder dit jaar al een prijs won voor het duurzaamste festival ter wereld (op de Internationale AGF awards). Daar staat in totaal 372 vierkante meter aan zonnepanelen, ruim het dubbele van Rock Werchter dus. In dit geval wijst duurzaamheid natuurlijk ook op andere aspecten, zoals het gebruik van composttoiletten in plaats van chemische. In die zin (bijvoorbeeld met spaarzame vacuümtoiletten) was Rock Werchter er ook vroeg bij: het festival kreeg al een "green & clean"-erkenning in 2006 en een "Green Operations Award" in 2022.

Ook Sfinks profileert zich al jaren als duurzaam, en zou nu naar eigen zeggen de hélft van de nodige energie opwekken met een installatie van zonnepanelen, een batterij, en netstroom. En er zijn nog enkele die duurzaamheid van in het begin opnamen in hun visie. Maar die festivals zijn natuurlijk kleiner en hebben dus minder hoge pieken in verbruik. 

Maar één ding moeten we niet uit het oog verliezen: het publiek dat zich verplaatst naar het festival heeft de grootste impact op de uitstoot. Want enkele dieselwagens die bijvoorbeeld van Hasselt naar Werchter rijden, stoten evenveel uit als een band op een klein festival zoals Boomtown, schat Lecluyse. Als je bedenkt dat er pakweg 300.000 bezoekers zich naar Werchter verplaatsen (als het uitverkocht is), kan hun vervoerskeuze een groot verschil maken. Een ticket voor trein en pendelbus zijn dan ook inbegrepen in de festivaltickets voor Rock Werchter, en de organisatie riep - door het natte weer nog extra dit jaar - ook expliciet op om zo veel mogelijk het openbaar vervoer te gebruiken.

Conclusie: de windmolen is een interessant experiment. Maar het grote verschil zit dus wel degelijk in andere dingen.