De boeken van de week: populaire Grieken, de medische genderkloof en 7 bijzondere pooldieren

Journalist Sofie Peeters, bekend van de spraakmakende documentaire 'Femmes de la rue' over straatintimidatie, stelt in een nieuw boek de onderbelichting van vrouwen in medische studies aan de kaak. 'Het vrouwenlijf en wat we er niet over weten' (Acco uitgeverij) is een pleidooi voor gendersensitieve geneeskunde. 

Peeters is ervaringsdeskundige op gebied van de medische genderkloof. Ze liep 10 jaar rond met angstklachten en paniekaanvallen die een neveneffect waren van hormonale anticonceptie. "Ik ben daarmee naar een huisarts, een kinesist en een psycholoog gestapt en ik heb medicatie geprobeerd. Er kwam geen diagnose", vertelt ze op Radio 1. Peeters ontdekte zelf het verband met haar pilgebruik na twee zwangerschappen.

Het vormde de aanleiding voor de podcast 'Vrouwen zijn geen kleine mannen'  en het boek waarin ze het gebrek aan gendersensitieve benadering van medische klachten als structureel probleem aankaart. "Tot 30 jaar geleden regeerde vooral de zogenaamde bikinivisie waarbij in medische studies gedacht werd dat mannen en vrouwen in grote lijnen hetzelfde zijn, behalve de stukjes die zijn afgedekt door de stof van een bikini."

In het boek laat Peeters 7 bekende vrouwen over hun medische klachten die onderbelicht of verkeerd geïnterpreteerd zijn, aan het woord. Evy Gruyaert, Lieve Blancquaert, Cathérine Ongenae, Uwe Porters, Evangeline Agape, Ahlaam Teghadouini en Elisabeth Lucie Baeten getuigen over hun traject en zoektocht naar een diagnose. Per verhaal voegt Peeters de meest recente medische informatie over de aandoening toe met de uitleg van een medisch expert. 

Het succes van datingapps zoals Tinder en Bumble zorgt voor een stroom aan nieuwe woorden die onder meer vertellen over de status van een relatie of date. Taalkundigen Vivien Waszink en Milou Andree geven in 'Swipen voor een kwarrel. De taal van dating' (uitgeverij Onze Taal) tekst en uitleg. 

"Op datingapps heb je ontzettend veel keuze en mogelijkheden", vertelt Waszink op Radio 1. "Veel mensen kijken liever nog even verder of doen aan 'paralleldaten', waarbij ze met meerdere mensen tegelijk afspreken."

Wachten op iemand die slimmer, mooier of ambitieuzer is: dat is de gedachtegang die vaak (onbewust) gevolgd wordt. "Voor veel mensen wordt de stap naar een serieuze relatie minder snel gezet. Dan is het prettig om woorden te hebben om verschillende mensen en de verschillende fases die je met die mensen hebt, te benoemen."

Wie de liefde online zoekt, krijgt in het boek ook tips voor het opstellen van een datingprofiel. 

De oudheid is niet voorbij, stelt classicus Patrick De Rynck in zijn boek 'Zeus in jeans. Hoe de oude Grieken en Romeinen ons leven nog altijd bepalen' (uitgeverij Lannoo). Op 31 mei ontving De Rynck in Amsterdam als eerste Vlaming de OIKOS-Publieksprijs voor zijn bijdrage aan de promotie van de klassieken onder een breed publiek. Hij is ook de bezieler van de website Hic et Nunc . 

De oude Grieken of Romeinen citeren is populair, ook onder politici. "Heel veel van die quotes zijn zogezegd van Cicero of Seneca, maar dat klopt dus vaak niet", vertelt De Rynck op Klara. 

De Rynck staat stil bij citaten zoals 'carpe diem' ('pluk de dag', metafoor bedacht door Horatius), maar ook bij de retorica. "Al onze stijlfiguren die wij nu gebruiken, zijn eigenlijk uitgevonden in de oudheid: overdrijven, herhalen, de bekende drieslag. Obama paste heel veel antieke trucs toe, beschreven in die retorische handboeken waarvan er een paar bewaard zijn."

Naast de vele citaten zijn er ook gebaren zoals de middenvinger opsteken of de Romeinse fascistengroet die hun oorsprong hebben in de oudheid. 

In 'Zeven dieren bijten terug' (uitgeverij Querido Fosfor) reist Frank Westerman naar de Noordkaap, in het kielzog van de 16e-eeuwse ontdekkingsreiziger Willem Barentsz. Net als Barentsz, stuit Westerman op 7 opmerkelijke pooldieren. Zij houden ons een spiegel voor over leefbaarheid in tijden van klimaatverandering.

"Willem Barentsz is een nationale zeeheld in Nederland", vertelt Westerman op Radio 1.  "Hij is degene die in de 16e eeuw probeerde over de Noordpool naar China te zeilen en dit tot drie keer toe. Het schip komt vast te zitten in het ijs, kraakt en wordt omgebouwd tot een schuilhut, wat 'Het Behouden Huys' is geworden. Die hele Barentsz-cultus heeft in de loop der eeuwen een reeks literatuur-, theater- en filmbewerkingen tot gevolg gehad. Ik heb er iets willen aan toevoegen, maar dan weer anders". 

In het scheepsjournaal, een soort logboek, zitten een heleboel first encounters: dieren die ze nog nooit hadden gezien zoals walrussen en ijsberen. Er is 54 keer een gevecht met een ijsbeer en 2 matrozen worden opgegeten. Van de totale bemanning van 20 mannen, keren maar 12 terug.

De dieren die Barentsz en zijn matrozen voor het eerst ontmoeten, wil Westerman een podium geven in zijn boek. "Ik vertel het verhaal opnieuw, maar vanuit het perspectief van 7 Arctische dieren die ze daar zijn tegengekomen: de lemming, de narwal, de paling, de ijsbeer, de rotgans, het rendier en de koningskrab. "

In zijn novelle 'Het jaagpad' (uitgeverij Koppernik) beschrijft Paul Verrept hoe een oudere man naar het verleden reist en een jonge man naar de toekomst. Het is zijn tweede boek voor een volwassen publiek. 

In 'Het jaagpad' voert Verrept 2 hoofdpersonages op: de jonge Claus en de oudere Lucas. Opvallend: de namen Claus en Lucas bestaan uit dezelfde letters. "Het gaat over een herbeleving", licht hij toe op Klara. "Er zit 40 jaar tussen. Wat ik doe, is die levens over elkaar projecteren en dan bekijken wat de interactie is tussen die mensen. Ik hoop dat er dan iets verhelderend ontstaat dat bijzonder is, maar ook bevrijdend."

Lucas reist terug in de tijd, naar zijn geboortehuis, Claus gaat de toekomst in en zo komen ze elkaar tegen. Op een bepaald moment gaan ze zo ingrijpen op elkaars leven dat ze gaan veranderen. Door die ontmoeting komt er op het einde een bevrijding. 

Het verhaal is de uitwerking van een beeld dat Verrept fascineert, nl. dat van een rug dat je soms voor je ziet. "Ik vind dat mysterieus. De anonimiteit, daar ben ik naar op zoek gegaan, het bestaan zonder dat je weet wie iemand is, zonder identiteit. We leven in een tijd waar we de hele tijd over identiteit spreken, maar je bestaat ook zonder helemaal te weten wie je bent, je kan genieten zonder te weten wie je bent. Ik vind dat die schimmige figuren evenveel over het leven vertellen", verduidelijkt Verrept.

Verrept laat de lezer met een beklemmend gevoel achter. "Ik wilde dat en het is een thema in alles wat ik geschreven heb", zegt Verrept.