Julian Assange, de oprichter van klokkenluiderwebsite Wikileaks, is aangekomen in zijn thuisland Australië. Na een deal met het Amerikaanse gerecht is hij nu officieel een vrij man. Assange verbleef 7 jaar in ballingschap in de Ecuadoraanse ambassade in Londen en zat daarna 5 jaar in een Britse cel.
Julian Assange is geland op Australische bodem en nu officieel een vrij man na deal met Amerikaanse justitie
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Rond 11.30 uur Belgische tijd landde Assange op de luchthaven van Canberra, de hoofdstad van Australië. Op de luchthaven viel hij voor de camera's zijn echtgenote Stella Moris in de armen, gevolgd door een passionele kus.
Assange trouwde in 2022 in de gevangenis met Moris, die eerder deel uitmaakte van zijn juridische team. Het echtpaar heeft 2 zonen, geboren in 2017 en 2019, in de periode dat Assange nog in de ambassade van Ecuador verbleef. Ze kennen hun vader alleen van achter de tralies. Ook de vader van Assange stond hem op te wachten op de luchthaven.
Assange verliet eerder vandaag de Noordelijke Marianen, een afgelegen eilandengroep in de Stille Oceaan die tot de Verenigde Staten behoort. Daar pleitte hij in een rechtbank schuldig aan een schending van de Amerikaanse spionagewetgeving. Assange werd tot 62 maanden cel veroordeeld. Omdat hij al 5 jaar in de cel heeft gezeten in het Verenigd Koninkrijk, moet hij die straf niet meer uitzitten.
Assange mocht de rechtbank dus als een vrij man verlaten en stapte daarna zonder publieke verklaring op een vliegtuig richting Canberra. Gisteren werd hij al vrijgelaten uit een gevangenis in het Verenigd Koninkrijk, waarna hij naar de Noordelijke Marianen vloog om daar de deal met het Amerikaanse gerecht te sluiten.
Gelekte geheime documenten
Assange (52) werd door de Amerikaanse justitie vervolgd omdat hij in 2010 honderdduizenden documenten van Amerikaanse diplomatieke en militaire missies over de hele wereld op zijn website Wikileaks had gepubliceerd. Vooral de publicatie van documenten over de militaire operaties in Irak en Afghanistan viel de VS zwaar.
Het openbaar maken van vertrouwelijke gegevens is een zwaar misdrijf in de VS. Het Amerikaanse gerecht vervolgde Assange voor 18 aanklachten, waaronder spionage en samenzwering. Hij riskeerde tot 175 jaar cel als hij opgepakt en uitgeleverd zou worden.
Assange had op dat moment al geen vaste verblijfplaats meer, om te vermijden dat hij in handen zou vallen van Amerikaanse veiligheidsdiensten. Vanaf 2012 hield Assange zich schuil in de ambassade van Ecuador in het Verenigd Koninkrijk. Ecuador had hem asiel verleend.
Maar in 2019 trok Ecuador die asielstatus in. Assange werd opgepakt en overgebracht naar de streng beveiligde gevangenis van Belmarsh. Daar zat hij tot gisteren vast.
Uithaal naar Amerikaans rechtssysteem
Dat er na al die jaren nu plots een deal is met het Amerikaanse gerecht, is enigszins onverwacht, maar aan de andere kant komt het akkoord ook niet helemaal uit de lucht vallen.
"In de Verenigde Staten zijn openbare aanklagers vaak politiek gekleurd. Dat is anders dan bij ons. De beslissing komt er dus niet toevallig in de aanloop naar de presidentsverkiezingen", duidt Magali Feys in de VRT NWS-podcast Het Kwartier.
"De vrijlating van Assange doet het goed bij het kiespubliek van Biden, dat journalistieke vrijheid hoog in het vaandel draagt." Feys is gespecialiseerd in alle aspecten van intellectueel eigendom, informatietechnologie en gegevensbeschermingsrecht en verbonden aan de Universiteit Gent.
Ook Assange stond onder druk om de zaak snel af te handelen. Een dergelijk akkoord met het gerecht zou onder Donald Trump als president allicht niet mogelijk zijn geweest.
Hoewel hij schuldig pleitte, haalde Assange in de rechtbank wel nog eens uit naar het Amerikaanse rechtssysteem. Assange is van mening dat de Amerikaanse spionagewetgeving in tegenspraak is met het eerste amendement van de Amerikaanse grondwet. Daarin staat het recht op vrije meningsuiting centraal. Assange zegt dat hij zich daarop gebaseerd heeft in zijn werk als journalist.
"Historische dag"
Los van zijn uitspraken in de rechtbank, heeft Assange nog geen publieke verklaring afgelegd over zijn vrijlating. Zijn advocaat heeft het over een "historische dag". Ook de premier van Australië, Anthony Albanese, is tevreden dat er een einde is gekomen aan de "saga" rond Assange. "Ik ben heel erg blij dat we een positief resultaat hebben bereikt, waar de overgrote meerderheid van de Australiërs volgens mij om heeft gevraagd."
"Saga" is ook een woord dat vaak te horen is bij de gewone Australiër, zegt correspondente Eveline Masco in De Ochtend op Radio 1. "De overwegende emotie is opluchting en blijdschap dat het eindelijk voorbij is, maar bij veel mensen heerst toch ook het besef dat er nog wel wat discussie zal zijn over deze uitspraak. Over persvrijheid, spionage en vooral ook over wat dit nu gaat betekenen voor de journalistiek in het algemeen."
