Van CO2 onder de Noordzee tot paardendiplomatie: prinses Astrid op economische missie naar Noorwegen

Noorwegen is een belangrijke energiepartner voor ons land, zowel voor onze eigen energievoorziening, als voor de transitie naar een groene en klimaatneutrale energie. Dat belang zien we in de ministers (allemaal ontslagnemend) die prinses Astrid flankeren.

Reizen mee: federaal minister van Buitenlandse Zaken Hadja Lahbib (MR), Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA), Waals viceminister-president en minister van Klimaat en Energie Philippe Henry (Ecolo), Brussels staatssecretaris voor Buitenlandse Handel Ans Persoons (Vooruit.Brussels), en de federale vakministers Tinne Van der Straeten (Groen) van Energie en Paul Van Tigchelt (Open VLD) van Noordzee.

Sinds het Oekraïne-conflict en de Rusland-boycot is Noorwegen de belangrijkste aardgasleverancier van de Europese Unie, met een aandeel van 30 tot 40 procent. Via een onderzeese gasleiding, 'Zeepipe' genaamd, is Noorwegen met ons land verbonden. Daarnaast beschikt het land ook over grote olievoorraden.

Het meeste van die Noorse olie- en gasproductie is bedoeld voor de export. Zelf draait Noorwegen voornamelijk op hernieuwbare energie. Meer dan 70 procent van de energie in Noorwegen is groen. De Noorse elektriciteitsproductie is zo goed als koolstofneutraal en is gebaseerd op waterkracht, aangevuld met windenergie. De vele waterkrachtcentrales zijn over heel Noorwegen verspreid en worden gevoed door talloze rivieren, twee derde van het land bestaat uit bergen. Maar liefst 88 procent van de Noorse stroom komt uit waterkracht.

Opvallend: ongeveer 10 procent van de groene stroom in de Vlaamse energiemix komt uit Noorwegen, voornamelijk opgewekt via de waterkrachtcentrales. Naast de traditionele olie- en gasactiviteiten heeft Noorwegen dus ook zwaar geïnvesteerd in hernieuwbare energie, zoals waterkracht, wind- en zonne-energie. En daar komen nieuwe investeringen bij.

Rond energie worden er verschillende overeenkomsten gesloten. Zo ondertekent ontslagnemend Minister van Energie Tinne Van der Straeten een Memorandum van Overeenstemming met haar Noorse collega, over nieuwe Noorse windenergie op zee.  Belangrijk aspect daarbij is hoe die mogelijk geconnecteerd kan worden met het Prinses Elisabeth energie-eiland, en zo met ons land. Het eiland wordt het eerste artificiële energie-eiland ter wereld, en komt op 45 km voor de Belgische kust.

De nieuwe Noorse windturbines op zee zouden tegen 2030 operationeel moeten zijn. Hoogspanningsnetbeheerder Elia en de Noorse tegenhanger Statnett onderzoeken nu of het mogelijk is de 2 landen via een onderwaterkabel in de Noordzee met elkaar te verbinden. Rechtstreeks en via het Prinses Elisabeth energie-eiland. Als het project slaagt, zouden de 2 landen vanaf 2035 elektriciteit kunnen uitwisselen.

Dat de Belgische en Noorse politiek nu met dit Memorandum hun steun uitspreken, is belangrijk. Want Noorwegen bestudeert ook andere interconnecties, met onder meer Denemarken en het Verenigd Koninkrijk, en ook België onderzoekt andere opties. De ministers onderstrepen met hun verklaring de goede relaties en samenwerking tussen onze 2 landen, en ook tussen Elia en Statnett. Eind dit jaar zal Noorwegen naar verwachting beslissen.

Samenwerken zorgt voor een win-win voor beide landen. Noorwegen heeft een groter windpotentieel dan België. Dankzij een interconnectie met de Noorse windparken op zee kunnen we Noorse windstroom invoeren als het bij ons niet waait. En de Noren hebben als voordeel dat ons elektriciteitsnet zeer goed verbonden is met de rest van het Europese net, waardoor meer stroom kan worden uitgewisseld.

Via ons net krijgen ze toegang tot belangrijke industriële clusters zoals de Antwerpse haven, de Nederlandse Randstad en het Duitse Ruhrgebied, maar ook tot de Franse nucleaire stroom. En nog een troef: ons land heeft internationale expertise in offshore windenergie: het nieuwe Noorse windpark op zee gaat geplaatst worden door het deels Belgische Parkwind.

Wat met industrieën die niet op hernieuwbare energie kunnen draaien? Of die tijdens hun productieproces niet anders kunnen dan CO2 uitstoten? Zo komt bijvoorbeeld bij het produceren van staal, glas, kalk of cement veel CO2 vrij. Hoe zorgen we ervoor dat die industrie op korte tot middellange termijn minder CO2 uitstoot? Ook dat bestuderen Noorwegen en België tijdens deze missie.

Een belangrijke oplossing om bepaalde industrieën koolstofvrij te maken, naast groene Noordzee-stroom en groene waterstof, is de CO2 die vrijkomt afvangen en opslaan. Die technologie heet CCS of Carbon Capture & Storage. Bedoeling is dat de afgevangen CO2 wordt opgeslagen diep onder de grond. Daarvoor hebben beide landen ook al samenwerkingen afgesproken, die worden bekrachtigd en verder uitgediept op deze missie.

Noorwegen heeft bijvoorbeeld veel potentiële onderzeese opslaglocaties voor de permanente opslag van afgevangen CO2 in lege gasvelden. En in België zijn er ook al 2 concrete projecten in ontwikkeling om CO2 af te vangen om het naar Noorwegen te transporteren, in zowel Port of Antwerp-Bruges als North Sea Ports.

Nu, het ondergronds opslaan van CO2 is niet nieuw. Noorwegen was het eerste land ter wereld dat oplossingen ontwikkelde om CO2 vast te leggen in de geologische lagen onder de zeebodem. Wel nieuw is om het op grote schaal te gaan doen. Noorwegen investeert er intussen zwaar in, met twee projecten, die elk jaar 1,5 miljoen ton CO2 uit Europese industrieën moeten gaan opslaan. Het Noorse gasbedrijf Equinor werkt ook aan een CO2-pijpleiding van België naar Noorwegen, samen met Fluxys. De pijpleiding heet de ‘CO2-snelweg’, en zou in 2030 operationeel kunnen zijn.

Over het afvangen en opslaan van CO2 zal de industrie op de laatste dag van de missie een ‘Verklaring van Oslo’ overhandigen aan de aanwezige politici, waarin staat wat Belgische bedrijven nog nodig hebben van de Belgische overheid/overheden om die CCS te kunnen starten.

Onze paarden behoren tot de absolute wereldtop. België is misschien een klein land, maar onze expertise in paarden is ongeëvenaard. Sinds decennia domineren Belgische paarden wedstrijden wereldwijd. Zo zijn 7 medailles op de Olympische Spelen van Tokio gehaald op Belgische paarden, meer dan 25 procent van de paarden die de finale halen van de grootste jumpings (Olympische Spelen, WK) zijn Belgisch gefokt, en Belgisch gefokte paarden halen het meeste prijzengeld binnen op internationale events.

Rond die paarden en paardensport zitten gespecialiseerde bedrijven, die bijvoorbeeld pistes opzetten (permanent of voor events, met state of the art afwatering), duurzame stallen bouwen, paardenvoeding maken, of bezig zijn met paardengeneeskunde en voortplanting. Belgische zakenlui reizen mee naar Noorwegen om onze knowhow te tonen en contracten voor te bereiden.

Prinses Astrid bezoekt Stal Gullik. Astrid heeft vroeger zelf nog paardgereden, maar is ermee gestopt (ze is er iets te veel van afgevallen, zei ze zelf). De Noorse koninklijke familie rijdt wel nog. De kleindochter van de Noorse koning Harald is een junior lid van het nationale paardensportteam en zal in Stal Gullik voor prinses Astrid een show jumping demonstratie geven op een Belgisch paard.

Emma Tallulah Behn is 16 jaar, en de jongste dochter van prinses Märtha Louise. Märtha Louise is de dochter van koning Harald, haar broer Haakon is kroonprins. Hij zal prinses Astrid tijdens de missie ontvangen op het Koninklijk Paleis.

Märtha Louise is sinds 2022 geen werkend lid meer van het Noorse koningshuis. Ze is zakenvrouw, en een buitenbeentje, omdat ze gelooft in alternatieve geneeskunde, en ook omdat haar huidige partner een zelfverklaarde Amerikaanse sjamaan is. De Noren beschouwen hem als een charlatan. Märtha Louise heeft zelf ook paardgereden, en komt haar dochter aanmoedigen.

Stal Gullik heeft ook een afdeling in België, die wordt gemanaged door de Noorse topruiter Victoria Gulliksen. Zij gaat wellicht naar de Olympische Spelen in Parijs op een Belgisch paard.

Noorwegen is de achtste grootste exportbestemming van onze Belgische aardbeien. België heeft een lange traditie in het telen ervan, en hun kwaliteit wordt wereldwijd geroemd. Liefst 70 procent wordt geëxporteerd, voornamelijk naar onze buurlanden, maar dus ook naar Noorwegen.

In 2023 ging er 1 miljoen kilo Belgische aardbeien naar Noorwegen, goed voor 4,6 miljoen euro. Op de missie zullen op de eerste en tweede avond hapjes met Belgische aardbeien geserveerd worden, op een cocktail op maandag en op de Belgische receptie op dinsdag.