Komt het tot een 'totale oorlog' tussen Israël en Hezbollah? "We groeien steeds meer naar een bredere oorlogssituatie"

Terwijl de beschietingen tussen Israël en Hezbollah in Libanon steeds intenser worden, gaat er harde taal over en weer. De Israëlische premier Netanyahu heeft een "offensief plan" klaar tegen de sjiitische militie en wil nu ook een deel van zijn troepen naar het noorden van het land verplaatsen, bij de Libanese grens. Hezbollah zegt geen totale oorlog te willen, maar als het moet, zou het die wel "zonder limieten" uitvechten.  

De uitspraken aan weerszijden van de grens zetten de verhoudingen in het Midden-Oosten op scherp, merkt ook Peter Malcontent, docent Internationale Betrekkingen aan de universiteit van Utrecht.

"We kunnen nu nog niet spreken van een oorlog in de klassieke zin van het woord. Er zijn nog geen gevechten tussen actieve grondtroepen. Maar we groeien langzamerhand wel naar een bredere oorlogssituatie toe."

De situatie aan de grens staat niet los van de oorlog in Gaza. "Hezbollah steunt Hamas en heeft daar ook best veel voor over. Een echte oorlog wil Hezbollah voorkomen, maar de militie wil wel zien hoever ze kan gaan. Ondertussen is er in Israël er legio politici en bevelvoerders die zeggen dat ze Hezbollah willen verslaan. Op een gegeven moment kan je na zulke uitspraken ook niet meer terug."

Daarmee groeit elke dag de vrees voor een uitbreiding van het conflict in Gaza, met een tweede front aan de Libanese grens. "Maar puur rationeel gezien, heeft geen enkele van de betrokken partijen - Israël, zijn bondgenoot de Verenigde Staten, Hezbollah en zijn bondgenoot Iran – baat bij een oorlog", zegt Malcontent.

"Iran is op dit moment op zoek naar een nieuwe president, en sociaal-economisch staat het land er niet goed voor. Iran staat dus niet te wachten op een nieuwe oorlog", legt Malcontent uit.

"Voor de Amerikanen geldt precies hetzelfde", gaat hij verder. "De VS bereidt zich voor op de presidentsverkiezingen in november en wil dus ook niet verwikkeld raken in een regionaal conflict. Daarnaast zou een oorlog tussen Israël en Hezbollah niet in het voordeel spelen van de Amerikaanse belangen in de regio."

Als er een brede oorlog zou uitbreken, opent dat de weg voor concurrenten Rusland en China om hun positie in het Midden-Oosten te versterken, zegt Malcontent.

Ook voor Hezbollah zou een regionaal conflict geen goed idee zijn. "Libanon kampt al jaren met een economische crisis. De Libanese bevolking, die als eerste de dupe zou worden, kan een oorlog niet aan."

Maar daarnaast moet Hezbollah ook rekening houden met zijn machtspositie. "Hezbollah heeft veel macht in Libanon, vooral in het zuiden van het land. Maar een oorlog kan het land verder destabiliseren en de positie van Hezbollah verzwakken", klinkt het.

Wie wel baat heeft bij een oorlog met Hezbollah, zijn Netanyahu en de extreemrechtse partijen in zijn regering, klinkt het. "Alles wat de oorlog kan verlengen, houdt voor Netanyahu nieuwe verkiezingen af. Ultrarechtse ministers roepen zelf op tot een uitbreiding van de oorlog. Die spraken eerder zelfs al van een permanente bezettingszone in Zuid-Libanon."

Maar daar kijkt de oppositie anders naar, zegt Malcontent. "Zij houden rekening met de houding van de VS, die niet zit te wachten op een uitbreiding van de oorlog. Daarnaast wil men dat alvorens Israël een nieuwe oorlog ontketent in Libanon, allereerst het conflict in Gaza afgehandeld wordt."

"Hezbollah versla je ook niet zomaar, dat weet Israël maar al te goed", gaat Malcontent verder. Zo liep in 2006 een Israëlisch grondoffensief in Libanon niet goed af. "Het eindresultaat was veel doden langs Israëlische kant en een deuk in het imago van Israël."

"Hezbollah is veel sterker dan Hamas in de Gazastrook. De strijdkrachten van Hezbollah worden geschat op 100.000 strijders, ze hebben een enorm wapenarsenaal van raketten en drones die kwalitatief een pak verfijnder zijn dan die van Hamas."

"Hezbollah heeft ook meer oorlogservaring door hun rol bij de Syrische burgeroorlog. Bovendien heeft de militie een fors raketarsenaal. Dus het is zeker mogelijk dat de Iron Dome, het Israëlische luchtverdedigingssysteem, overbelast raakt en niet alle aanvallen kan afweren. Dat hebben we enkele weken geleden al gezien."

Bij zo'n oorlog zou Israël strijd moeten leveren in Libanon zelf, zegt Malcontent. "Dat is een moeilijk, heuvelachtig terrein. De strijdkrachten van Hezbollah zijn bekend met dat gebied, het Israëlisch leger is dat niet.  

Een oorlog met Hezbollah zou dus reële risico's inhouden voor Israël. Maar daarnaast moet Israël ook rekening houden met een mogelijk gebrek aan troepen, zegt Malcontent. Alle beschikbare reservisten en actieve troepen van Israël worden geschat op 600.000 mensen. Dat is meer dan de strijdkrachten van Hezbollah. "Maar Israël moet zijn troepen verdelen over verschillende regio's", nuanceert Malcontent.

"Dat Israël bijna aan het einde van zijn intense fase is, betekent nog niet dat het zijn troepen uit de Gazastrook zal terugtrekken. Daarnaast zijn er de spanningen op de Westelijke Jordaanoever waar Israël ook steeds meer militairen voor nodig heeft. En als er een nieuw front geopend zou worden aan Noord-Israël, zou ook daar een deel van de troepen naartoe moeten."

Met de verplichte legerdienst hoopt Israël zijn troepen te vergroten, maar ook daar botst het land op weerwerk. "Ultraorthodoxe joden kunnen zich onttrekken aan de dienstplicht. Maar daarnaast is er ook een groeiende groep mensen die de verplichte legerdienst principieel niet uitvoert."

"In principe zou Israël een oorlog op 2 fronten nog steeds moeten aankunnen. Maar het land zit al 8 maanden in oorlog. Om een oorlog te voeren moet je troepen hebben die gemotiveerd en fit zijn om tegen Hezbollah te strijden. De vraag is in welke mate dat ook zo is", aldus Malcontent.

Of de oorlog in Gaza uitmondt in een breder gewapend conflict, zal nog moeten blijken. Maar zolang Israël en Hezbollah elkaar in een houdgreep houden, bestaat die kans. "Ik heb lang gedacht dat het nooit zover zou komen - ik geloof ook nog steeds dat het niet strikt noodzakelijk is, maar het wordt steeds lastiger", zegt Malcontent.

"De kans dat de betrokken partijen ongewild verzanden in een regionale oorlog wordt steeds groter. Maar als je dit allemaal optelt, vraag ik me af waarom iemand in godsnaam de lont in het kruitvat zou willen steken", aldus Peter Malcontent.