Antwerpen is de grootste kieskring van het land. VRT NWS onderzocht hoe de partijen en lijsttrekkers denken over belangrijke regionale thema's zoals de toekomst van de landbouw, mobiliteit en drugsgeweld. Welke politici raken op 9 juni Vlaams of federaal verkozen?
Drugs, landbouw en veilig fietsen: hierover gaan de verkiezingen in de provincie Antwerpen
Dennis van den Buijs
Gepubliceerd:
Bart De Wever (N-VA) wil premier van België worden. Die ambitie was al duidelijk, maar bevestigt de burgemeester van Antwerpen en lijsttrekker voor de Kamer voor de N-VA bij VRT NWS. "Als eerste minister zal ik er onmiddellijk voor zorgen dat werken netto 500 euro per maand meer oplevert dan niet gaan werken."
Hoe zal de Antwerpse kiezer de politieke kaarten schudden op 9 juni? Een resem bekende koppen, onder wie 3 nationale partijvoorzitters, 3 federale ministers en de Vlaamse minister-president, dingen naar de stem van de Antwerpenaar.
Als grootste provincie met de grootste stad én grootste haven van Vlaanderen, is er geen gebrek aan hete hangijzers. Wat met de drugscriminaliteit die de afgelopen jaren is opgelaaid? Tonnen coke overspoelen de Antwerpse haven, drugslabs duiken op in de grensstreek en bommen ontploffen in woonwijken. Er zijn de vele files en de fietsdoden. Jobverlies in haven en industrie. En wat met de toekomst van landbouw vlak naast kwetsbare natuur?
Boer of natuur?
Landbouw of natuurbescherming? Dat is een vraag die leeft in de Antwerpse Kempen. Samen met West-Vlaanderen spant de regio de kroon als het gaat over intensieve veeteelt in ons land.
Grote stallen voor kippen, varkens en melkvee bevinden zich in de buurt van kwetsbare natuur, zoals het Turnhouts Vennengebied of de Kalmthoutse Heide. Dierlijke mest bevat veel stikstof en dat verstoort de biodiversiteit in de natuur.
De Vlaamse regering probeerde via een stikstofdecreet te bepalen welke landbouw waar mag en onder welke voorwaarden. Desondanks vrezen heel wat Kempense boeren voor hun toekomst en was er massaal boerenprotest.
De stem van de boze boer?
De linkse partijen pleiten resoluut voor een ander type landbouw. "In de Kempen zien we landbouwindustrie en geen boeren", zegt Kim Buyst (Groen) die als lijsttrekker uit Ravels midden in de gevoelige agrarische zone woont. "Onze partij wil landbouwers financieel steunen om te verduurzamen en te vergroenen. Zo beschermen we hun toekomst in de Kempen."
"Vooruit wil kleinschalige landbouw met aandacht voor mens, milieu en gezondheid", zegt Vlaams lijsttrekker Caroline Gennez. "Met prijszekerheid voor de boer."
"Eerlijke prijzen zijn de oplossing. Megastallen naast natuur kan echt niet meer", zegt Jos D'Haese (PVDA). "Wij betalen veel voor voedsel in de winkel. Maar die winst gaat niet naar de boeren zelf. We moeten de monopolies doorbreken zodat de boeren meer geld krijgen om te investeren in maatregelen die goed zijn voor henzelf én voor de natuur."
De huidige Vlaamse meerderheidspartijen verdedigen hun stikstofakkoord. Ze pleiten er unisono voor dat boeren meer zekerheid krijgen. "We steunen specifiek jonge landbouwers die milieuvriendelijke investeringen doen. We betalen hen 65 procent terug", citeert Jan Jambon (N-VA) het stikstofakkoord.
Ook de liberalen verdedigen hun beleid. "We gaan de stikstofuitstoot moeten verminderen. Dus willen we landbouwers helpen om broodnodige investeringen te doen", zegt Tom Ongena (Open VLD).
"Een boerderij is het levenswerk van families. Wij willen hen ondersteunen om hun bedrijf duurzaam te maken. Wij passen voor een conflict natuur versus boer", zegt Katrien Schryvers (CD&V).
De recente boerenprotesten werden fel gesteund door Vlaams Belang. "Onze partij gelooft in innovatie. De varkensstallen van morgen, zijn niet dezelfde als die van gisteren", zegt lijsttrekker Tom Van Grieken (Vlaams Belang). "Daarnaast moeten we opnieuw aan de tekentafel gaan zitten. Die Natura2000-gebieden die Europa ons oplegt, moeten herbekeken worden." Dat laatste is trouwens een punt dat ook de N-VA in haar verkiezingsprogramma heeft staan.
Tot slot is er BoerBurgerBelangen, een nieuwe partij die hoopt om een graantje mee te pikken van het agrarisch ongenoegen. Boerendochter Tine Hermans uit Merksplas stichtte naar Nederlands model een Vlaamse politieke boerenbeweging en mikt op een Antwerpse zetel.
Drugsgeweld
De afgelopen 5 jaar beheersten drugs, cocaïnesmokkel en drugsgeweld het nieuws. Wat ooit een "lokaal" probleem was voor de Antwerpse haven en buurten, zit nu over de hele provincie.
Bommen ontploffen in woonwijken, drugslabo's duiken op in de grensstreek en er stierf zelfs een kind van 11. Politie en parket pakken ook meer drugscriminelen op, wat leidt tot overbevolkte gevangenissen. Hoe willen de Vlaamse partijen dit oplossen?
Zo denken de partijen over drugs
Zowat alle partijen vinden elkaar in één oplossing: het geld in beslag nemen van grote drugscriminelen. "Het bankgeheim moet dringend verdwijnen", zegt Peter Mertens (PVDA). "De Amerikaanse maffiabaas Al Capone is indertijd ook in de cel beland voor zijn malafide boekhouding, niet voor zijn criminele daden."
"Achter het geld van de georganiseerde misdaad aangaan is één van de vele noodzakelijke maatregelen", zegt Bart De Wever (N-VA). Daarnaast moeten we meer aanwezig zijn in de landen waar de drugs vandaan komt, beter Europees samenwerken, scheepvaart en havens beter beveiligen en meer magistraten aannemen."
Ook Paul van Tigchelt (Open VLD) wil het verdienmodel van de drugsmaffia breken. "Daarvoor moeten we drugscriminelen opjagen en hun geld afpakken. En niet alleen van de kleine jongens."
"Follow the money" is ook het devies van Meyrem Almaci (Groen). "En we moeten de wapens van de straat krijgen door de handel in kaart te brengen."
Lode Vereeck (Vlaams Belang) pleit dan weer voor de V.I.P. "Dat is de very irritating police. Die moet overal en voortdurend controles uitvoeren en de illegale fortuinen van drugscriminelen in beslag nemen."
Vooruit wil de bendes op een andere manier raken in hun portefeuille: door cannabis te legaliseren. "Als de overheid de cannabishandel controleert, verdwijnt dat geld niet in het criminele milieu", zegt Jinnih Beels (Vooruit). Volgens Beels zou zo'n legalisering de politie helpen. Alle tijd die ze steekt in zaken rond cannabis kan ze zo spenderen aan de jacht op grote drugscriminelen.
CD&V pleit voor betere internationale uitwisseling van informatie. "Veel drugscriminelen die hier bommen en granaten gooien komen uit Nederland. Zij stoppen niet aan de grens. We moeten ook beter samenwerken met Colombia en Ecuador, de landen waar de drugs vandaan komt", zegt Annelies Verlinden (CD&V).
Mobiliteit
De werken aan de Oosterweelverbinding vorderen, maar toch blijft de mobiliteit in Antwerpen een gevoelig thema. Files zwellen aan, het openbaar vervoer is gereorganiseerd en er sterven steeds meer fietsers.
Zo denken de partijen over mobiliteit
De linkse partijen hebben felle kritiek op de afbouw van het openbaar vervoer door de huidige Vlaamse regering. Jos D'Haese (PVDA) en Meyrem Almaci (Groen) noemen investeringen in extra trams en bussen zelfs hun eerste beleidsdaad, indien ze het voor het zeggen hebben.
We peilden ook naar de oplossing van elke partij voor het stijgend aantal Antwerpse fietsdoden. Zowat elke partij pleit voor meer veilige fietspaden die gescheiden zijn van de rijweg. De huidige meerderheidspartijen Open VLD en N-VA wijzen op de investeringen in fietspaden van de afgelopen 5 jaar. Ondanks de stijgende ongevallencijfers is de ingeslagen weg volgens hen de goede en wordt er blijvend geïnvesteerd.
PVDA wil de komende jaren meer conflictvrije kruispunten. Groen wil zwaar vrachtverkeer weren uit de dorpskom. CD&V ziet heil in een 10-puntenplan "Koning Fiets" met autoluwe schoolomgevingen. Vooruit pleit voor een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur in de bebouwde kom en wil een rijbewijs met punten.
Zowel Vlaams Belang als N-VA zien verder heil in sensibilisering om ongevallen te vermijden. "Fluohesjes en lichten aan", zegt Tom Van Grieken (VB). "Respect voor elkaar in het verkeer", klinkt het bij Jan Jambon (N-VA).
VRT NWS heeft ook heel wat andere thema's voorgelegd aan de Antwerpse lijsttrekkers. Hun mening over armoedebestrijding, banenverlies en de overbevolking in de gevangenissen ontdek je in de uitgebreide video's per lijsttrekker.
Wie raakt verkozen?
Er staan nergens in het land meer parlementaire zetels op het spel dan in de kieskring Antwerpen. De vraag is of Vlaams Belang zijn goede peilingen kan verzilveren en of dat leidt tot zetelverlies bij de N-VA. Haalt de Open VLD de kiesdrempel wel? En betaalt CD&V een prijs voor het boerenprotest? Op de linkerzijde wordt het uitkijken naar het resultaat van de PVDA. Hun goede scores in de peilingen kunnen procenten kosten aan Groen en Vooruit.
De Antwerpse kiezer mag 24 federale en 33 Vlaamse parlementsleden afvaardigen. Het meeste van alle provincies en kieskringen. Niet zelden is Antwerpen een graadmeter voor nationale politieke trends. Denk aan de opkomst van het Vlaams Blok begin jaren 90, de opmars van de N-VA sinds 2010 en de eerste Vlaamse verkozenen voor de PVDA. Wat brengt de stembusgang dit jaar?
Rechtse communicerende vaten
Als de peilingen kloppen, wordt Vlaams Belang op 9 juni de grootste partij in Antwerpen met forse zetelwinst. De partij kan teren op bekende koppen als partijvoorzitter Tom Van Grieken en oudgediende Filip Dewinter als lijstduwer.
Federaal pakt de partij uit met Lode Vereeck die na woelige passages bij LDD en Open VLD op de studiedienst van Vlaams Belang belandde. De partij kiest duidelijk voor een zakelijker profiel bovenaan de Kamerlijst, en niet voor de migratiehamer. Sam Van Rooy staat bijvoorbeeld pas op de 4e plaats.
De peilingen wijzen erop dat de N-VA Antwerpse verkozenen zal verliezen. Opgemerkte federale kamerleden als Michael Freilich (5e plaats) en Edegems burgemeester Koen Metsu (6) bevinden zich plots op een strijdplaats. Want ook lijstduwer Peter De Roover geniet grote bekendheid. In de campagne valt de alomtegenwoordigheid op van partijvoorzitter Bart De Wever. Zeker in vergelijking met de ijzige stilte rond Vlaams minister-president Jan Jambon die nochtans 5 jaar beleid zou kunnen verdedigen.
Onverkozen ministers
De federale ministers Annelies Verlinden (CD&V) en Paul Van Tigchelt (Open VLD) krijgen een electorale ontmaagding. Beiden stonden nooit eerder op een stembiljet. Zal hun bekendheid helpen in een provincie waar de klassieke centrumpartijen het moeilijk hebben? Ook de interne lijstvorming verliep bij beide partijen niet van een leien dakje.
Open VLD flirt in sommige peilingen met de Antwerpse kiesdrempel. Vlaams sterkhouder Bart Somers zocht veiligheid in zijn Mechels stadhuis, en de beloofde nieuwe wind van Sihame El Kaouakibi bleek een orkaan voor de geloofwaardigheid van de partij en de politiek. De vraag is dan ook of de eerder anonieme liberale voorzitter Tom Ongena dat stormtij kan keren.
Bij CD&V, de partij van landbouwminister Jo Brouns, is het uitkijken naar de gevolgen van de onvrede in de landbouw. De christendemocraten hebben bovendien minder burgemeesters in de Kempen dan vroeger. Die lokale bekendheid kan CD&V niet meer electoraal verzilveren. Aan de ervaren maar relatief onbekende Katrien Schryvers om de partij in Antwerpen Vlaams recht te houden.
Linkse concurrentie
Aan de linkerzijde maakt de opmars van PVDA de andere partijen nerveus. Niet in het minst door de populariteit bij jongeren van de TikTokkende Jos D'Haese. Federaal is Peter Mertens een bekend gezicht. De partij mag hopen op extra Antwerpse zetels.
Groen peilt voorlopig op verlies. Voor het eerst in decennia gaat de partij de nationale campagne in zonder Antwerpse boegbeelden. De huidige speerpunten zijn de groene voorzitters en ministers uit andere provincies. Tegenover 5 jaar geleden ligt de bijtende oppositiehond Kristof Calvo in een rustige Mechelse mand. Voormalig voorzitter Meyrem Almaci trekt dus andermaal de federale lijst in Antwerpen. De Kempense Kim Buyst mag het Vlaams proberen.
Vooruit probeert de voorspelde kleine bonus in de peilingen waar maken. Federaal minister Caroline Gennez verkast daarvoor naar het Vlaamse niveau als gezicht van de sociale strijd voor warme schoolmaaltijden. Turnhoutenaar Hannes Anaf liet bij vriend en vijand een indruk na als dossiervreter in het Vlaams parlement. Benieuwd of de kiezer dat beloont. Jinnih Beels bespeelt de flinksere flank en hoopt op een federale toekomst nu ze Antwerpen verlaat.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
