Wie reikt in Oost-Vlaanderen de juiste oplossingen aan rond onder meer wateroverlast, drugstrafiek en betaalbaar wonen? Premier Alexander De Croo (Open VLD) heeft op 9 juni 2 bekende vicepremiers naast zich op de stembiljetten: Petra De Sutter van Groen en CD&V'er Vincent Van Peteghem. Behoudt De Croo de 80.000 voorkeurstemmen uit 2019, blijft N-VA de grootste partij in Oost-Vlaanderen? Buigt Vooruit de stemming om, of gaan PVDA en Vlaams Belang met de prijzen lopen?
Betaalbaar wonen, drugs en verouderde sluizen: hierover gaan de verkiezingen in Oost-Vlaanderen
Wateroverlast in Dender- en Leiestreek
2024 was nog niet goed en wel gestart, of grote gebieden van Oost-Vlaanderen liepen onder water. Door aanhoudende regen was er wateroverlast in de gebieden rond de Dender en de Schelde. Onder meer de regio rond Geraardsbergen, Deinze en Wichelen werd getroffen.
Het contrast tussen de hypermoderne stuwen in Wallonië en de verouderde infrastructuur in Vlaanderen is groot. Onder de huidige Vlaamse regering viel de modernisering van enkele verouderde sluizen bijna volledig stil. Van de 7 stuwen waar sinds 2010 gewerkt zou worden, is nog maar bij 2 actie ondernomen, de ene in Aalst en de andere in Geraardsbergen. In Aalst duren de werken al 7 jaar, die in Geraardsbergen liggen stil door protest van een milieuvereniging.
Zo denken de partijen over wateroverlast
Onno Vandewalle, Vlaams lijsttrekker voor PVDA in Oost-Vlaanderen pleit voor een uniform waterbeheer. "Door er opnieuw een federale bevoegdheid van te maken kunnen Vlaanderen en Wallonië de problematiek opnieuw samen aanpakken."
Vooruit ijvert voor rivieren met meer bochten, zodat er meer capaciteit is om water af te voeren. Ook Groen vindt dat er meer ruimte moet komen in de omgeving rond de Dender, de Leie en de Boven-Schelde. "Dat kan met een overstromingsplan met voldoende budgetten", zegt Vlaams lijsttrekker Mieke Schauvlieghe.
CD&V vindt dat er snel werk gemaakt moet worden van de vernieuwing van de stuwen, meer bepaald aan de Dender. Maar er moet ook voldoende geld komen om te investeren in waterbekkens. Die bekkens moeten water opslaan en tijdens periodes van droogtes kunnen infiltreren in de grond.
Open VLD wijt de stilstand rond de verouderde sluizen aan de procedureslagen van actiegroepen. Bemiddeling met milieuverenigingen moet dat dossier opnieuw doen bewegen. "Zij kiezen voor eigenbelang en tekenen protest aan. We moeten die vergunningen meer afstellen op het algemeen belang", zeiden provinciegouverneur Carina Van Cauter en bevoegd minister Lydia Peeters (Open VLD) in januari in "De Wereld Vandaag" op Radio 1.
N-VA zit grotendeels op dezelfde lijn en benadrukt dat de bestaande plannen om sluizen te vervangen, snel uitgevoerd moeten worden. Rechtszekere vergunningen moeten ervoor zorgen dat die werken sneller uitgevoerd kunnen worden, klinkt het. Ook Vlaams Belang houdt het op een ander vergunningenbeleid.
Drugs in de Waaslandhaven en de haven van Gent
De Waaslandhaven is een belangrijk onderdeel van de Antwerpse haven en haalt samen met de Gentse haven regelmatig het nieuws door vondsten van cocaïne. Een belangrijk verschil: de haven van Antwerpen is een containerhaven, die van Gent een bulkhaven. Er komen voornamelijk schepen met bijvoorbeeld steenkool en fruitsap toe. Er is maar een kleine hoeveelheid containers.
Hoewel het grote drugsgeweld zich voorlopig lijkt te beperken tot de provincie Antwerpen en Brussel, blijft ook Oost-Vlaanderen niet gevrijwaard van zwaardere drugscriminaliteit. In Kallo, bij Beveren, werden in november vorig jaar nog 2 havenarbeiders met een mes bedreigd en vastgebonden. Bijna een jaar geleden gebeurde een overval op een drukke gewestweg tussen Sint-Niklaas en Dendermonde. Onbekende daders probeerden toen een vrachtwagen met drugs in - mogelijk honderden kilo's - te overvallen.
Verder worden ook de Vlaamse Ardennen geconfronteerd met drugstrafiek, meer bepaald door de opmars van synthetische drugs.
Zo denken de partijen over drugs
"Follow the money", zegt federaal lijsttrekker voor PVDA, Robin Tonniau. "Hef het bankgeheim op zodat we de geldstromen van de drugsmaffia kunnen volgen." De partij vindt ook dat er meer veiligheidsmensen en drugshonden moeten bijkomen.
Ook Vooruit wil extra mankracht. "We moeten het net volledig sluiten met meer mensen bij de federale gerechtelijke politie", zegt federaal lijsttrekker Joris Vandenbroucke. "Met meer agenten van de Federale Gerechtelijke Politie kunnen er meer boten gecontroleerd worden, en dat moet drugshandelaars afschrikken."
Groen vindt dat we eerst het businessmodel van de drugsmaffia onderuit moeten halen. Dat kan volgens de partij met een verhoogde inzet van middelen en mensen. Onder meer door de douane te versterken, moeten drugs sneller gevonden en vernietigd worden.
CD&V stond met minister van Douane Vincent Van Peteghem en minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden dicht bij de problemen rond de invoer van drugs. De partij klopt zichzelf op de borst dat er elk jaar meer cocaïne wordt onderschept. Dat komt naar eigen zeggen door de investeringen in personeel, scanners en veiligheidsmaatregelen. Die weg wil CD&V verder inslaan.
Ook Open VLD is nauw betrokken bij het beleid rond drugscriminaliteit, eerst met Vincent Van Quickenborne als minister van Justitie, nu met Paul Van Tigchelt. Onder het bewind van Van Tigchelt kwam er onder meer een nieuw meldpunt in de havens om verdachte handelingen te melden. De partij wil verder inzetten op technologie om verdachte mensen buiten te houden en havenarbeiders te controleren.
Die screening van personeel komt ook terug bij N-VA en Vlaams Belang. "We zien dat de drugshandel zich almaar vaker verplaatst van de Antwerpse haven naar de Gentse haven", klinkt het bij federaal lijsttrekker voor N-VA, Anneleen Van Bossuyt. Ze pleit er onder meer voor om meer hekkens te plaatsen in de haven. De partij wil ook meer slimme camera's en een verhoogde inzet van drones.
"We moeten de havenbedrijven ondersteunen die nu al handenvol geld besteden aan beveiliging", zegt federaal lijsttrekker voor Vlaams Belang, Barbara Pas. "Er moet een wetgevend kader komen, zodat de bedrijven hun werknemers goed kunnen screenen. De partij doet er nog een schep bovenop: "Werknemers die betrapt worden op het samenwerken met drughandel, moeten een levenslang verbod krijgen op havenarbeid."
Betaalbaar wonen
Een woning huren of kopen, is de laatste jaren een pak duurder geworden in Oost-Vlaanderen. Een huis kostte in 2023 gemiddeld 342.717 euro: een prijsstijging van 2,4 procent tegenover 2022. In Gent kwam er zelfs een volksraadpleging over betaalbaar wonen. 50 middenveldorganisaties riepen daarna, samen met de stad Gent, Vlaanderen op om maatregelen te nemen. Ruim 35.000 mensen huren een sociale woning in Oost-Vlaanderen, tienduizenden gezinnen staan op een wachtlijst om een sociale woning te kunnen huren.
Zo denken de partijen over betaalbaar wonen
Als het van PVDA afhangt, moeten projectontwikkelaars bij elk nieuw bouwproject één derde bestemmen als betaalbare koopwoning. Verder moet nog eens één derde voorbehouden worden voor sociale woningen. Volgens de partij kunnen we op die manier verhinderen dat jonge mensen geen woning meer vinden in een stad als Gent.
Groen wil het aantal sociale woningen verdubbelen. Alleen zo kunnen de wachtlijsten voor een sociale woning tegen 2040 zijn weggewerkt, klinkt het.
CD&V vindt dat er een pak meer woningen moeten bijkomen als we wonen weer betaalbaar willen maken. De partij ijvert voor een divers aanbod van zowel huizen, appartementen als sociale woningen. Op die manier wil het ook alleenstaanden en nieuw samengestelde gezinnen aan een betaalbare woning helpen.
Vooruit, Open VLD, N-VA en Vlaams Belang zetten allen in op een verlaging van de registratiekosten. Vooruit wil een afschaffing van de registratiekosten tot 250.000 euro voor mensen die een huis kopen waar ze zelf in zullen wonen. "Voor huurders voorzien we een lagere waarborg", zegt Vlaams lijsttrekker Freya Vandenbossche. "Dat wil zeggen: een rem op de huurprijzen en premies voor wie lang wacht op een sociale woning." Ook de notariskosten moeten naar beneden.
Ook Open VLD pleit voor een verlaging van die notariskosten, maar ook: "Er moet veel meer en vooral ook hoger gebouwd worden", stelt Vlaams lijsttrekker Stephanie D'Hose. "Zo stijgt het aanbod en gaat de woonprijs uiteindelijk omlaag."
Bevoegd minister van Wonen, Matthias Diependaele van N-VA, pleit voor een verdere verlaging van de registratiekosten van 3 naar 1 procent. Vlaams Belang wil een uitbreiding van de Vlaamse woonlening en wil af van de verplichting om je huis binnen de 5 jaar te renoveren. De partij vindt ook dat er meer ingezet moeten worden op sociale woningen, die voorbehouden worden voor "eigen mensen".
Welke Oost-Vlaamse politici spelen een hoofdrol?
Premier Alexander De Croo (Open VLD) had in 2019 amper concurrenten, bij deze verkiezingen strijdt hij om de stem van de kiezer samen met 2 andere tenoren uit de Vivaldiregering: vicepremiers Petra De Sutter (Groen) en Vincent Van Peteghem (CD&V).
Voor De Croo is het resultaat in Oost-Vlaanderen cruciaal. De Croo zelf is afkomstig van de Vlaamse Ardennen, een regio die traditioneel blauw kleurt. In 2019 haalde zijn partij nog 4 zetels binnen, het wordt uitkijken of hij dat resultaat ook bij deze verkiezingen kan verzilveren.
Van Peteghem won vorig jaar aan bekendheid door de staatsbon met een looptijd van 1 jaar te lanceren. Die haalde toen bijna 22 miljard euro op. De minister hoopte het succesrecept in februari te herhalen, met een pleidooi voor een verlaagde roerende voorheffing op het rendement van de staatsbon. Hij botste binnen Vivaldi op Open VLD en Groen, niet toevallig de partijen van De Croo en De Sutter.
Joris Vandenbroucke trekt voor Vooruit de federale lijst. Hij won sinds november aan naamsbekendheid als fractieleider nadat hij Melissa Depraetere was opgevolgd, die het voorzitterschap overnam van Conner Rousseau.
Waar N-VA in 2019 nog de grootste partij was, liggen de kaarten door de minder gunstige peilingen nu anders. Het is uitkijken of Anneleen van Bossuyt de 5 zetels voor haar partij kan behouden. Vlaams Belang is volgens de peilingen afgetekend de grootste partij, in 2019 haalde ze nog 4 zetels binnen. En dan is het nog afwachten wat PVDA doet. De partij scoort bijzonder goed in de peilingen. Als die kloppen, verdubbelt de partij haar score van 5 naar 10 procent.
Wat doet Rousseau?
Op 9 juni zullen veel ogen gericht zijn op Conner Rousseau (Vooruit). Rousseau nam in november vorig jaar ontslag als partijvoorzitter en later ook als parlementslid, na racistische en seksistische uitspraken op café in Sint-Niklaas. Tot voor de schandalen ging het Vooruit voor de wind in de peilingen, daarna waren er opeenvolgende dalingen. Slaagt Rousseau erin het tij te keren?
Het is ook afwachten of de kiezer Vlaams minister van Wonen Matthias Diependaele (N-VA) zal afstraffen voor zijn woonbeleid. Heel wat inwoners, maar ook de stad Gent hebben meermaals aangegeven het daar niet mee eens te zijn.
Nicole De Moor springt voor CD&V van het federale naar het Vlaamse niveau. Het is afwachten of de kiezer haar migratiebeleid gesmaakt heeft. Vooral in de Denderstreek is migratie een belangrijk thema. Al jaren worstelt de regio met de toenemende druk van migranten uit de hoofdstad, een thema waar stemmenkanon Guy D'haeseleer voor Vlaams Belang het aantal zetels voor zijn partij mee hoopt te verhogen.
Lees hier waar de verkiezingen over gaan in Antwerpen, Vlaams-Brabant, West-Vlaanderen, en Limburg
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
