Migratie is zelfs in de minst diverse provincie van Vlaanderen het thema in de aanloop naar de verkiezingen. Maar de West-Vlaming ligt even goed wakker van hoe landbouw en natuur met elkaar verzoend kunnen worden en van hoe de boeren weer een zekere toekomst kunnen krijgen. En wie zal al die vacatures in de West-Vlaamse bedrijven en kmo's invullen? Nergens is de krapte op de arbeidsmarkt zo groot als in West-Vlaanderen. Wordt CD&V afgestraft en gaat Vlaams Belang met de stem van de misnoegde kiezer aan de haal?
Migratie, landbouw en de krapste arbeidsmarkt: hierover gaan de verkiezingen in West-Vlaanderen
Evelien Vanwalleghem
Gepubliceerd:
Migratie
De verrechtsing in West-Vlaanderen was in 2019 duidelijk merkbaar. Zelfs in kleine plattelandsdorpen, waar amper mensen met een migratieachtergrond wonen. In sommige deelgemeenten van Diksmuide bijvoorbeeld, scoorde Vlaams Belang in 2019 opvallend goed.
Daar zit ook de anti-politieke stem, van de kiezer die zijn geloof in de politiek kwijt is. Er zijn binnen meerdere partijen schandalen geweest, die maken dat politici hun geloofwaardigheid verliezen. In verschillende West-Vlaamse gemeenten kwamen ook burgemeesters in opspraak, voor belangenvermenging.
Zo denken de partijen over migratie
West-Vlaanderen is nog altijd de minst diverse provincie van Vlaanderen. Maar op 20 jaar tijd is het aantal West-Vlamingen van buitenlandse origine wel verdrievoudigd. Dat merk je vooral aan de grens met Frankrijk, maar ook in Oostende, Roeselare en Kortrijk. "Ook in mijn stad Brugge heeft 1 op de 4 kindjes die nu worden geboren, een migratieachtergrond", zegt Vlaams lijsttrekker voor Vooruit Pablo Annys. "Terwijl dat 10 jaar geleden misschien 10 procent was."
"De West-Vlaming wil de grootstedelijke problemen van Brussel en Antwerpen niet in zijn provincie", denkt federaal lijsttrekker voor Vlaams Belang Wouter Vermeersch. "In Kortrijk zijn er nu al veel problemen die te maken hebben met migratie: rond het station en recent nog die groepsverkrachting van een jong meisje. De politiek moet de veiligheid garanderen, maar dat kan volgens ons alleen in combinatie met een stevig migratiebeleid."
"We mogen niet alles op 1 hoop gooien", reageert de federale lijsttrekker voor Open VLD Vincent Van Quickenborne, die ook burgemeester van Kortrijk is. "Er zijn veel migranten in ons land die keihard hun best doen en hard werken. Dat iedereen moet werken, Vlaming of vreemdeling, is een slogan van ons. Maar er zijn er te veel illegale migranten op ons grondgebied. Zij moeten teruggestuurd worden naar hun land van herkomst. Zij werken soms in het zwart of worden uitgebuit en plegen criminele feiten."
Onzekerheid voor boeren
De landbouw, het verkeer en de industrie stoten samen te veel stikstof uit in Vlaanderen. En dat is schadelijk voor de mens en de natuur. De politiek probeert de uitstoot naar beneden te krijgen door vooral bij de landbouw in te grijpen. De Vlaamse regering keurde eind januari het stikstofdecreet goed. De boerenprotesten volgden, de West-Vlaming toonde opvallend veel begrip voor de hinder die ze met zich meebrachten.
De West-Vlaamse CD&V’ers zitten in een lastig parket. Er is altijd een sterke band geweest tussen de Boerenbond en CD&V, bij uitstek in landbouwprovincie West-Vlaanderen. Nu de christendemocraten het stikstofakkoord mee goedkeurden, raken ook de plattelandskiezers alsmaar meer versnipperd.
Zo denken de partijen over de toekomst van de landbouw
“Het stikstofakkoord is verre van ideaal”, zegt federaal lijsttrekker voor CD&V, Nathalie Muylle. “Maar het is het beste wat we nu konden doen. De Vlaamse regering moest absoluut op korte termijn terug wat rechtszekerheid kunnen geven aan onze boeren. Er zullen nog akkoorden moeten volgen.”
Zowat alle partijen vinden dat de landbouwers terug rechtszekerheid moeten krijgen. “Er staat in het akkoord dat we 2,5 miljoen euro gaan investeren in onze landbouw”, verdedigt Vlaams lijsttrekker voor N-VA Sander Loones het akkoord. “Maar we moeten er vooral voor zorgen dat landbouwers een veel eerlijker prijs krijgen voor hun producten. Nu gaat er maar een fractie van wat de klant in de winkel betaalt voor voeding, naar de boer. Dààr moeten we de komende maanden het debat over voeren.”
De roep naar een groter deel van de koek voor de landbouwers, klinkt bij elke partij. “Een landbouwer is een ondernemer die rechtszekerheid en ruimte wil”, klinkt het bij Vooruit. “En daarin schiet Vlaanderen nu tekort.”
“Onze natuur kan het huidige agro-industriële model waar CD&V en de Boerenbond de landbouwers hebben in geduwd, niet meer aan”, zegt federaal lijsttrekker van Groen in West-Vlaanderen Matti Vandemaele. “We moeten een grondige omslag maken naar een agro-ecologisch model en de boeren daar in ondersteunen. Zodat ze hun bedrijven kunnen klaarmaken voor de volgende generaties.”
Krapte op de arbeidsmarkt
West-Vlaanderen is de provincie met de laagste werkloosheid van het land en met het grootste aantal openstaande vacatures: meer dan 30.000. Extra moeilijkheid om die ingevuld te krijgen, is dat 60 procent van de 18-jarigen die verder studeren, dat niet in de eigen provincie doet. West-Vlaanderen verliest zijn hoogst opgeleide jongeren aan Gent en Leuven. En vaak blijven ze ook daar werken na de studies.
Nog een uitdaging voor de erg krappe arbeidsmarkt in West-Vlaanderen, is de heropstanding van de streek rond Duinkerke en bij uitbreiding heel Noord-Frankrijk. De regering van president Macron, zelf afkomstig uit die streek, investeert er fors in nieuwe fabrieken en installaties. En probeert ook West-Vlaamse bedrijven te over te halen om zich daar te gaan vestigen. Daar zijn nog ruimte, een arbeidsvriendelijk klimaat en aanlokkelijke subsidies.
Nu komen er elke dag 13.000 Noord-Fransen in de bedrijven en fabrieken in Zuid-en Midden-West-Vlaanderen werken. Dat zijn er bijna dubbel zoveel als Walen uit Henegouwen die de provinciegrens oversteken. Maar eens die Fransen in hun eigen regio aan de slag kunnen, zullen zij niet meer in West-Vlaanderen komen werken en wordt de krapte alleen nog maar groter.
Werkgeversorganisatie Voka West-Vlaanderen pleit voor arbeidsmigratie om dat probleem gedeeltelijk op te lossen: technisch geschoolde mensen uit India, Mexico of Brazilië overtuigen om in West-Vlaanderen te komen werken.
Zo denken de partijen over de arbeidsmarkt
“Er is iets te weinig West-Vlaanderen in Brussel”, verzucht Sander Loones van N-VA bij een derde thema dat de West-Vlaming bezighoudt: de krapte op de arbeidsmarkt. “In Brussel beseffen de politici niet hoe prangend het probleem is. Ze beseffen ook te weinig wat er net over de grens, in Noord-Frankrijk, bezig is.”
Er werken 13.000 Fransen in de fabrieken en bedrijven in Zuid-en Midden-West-Vlaanderen en 7.000 Walen uit Henegouwen, waar de werkloosheidsgraad hoog is. “Niet de taal of de mobiliteit zijn dus de hindernis”, zegt Sander Loones. “Maar wel het systeem.”
In Frankrijk zijn werkloosheidsuitkeringen beperkt in de tijd, bij ons niet. N-VA is daar voorstander van, Vlaams Belang, Open VLD en CD&V ook. Vooruit wil niet dat de werkloosheidsuitkering automatisch wordt beperkt in de tijd, maar wel dat iedereen verplicht een baan moet aannemen na 2 jaar zonder werk. Groen en PVDA zijn tegen. “Dat activeert mensen niet, maar duwt hen in de armoede”, zegt Matti Vandemaele van Groen.
“Het zijn vaak de jobs van lage kwaliteit die niet ingevuld geraken", klinkt het bij Natalie Eggermont, federaal lijsttrekker voor PVDA in West-Vlaanderen. "Jobs met een laag loon, veel stress, lastig of gevaarlijk werk en met onmogelijke werkuren." PVDA wil de krapte op de arbeidsmarkt aanpakken door het minimumloon te verhogen en de arbeidsomstandigheden te verbeteren. "En technische profielen die echt niet te vinden zijn, kunnen we in het buitenland gaan halen."
Welke politici schuiven de partijen naar voren?
Op 9 juni zijn er in West-Vlaanderen 16 zetels voor de Kamer te verdelen en 21 voor het Vlaams parlement, dat is er 1 minder dan 5 jaar geleden. Om de 10 jaar wordt de zetelverdeling voor het Vlaams parlement herbekeken, op basis van de bevolkingscijfers. De nieuwste berekening gebeurde in 2022. West-Vlaanderen verliest 1 zetel, omdat de bevolking kleiner is geworden.
“Dé CD&V-provincie” geen evidentie meer
CD&V speelt weer boegbeeld Hilde Crevits uit om op Vlaams niveau de grootste te kunnen blijven. West-Vlaanderen is van oudsher “dé CD&V-provincie”, maar het succes is tanend. De druk op de schouders van Crevits is groot: “Ik ga zo vaak mogelijk persoonlijk in gesprek met mensen. Dat is de grote kracht tegen apathie. Mensen vragen zich af of het wel nut heeft om te gaan stemmen. Ik probeer hen uit te leggen dat kleine steentjes in de rivier verleggen, tot grote maatschappelijke veranderingen kan leiden.”
Federaal moest CD&V in 2019 al N-VA en Vlaams Belang laten voorgaan. Op dat niveau moet Nathalie Muylle uit Roeselare – nog een tijdje minister van Werk geweest – de hoge verwachtingen inlossen. Evident wordt dat niet, want ze krijgt Jean-Marie Dedecker tegenover zich voor N-VA. Via een vreemde constructie: Dedecker, burgemeester van Middelkerke voor zijn eigen Lijst Dedecker, is geen lid van N-VA, maar moet dankzij z’n boude uitspraken en uitgesproken meningen, wel de West-Vlaamse stemmen voor N-VA zien binnen te halen.
Sander Loones, met succes nog heel kort even minister van Defensie geweest voor N-VA, moet daarvoor naar het Vlaams parlement verhuizen. “Dat was mijn eigen voorstel, ik ben de Kamer beu. Daar wordt veel getoeterd en getaterd, maar weinig beslist. Ik kijk al uit naar het Vlaams parlement, waar wel akkoorden worden gesloten en waar straks nog heel wat bevoegdheden zullen bijkomen, na die grote staatshervorming die wij gaan realiseren.”
Nog bekende namen op de West-Vlaamse lijsten: partijvoorzitter Melissa Depraetere uit Harelbeke trekt federaal voor Vooruit. Zij heeft aan bekendheid gewonnen sinds ze Conner Rousseau mocht vervangen aan het hoofd van de partij. “Ik vind het belangrijk dat politici doen wat ze beloven. Vaak zien we het tegenovergestelde, maar dan verliezen mensen het vertrouwen. Wij hebben de beloftes die we deden in de federale regering waargemaakt: hogere pensioenen en minimumlonen, lagere BTW op energie en massale investeringen in gezondheidszorg.” Voor het Vlaams parlement komt Vooruit met nieuwkomer Pablo Annys, nu schepen in Brugge.
Wat doet Van Quickenborne?
Ook burgemeester van Kortrijk en tot ruim 7 maanden geleden nog minister van Justitie Vincent Van Quickenborne keert terug op het hoogste politieke niveau, als federaal lijsttrekker voor Open VLD: “Het is mijn ambitie om de 2 zetels die we hebben in de Kamer, te behouden. Door ervoor te zorgen dat mensen die werken, meer overhouden dan mensen die niet werken.” Jasper Pillen, schepen in Brugge, trekt voor het eerst de Vlaamse Open VLD-lijst: “Ik schuim de hele provincie af en neem deel aan ontzettend veel debatten, om ook buiten Brugge bekendheid te krijgen.”
Co-voorzitter van Groen Jeremie Vaneeckhout trekt de lijst voor Groen voor het Vlaams Parlement. “Mensen stellen terecht vragen over de politiek. Politici moeten veel minder discussiëren en veel meer antwoorden geven op de echte problemen.” Matti Vandemaele staat eerste federaal: nieuw als lijsttrekker, maar niet nieuw in de politiek, want hij is adjunct-kabinetschef van minister Petra De Sutter.
Aan de uiterst rechtse zijde zien we federaal parlementslid Wouter Vermeersch op 1 voor Vlaams Belang federaal en Vlaams Parlementslid Immanuel De Reuse als lijsttrekker voor Vlaanderen. “West-Vlaanderen was tijdens deze legislatuur de uitverkoren plek van de federale regering voor meer en nieuwe asielopvang”, zegt Vermeersch. “De West-Vlaming is het migratiebeleid hartgrondig moe. En dat speelt in onze kaart.”
Aan de uiterst linkse zijde, bij PVDA, 2 nieuwkomers: spoedarts Natalie Eggermont federaal en leerkrachte Ilona Vandenberghe Vlaams. PVDA heeft nog geen West-Vlaamse vertegenwoordigers in de parlementen, maar hoopt een eerste West-Vlaamse zetel in de Kamer binnen te halen.
“Het moet haalbaar zijn om de kiesdrempel te halen in West-Vlaanderen”, verwacht Eggermont. “We voelen op het terrein dat PVDA in de lift zit: mensen hebben nood aan een sociaal alternatief dat hoop en perspectief biedt. Veel West-Vlamingen beloven dat ze voor het eerst PVDA zullen stemmen.”
Lees hier waar de verkiezingen over gaan in Antwerpen, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant, en Limburg
Regionaal nieuws uit West-Vlaanderen
Gepubliceerd:
