De Europese milieuministers zullen wellicht pas in juni stemmen over het lot van de natuurherstelwet. Normaal zou maandag die laatste stap gezet worden, op de Europese Milieuraad die dan gepland is. De voorbije week is gebleken dat er onvoldoende lidstaten voor de wet zouden stemmen. Door de stemming uit te stellen, hoopt het Belgische voorzitterschap toch nog enkele twijfelaars te overhalen.
Geen meerderheid voor natuurherstelwet: Europese milieuministers stemmen maandag dan toch niet
Onder het Belgische voorzitterschap van de EU proberen diplomaten een zogenaamde gekwalificeerde meerderheid te vinden voor de natuurherstelwet. Dat houdt in dat 55 procent van de Europese lidstaten, samen goed voor 65 procent van de Europese bevolking, voor de wet stemmen. Dan zou de natuurherstelwet, na jaren van politieke strijd, alsnog een feit zijn. De belangrijkste Europese milieuwet in 30 jaar moet een van de kroonjuwelen van deze Europese Commissie worden.
Wat is de natuurherstelwet? Ruim 80 procent van de Europese natuurgebieden is er slecht aan toe. Daar moet de natuurherstelwet verandering in brengen. Tegen 2030 zouden er herstelmaatregelen moeten gelden voor minstens 20 procent van het Europese grondgebied, op land én op zee. Het gaat dan bijvoorbeeld om versnipperd natuurgebied verbinden, meer natte natuur creëren of meer dood hout laten liggen in de bossen. Dat moet kwetsbare planten en dieren, zoals bijen of weidevogels, er weer bovenop helpen.
De voorbije week is net het omgekeerde gebeurd. Het Belgische voorzitterschap heeft moeten vaststellen dat het draagvlak onder de EU-lidstaten verder is gesmolten. Het pro-kamp zou daardoor stranden op 64 procent. Net onder de lat, dus.
Hongarije besloot deze week dat het dan toch tegen zou stemmen. Eurowatchers spreken van een U-bocht. In februari, vorige maand dus nog, stemden 17 van de 18 Hongaren in het Europees Parlement immers voor de wet.
En in juni sprak Hongarije nog zijn steun uit voor de natuurherstelwet. Toen klonk het dat de wet "nodig" is en "een gebalanceerd antwoord vormt op bezorgdheden van de meerderheid van de lidstaten". Nu klinkt het in de kringen van de Hongaarse premier Viktor Orbán plots dat de natuurherstelwet "groene ideologie" is die "irrationele doelen stelt" en "de Europese industrie vernietigt".
Boerenprotest
De Hongaren zijn niet de enigen die de natuurherstelwet niet meer zien zitten. De voorbije maanden is de druk tegen de wet opgevoerd. Daar zitten de boerenprotesten voor veel tussen. Voor de (industriële) landbouwsector is de wet het symbool geworden van een teveel aan milieuregels, nationaal en Europees, die volgens de boeren het werken onmogelijk maakt.
Zweden en Italië hebben een front van tegenstemmers gevormd. Nederland sloot zich daar op vraag van de Tweede Kamer deze maand bij aan. Polen onthoudt zich.
Andere landen zoals Finland, Oostenrijk en ook België onthouden zich dan weer. De Finnen waren altijd koele minnaars van de natuurherstelwet, maar konden zich in november wel nog vinden in het akkoord dat op tafel lag. Zij hebben zich nu dus bedacht. Het parlement verbiedt de regering voor de wet te stemmen.
En Oostenrijk zit in dezelfde situatie als België: ook daar konden de deelregeringen geen gedeeld standpunt overeen komen.
Stemmen Oostenrijk en Polen toch nog voor?
Normaal is de stemming door de Europese ministers in de Milieuraad een formaliteit. Het politieke akkoord tussen Parlement, Commissie en Raad ligt immers al op tafel. Het is erg ongewoon dat een voorstel in deze fase nog vastloopt.
De Europese groenen zijn woedend over de gang van zaken. Radicaal-rechts pleegt een machtsgreep op de Europese Unie, zeggen ze in een persbericht. Bij een andere groene ingewijde valt de beschuldiging van "puur populisme omdat verkiezingen voor de deur staan". Belgisch vicepremier Petra De Sutter (Groen) heeft het dan weer over "politici en partijen die natuurherstel proberen te boycotten".
Voor de voorstanders van de wet, en het Belgische voorzitterschap, zal het er nu op aan komen om vóór 17 juni een lidstaat te overtuigen om toch voor de wet te stemmen, zodat de teller toch op 65 procent van de Europese bevolking landt.
Zij houden onder andere de situatie in Oostenrijk en Polen van nabij in de gaten. In die lidstaten worden nog voor 17 juni verkiezingen gehouden. De voorstanders van de wet hopen dat die de politieke krachtsverhoudingen doen kantelen naar een pro-stem.
