Amerikaans president Joe Biden verbindt zijn toekomstige steun aan Israël in de oorlog tegen Hamas aan meer Israëlische maatregelen om burgers en hulpverleners in Gaza te beschermen. Dat zei hij tijdens een opvallend kort telefoongesprek met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Het is de eerste keer dat de Verenigde Staten voorwaarden vasthangen aan de steun voor Israël.
"Als Israël aanpak niet verandert, zal VS nieuwe houding aannemen": Joe Biden stelt voor het eerst voorwaarden voor steun aan Israël
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
"Als Israël zijn aanpak van de oorlog niet verandert, zullen de Verenigde Staten een nieuwe houding moeten aannemen naar Israël toe". Dat is de boodschap die de Amerikaanse president Joe Biden doorgaf tijdens een telefoongesprek met de Israëlische premier Netanyahu.
Het gesprek tussen de twee leiders duurde slechts 30 minuten. Dat is opvallend kort. Ter vergelijking: een recent telefoongesprek tussen Biden en de Chinese president Xi Jinping - niet meteen de beste vrienden - duurde bijna twee uren.
Biden nam dan ook een scherpe houding aan tegenover Netanyahu. De Amerikaanse president benadrukte dat Israël te weinig doet om burgers en hulpverleners in de Gazastrook te beschermen.
Het telefoongesprek kwam er niet toevallig naar aanleiding van een Israëlische aanval op een busje met hulpverleners, waarbij 7 mensen het leven lieten.
Voor de Verenigde Staten is het nu genoeg geweest. In een eerste reactie na het gesprek zei de woordvoerder van het Witte Huis John Kirby het volgende: "President Biden maakte duidelijk dat Israël een reeks concrete en controleerbare stappen moet invoeren om de schade aan burgers, het humanitaire lijden en de veiligheid van hulpverleners aan te pakken."
Als Israël geen gehoor geeft aan die oproep, zal dat niet zonder gevolgen blijven. "Het Amerikaanse beleid zal worden bepaald door de stappen die Israël in de nabije toekomst neemt."
Biden gaf tijdens het gesprek eveneens aan dat "een onmiddellijk staakt-het-vuren essentieel is" en vroeg Netanyahu om zo snel mogelijk een tijdelijk bestand te onderhandelen. Tegelijk betuigde Biden zijn steun aan Israël wanneer het over de dreiging vanuit Iran gaat. Dat land beloofde een tegenaanval, nadat Israël de Iraanse ambassade in Damascus onder vuur had genomen.
Onvoorwaardelijke steun?
De kritiek van de regering-Biden op de manier waarop Israël oorlog voert tegen Hamas, is niet nieuw. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken stelt onder meer dat Israël "belangrijke stappen heeft gezet om meer humanitaire hulp toe te laten", maar dat de resultaten nog steeds "onvoldoende en onacceptabel" zijn.
Dat zei Blinken vanuit onze hoofdstad Brussel, waar hij op bezoek is vanwege de 75e verjaardag van de NAVO. "De steun van de Verenigde Staten zal worden ingeperkt als Israël zijn manier van oorlogsvoering niet aanzienlijk aanpast", zei Blinken tegen de aanwezige pers.
Toch is het de eerste keer dat de Verenigde Staten voorwaarden stellen voor hun toekomstige steun aan Israël. In het verleden stelde Biden telkens dat Israël "onvoorwaardelijke steun" geniet van zijn land.
Voorwaarden stellen, maar toch wapens leveren
Biden staat binnen zijn partij niet alleen wanneer hij zegt dat hij voorwaarden wil stellen aan de steun voor Israël. Ook vanuit andere Democratische hoeken klinkt kritiek, onder meer van de meerderheidsleider van de Senaat Charles "Chuck" Schumer en de onafhankelijke senator Bernie Sanders.
De Democratische senator Chris Coons van de staat Delaware stelt dat hij voor het eerst voorwaarden aan de Amerikaanse hulp zou steunen, als Israël doorgaat met zijn plan om Rafah binnen te vallen. Die stad in het zuiden van de Gazastrook biedt momenteel onderdak aan zo'n 1,5 miljoen ontheemde Palestijnen.
"We zijn bij een keerpunt aanbeland", stelde Coons. "Als Netanyahu het leger het bevel geeft om Rafah op grote schaal binnen te vallen, om met bommen van 450 kilogram te bombarderen en om achter Hamas aan te gaan zonder voorzieningen voor burgers of humanitaire hulp, dan zou ik stemmen om de hulp aan Israël voorwaardelijk te maken."
Wat opvalt, is dat een deel van de nieuwe wapenvoorzieningen aan Israël nog steeds van de Amerikanen komt. Vorige week werd de levering van in totaal 2.300 bommen aan Israël goedgekeurd in Washington, de week daarvoor kwam er ook toestemming voor de levering van 25 F-35-gevechtsvliegtuigen.
Afgelopen maandag gaven de Verenigde Staten aan dat het meer dan 1.000 bommen van 500 pond (225 kilogram) en meer dan 1.000 bommen van 1.000 pond (450 kilogram) aan Israël had verkocht. Die bommen zouden echter pas in 2025 worden geleverd.
