Aantal asielaanvragen in Europa is gestegen, maar in België is het gedaald

In de Europese Unie zijn vorig jaar 1,049 miljoen eerste asielaanvragen geregistreerd, een stijging met 20,1 procent in vergelijking met 2022. Onze buurlanden volgen die opwaartse trend: in Frankrijk was er een stijging met 5,5 procent, in Nederland met 7,6 procent en in Duitsland zelfs met 51,1 procent. 

België volgt de Europese trend niet. In 2023 waren er 29.260 asielaanvragen, tegenover 32.100 in 2022. Dat betekent een daling van 8,8 procent. Dat is nog altijd een relatief hoog cijfer. Hoewel het niet kan tippen aan de piek die tijdens de migratiecrisis van 2015 werd opgetekend, toen er 39.000 asielaanvragen waren.

Een duidelijke verklaring voor de daling is er niet. "Er bestaat niet één verklaring hiervoor", duidt Hanne Beirens van het Migration Policy Institute Europe. "Het kan te maken hebben met ontradingscampagnes, hoewel dat niet kan worden aangetoond met onderzoek. Het kan ook te maken hebben met strengere maatregelen, waarbij we zien dat migratiestromen zich gaan verleggen. Vergeet ook niet de opvangcrisis in ons land, waardoor geen opvang wordt geboden aan alleenstaande mannen."

Hoe dan ook zijn schommelingen in het aantal asielaanvragen doorheen de tijd niet abnormaal.

Naast Duitsland zien we ook veel meer asielaanvragen in een aantal landen in Zuid-Europa: Griekenland (+ 98,8 procent), Spanje (+ 38,2 procent), Italië (+69,1 procent). Dat is geen toeval, want het is in die landen dat asielzoekers voet zetten op Europese bodem.

In Griekenland gaat het om mensen die de grens oversteken vanuit Turkije, in Italië gaat het vooral om bootvluchtelingen uit Tunesië en Libië, in Spanje over vluchtelingen die de Straat van Gibraltar oversteken vanuit Marokko of de Canarische Eilanden bereiken vanuit Marokko, Mauretanië of zelfs Senegal. 

De stijging met 51 procent in Duitsland heeft een duidelijke oorzaak, zegt Hanne Beirens. "Veel asielzoekers komen uit Turkije, Afghanistan en Syrië. Blijkbaar kiezen velen onder hen om naar Duitsland te gaan, omdat daar al veel landgenoten van hen uit de diaspora wonen. Die kunnen hen helpen om bijvoorbeeld een job te zoeken." Bijna een derde van alle asielaanvragen (31%) gebeurde vorig jaar in Duitsland. 

Het valt op dat het aantal asielaanvragen fors gedaald is in Oostenrijk. Daar waren er vorig jaar 55.605 aanvragen, 49,4 procent minder dan in 2022. Dat heeft veel te maken met de versnelde asielprocedures en verscherpte grenscontroles.

Oostenrijk werkt ook beter samen met Servië. Daar konden onder meer Indiërs, Tunesiërs en Syriërs zonder visum naartoe reizen, van waar ze konden doorreizen naar de rest van de EU.

Ook in Denemarken is het aantal asielaanvragen fors gedaald, met 47,4 procent. Dat heeft alles te maken met het strenge Deense asielbeleid, waarbij vluchtelingen niet langer een definitieve verblijfsvergunning krijgen, maar naar hun thuisland moeten terugkeren als de toestand daar is verbeterd.

Dat landen als Polen en Hongarije liever geen asielzoekers ontvangen, weerspiegelt zich in de cijfers. In Polen bleef het aantal asielaanvragen in 2023 stabiel op 7.720, in Hongarije waren er amper 30 aanvragen.

Dat ons land het laagste putje van het Europese asielbad zou zijn, zoals Kamerlid Theo Francken (N-VA) vorig jaar nog schreef, klopt in elk geval niet meer. België zit ongeveer op het Europese gemiddelde voor wat betreft het aantal asielaanvragen per miljoen inwoners.

Als we kijken naar de landen van herkomst, zien we dat de meeste asielzoekers in de Europese Unie opnieuw uit Syrië kwamen (183.040 aanvragen).

Daarna volgen Afghanistan (100.935 aanvragen) en Turkije (89.970 aanvragen).