Royals - Lost Noorse prinses Märtha Louise heisa op door functies neer te leggen? Kleine stap met grote impact voor vader Harald

In Noorwegen heeft de enige dochter van koning Harald en koningin Sonja besloten haar officiële functies neer te leggen en te stoppen als beschermvrouwe  van haar gekozen goede doelen. Prinses Märtha Louise zegt in een video op Instagram dat ze zichzelf wil kunnen blijven en uitspraken wil blijven doen zonder het koningshuis te raken. Märtha Louise is voorstander van alternatieve geneeskunde, voelt als hoogsensitief persoon energieën aan en gelooft in het bestaan van geesten en engelen (ze praat ermee). Daarmee is ze een buitenbeentje en ligt ze al jaren onder vuur. 

"Er komt een scheiding tussen mijn rol als prinses en die van zakenvrouw", vertelt Märtha Louise waarbij ze benadrukt dat er nooit onenigheid is geweest tussen haar en de koninklijke familie. Märtha Louise en haar familie zijn in onderling overleg al geruime tijd bezig om een evenwicht te zoeken, zeker na de komst van haar verloofde Durek Verrett, een zelfverklaarde Amerikaanse spirituele gids. De prinses voegt eraan toe dat Verrett na hun huwelijk geen titel zal krijgen en de monarchie niet zal vertegenwoordigen. "Hij zal wel aanwezig zijn bij familiale aangelegenheden, zoals verjaardagen, en bij traditionele sportevenementen."   

Verrett op zijn beurt maakt duidelijk in de video dat het nooit zijn bedoeling is geweest "om het leven van zijn verloofde moeilijk te maken". "Hetzelfde geldt voor de koning en koningin. Ik wil dat ze succesvol zijn in hun belangrijke rol", klinkt het. Verrett licht toe dat hij de werking van het koningshuis beter begrijpt na meerdere gesprekken met de familie.

Verrett veroorzaakte de voorbije jaren een mediastorm door zijn expliciete uitspraken over zijn masturbatietechnieken, de verkoop van een medaillon dat zou werken tegen COVID-19 en zijn beschikbaarheid om seksueel actieve vrouwen te "reinigen". The New York Times weet ook dat Hollywoodsterren tot zijn vriendenkring behoren, onder andere Gwyneth Paltrow die met haar vaginale aromatherapie en haar yoni-eieren voor betere bekkenbodemspieren menig wetenschapper het harnas injoeg. Voor de doorgaans nuchtere Noren was het een hele brok om te verwerken.

Ook het koninklijke paar heeft gereageerd bij de openbare omroep NRK en ze hopen dat deze "tussenoplossing" een grotere afstand en dus meer duidelijkheid brengt. Harald vindt het wel jammer dat zijn dochter haar taken neerlegt. "Ze is er erg goed in, maar het is nu eenmaal zo. Ik denk dat ze het jammer vindt. Het is een verlies voor haar en ja, voor ons."

In het verleden sprak Harald ook over "een culturele clash" als het ging over de uitspraken van zijn schoonzoon Verrett. Nu gaat de koning er iets dieper op in: "Amerikanen hebben geen idee wat een koningshuis inhoudt, dus het is niet verwonderlijk dat hij het niet begreep. Hij dacht dat hij zomaar alles kon doen zonder dat het negatieve gevolgen zou hebben voor elk van ons." Harald verwerpt ook de racistische opmerkingen die Verrett te verduren kreeg op sociale media. "We beschouwen het als een sterkte dat het koningshuis de Noorse diversiteit weerspiegelt." 

Het valt af te wachten of deze beslissing het grote verschil zal maken. Alles hangt af van de invulling door het koppel en dat zal met argusogen gevolgd worden in Scandinavië. Märtha Louise blijft een prinses (dochter van een koning, en zus van kroonprins Haakon) en zal altijd zo aanzien worden bij het volk. Ze blijft op haar 51e onherroepelijk verbonden met de dynastie, met andere woorden: wat ze ook zegt of doet, het zal altijd afstralen op de monarchie en dat instituut heeft een voorbeeldfunctie. De "duidelijke splitsing" waar ze op hopen, heeft een flinterdunne grens. Daar worstelen andere collega's ook constant mee, zoals de Britse prins Harry en zijn echtgenote Meghan Markle die een leven en carrière opbouwen in de VS. 

Hoe zwaarwichtig de beslissing ook lijkt: dat is ze niet, het is eerder een kleine stap te noemen. Märtha Louise beloofde in de zomer van 2019 al haar titel niet meer te gebruiken voor commerciële doeleinden. Dat kwam na luide kritiek op haar betalende workshops samen met Verrett. Hun spirituele tournee in Noorwegen en Denemarken heette ook "De prinses en de sjamaan". Heel wat gezondheidsorganisaties die konden rekenen op de steun en de bekendheid van (beschermvrouwe) Märtha Louise vragen haar al jaren om verduidelijking. Ze willen haar visie op alternatieve therapieën toegelicht zien en polsten of ze bepaalde uitspraken daadwerkelijk ondersteunde. In 2020 scheidden alvast de wegen met een epilepsievereniging, omdat de opvattingen van toenmalige vriend Verrett botsten met "haar waarden en ethiek". Märtha Louise benadrukte pas deze week dat ze alternatieve geneeskunde ziet als een "belangrijke aanvulling" op de wetenschappelijk onderbouwde geneeskunde. 

Een niet te missen detail in het persbericht van het Noorse hof over de nieuwe afspraken zit hem in drie woorden: "Märtha Louise zal op dit moment geen officiële opdrachten meer uitvoeren." Op dit moment. Wat de deur meteen op een kier laat. 

Het Noorse koningshuis zit niet zo ruim in de werkende leden. Naast de koning en koningin is er ook prinses Astrid, de zus van Harald die af en toe bijspringt. Maar zij is 90 jaar en het koninklijke paar zelf bestaat uit 80-plussers, bovendien sukkelt Harald om de haverklap met zijn gezondheid en valt kroonprins Haakon in.

Haakon heeft al de nodige ervaring opgebouwd en vormt een sterke tandem met echtgenote Mette-Marit. Toch moet ook Mette-Marit zuinig omspringen met opdrachten en zal ze in de toekomst meer moeten doseren, want ze heeft een chronisch progressieve longziekte. In mei nog haakte ze tijdens een staatsbezoek aan Zweden op het laatste nippertje af voor een activiteit. De kroonprinses moest noodgedwongen rust houden.  De jongere generatie inschakelen lijkt niet meteen een optie voor koning Harald. Hij ziet bijvoorbeeld geen vervroegde taken weggelegd voor kleindochter (en tweede in de lijn voor de troonopvolging), prinses Ingrid Alexandra (18). "Ze moet zich concentreren op haar studies", vertelt hij aan de openbare omroep NRK. (lees voort onder de stamboom)

Het intense overleg van vader en dochter siert alvast de Noorse koninklijke familie waarbij telkens met respect over elkaar wordt gecommuniceerd. Bij het Deense hof hebben ze zich daarin vorige maand grandioos vergaloppeerd toen prins Joachim vroegtijdig de prinselijke titels van zijn vier kinderen zag verdwijnen. Joachim reageerde heel emotioneel op de beslissing van zijn moeder.

Koningin Margrethe zei later sorry, maar bleef bij haar besluit om het koningshuis te moderniseren. De ophef zindert na. Vorige week kreeg de Deense kroonprinses Mary, schoonzus van Joachim, op bezoek in Vietnam er alweer een vraag over. Ze reageerde kregelig: "Ik mag hopen dat je voor deze ene vraag niet helemaal bent afgereisd? Heb je andere vragen?" Bij Märtha Louise is haar positie - hoe bizar ook - nog een geluk te noemen. De prinses volgt haar vader Harald immers niet op. Ze zit op de fameuze reservebank. Toch had het allemaal anders kunnen uitdraaien, want ze kreeg in 1986 de vraag van haar grootvader koning Olav of ze interesse had in de troon. Zij was per slot van rekening de eerstgeborene. "Ik ben 15, wat weet ik daar nu van", was haar antwoord. In Noorwegen maakte uiteindelijk een wetswijziging in 1990 een einde aan het mannelijk erfrecht. Was Märtha Louise nu de kroonprinses geweest, koning Harald had voor hetere en complexere vuren gestaan.

Over de relatie met Durek Verrett zal Harald nooit struikelen. Hij moest zelf strijden voor zijn grote liefde Sonja. Negen jaar lang ontmoette hij haar stiekem, omdat hij de goedkeuring niet kreeg van zijn vader. Koning Olav zag het niet zitten dat zijn enige zoon voor een burgermeisje koos, maar draaide bij toen Harald hem voor een ultimatum stelde: trouwen of verzaken aan de troon.

Ook de liefdeskeuzes van zijn eigen kinderen waren indertijd ongebruikelijk, maar Harald en Sonja lagen niet dwars. "Kinderen volgen niet altijd het pad dat ouders voor ogen hebben. Het belangrijkste is dat ze weten dat we er voor hen zijn", liet de koning ooit optekenen. Zo had Märtha Louise eerst een beladen relatie met schrijver en documentairemaker Ari Behn die er ruime standpunten over de liefde en drugs op nahield, en vocht tegen innerlijke demonen. Ze huwden en gaandeweg sloten de Noren Behn in hun hart. Haakon vond zijn metgezel in Mette-Marit Tjessem Høiby, een alleenstaande moeder die de eindjes aan elkaar knoopte als serveerster. Zij wordt intussen alom gerespecteerd. Met Verrett legt Märtha Louise opnieuw een hobbelig parcours af. "Ach, wie ik ook had gekozen, ik zou worden bekritiseerd. Dat is al heel mijn leven zo", sprak de prinses enkele jaren geleden haast profetisch.