België mist (opnieuw) Europese klimaatdeadline, deze keer doordat Vlaanderen huiswerk niet af heeft

Het is een kwalijke Belgische gewoonte: onze nationale klimaatplannen pas in tweede of zelfs derde zit indienen bij de Europese Commissie. Telkens weer blijkt het een bijzonder moeilijke opdracht om de neuzen van alle bevoegde regeringen in dezelfde richting te krijgen.

Zo diende ons land pas op 23 november vorig jaar de voorlopige versie van het nieuwe klimaatplan in bij de Europese Commissie, nadat er 2 deadlines en 6 maanden verstreken waren. In dat voorlopige klimaatplan moest ons land aangeven hoe het de Europese doelstelling zou halen van 47 procent uitstootreductie in vergelijking met 2005. Maar met de klimaatinspanningen van Vlaanderen, Wallonië, Brussel en de federale regering opgeteld, landde België slechts op 42,6 procent. "Ontoereikend", oordeelde de Europese Commissie in februari weinig verrassend.

Dat hoefde op zich geen probleem te zijn. De tussenstap van de voorlopige klimaatplannen, met de feedback van de Commissie, was immers net ingebouwd opdat de lidstaten hun klimaatplannen zouden kunnen verfijnen tegen 30 juni. Dan moeten de afgewerkte klimaatplannen ingediend worden.

Maar België zal geen afgewerkt klimaatplan kunnen voorleggen op 30 juni. De Waalse, Brusselse en federale regering hebben hun plannen klaar, zij het dat Brussel geen aanpassingen heeft doorgevoerd.

Vlaanderen heeft dat niet. Het wil pas een nieuw klimaatplan presenteren wanneer de Vlaamse regering gevormd is. En dat kan nog wel even duren. Formateur Matthias Diependaele (N-VA), die de nieuwe Vlaamse regering moet vormen, zei op 19 juni dat hij zichzelf "dagen, weken, maanden" de tijd geeft "om ervoor te zorgen dat er een goed resultaat is".

Daarmee zet Vlaanderen België voor het blok, want zonder Vlaams klimaatplan kan er ook geen nationaal klimaatplan afgeklopt worden.

"De Nationale Klimaatcommissie (de instantie die de plannen bundelt en indient bij de Europese Commissie, red.) neemt voorlopig geen verdere stappen zolang elke entiteit haar plan niet rond heeft", bevestigt Andy Pieters, de woordvoerder van de ontslagnemende Vlaamse minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA). Nog volgens Pieters gaf de Vlaamse regering al "maanden geleden" aan dat de deadline van 30 juni niet gehaald zou worden.

De huidige voorzitter van de Nationale Klimaatcommissie is de aftredende federale minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo). Zij reageert dat "ik enkel kan vaststellen dat een groepswerk waarbij 1 van de 4 overheden de afgesproken deadline niet haalt, iedereen met een buis opzadelt".

Natuurlijk valt er ook iets voor te zeggen dat een regering in lopende zaken geen klimaatbeloften doet waar een nieuwe regering het misschien niet mee eens is. Zo wordt het afwachten hoe de nieuwe federale en Waalse regeringen (zonder groenen) zich zullen verhouden tot de klimaatplannen die de voorgaande regeringen (mét groenen) nu hebben afgeklopt.

Voor Vlaanderen zegt Demirs woordvoerder dat de nieuwe regering zich niet zal verbinden tot hogere reductiedoelstellingen dan diegene die zijn afgesproken tijdens de voorbije regeerperiode. Demir wil vooral inzetten op klimaatadaptatie, Vlaanderen aanpassen aan de nieuwe klimaatrealiteit dus.

Maar naast N-VA (en CD&V) zit ook Vooruit aan de Vlaamse onderhandelingstafel. En Vooruit pleitte vóór de verkiezingen wel voor hogere klimaatambities. Voorlopig wil Bruno Tobback, die de onderhandelingen over klimaat voert voor Vooruit, daar weinig over kwijt. "Wij willen natuurlijk ons programma realiseren", klinkt het. "Maar ik ga nu geen grote statements maken of de onderhandelingen doen via de media. Alles moet nog beginnen."

Terug naar de gemiste deadline van vandaag. Voorlopig hoeft ons land niet meteen Europese straffen of boetes te vrezen.

Voor het zover komt, treedt er immers een procedure met een aantal tussenstappen in werking. Eerst zal de Commissie ons land er "vriendelijk aan herinneren" (aldus een ingewijde Belgische bron) om zijn huiswerk alsnog in te dienen. Pas nadat ons land verschillende van zulke herinneringen negeert, kan het eventueel tot sancties komen.

Bovendien zit niet alleen de Vlaamse regering in een overgangsfase. Ook de huidige Europese Commissie is een aftredende, sinds de Europese verkiezingen van begin deze maand. De nieuwe Commissie treedt naar verwachting pas eind dit jaar aan. Het is weinig waarschijnlijk dat er in de tussentijd een strafprocedure wordt opgestart tegen een lidstaat.

Ons land heeft dus nog wel enkele dagen, weken of maanden de tijd voor het echt straffen riskeert.