Eén op de vijf Vlamingen vindt migratie het grootste probleem van ons land, leert het grootschalige opinieonderzoek De Stemming. Maar hoe groot is de instroom in ons land eigenlijk? En hoe is het gesteld met de diversiteit? Wij doken voor jou in de cijfers.
Hoe groot is de migratie naar België? En hoeveel niet-Belgen zijn er in ons land? Dit zeggen de cijfers
1. Hoe zit het met de instroom in ons land?
In 2022, het meest recente jaar waarover de statistische dienst van de overheid Statbel cijfers heeft, stond de instroom wel degelijk op recordhoogte: in 2022 telden we 233.629 immigraties. Dat zijn alleen binnenkomers, dus zonder de vertrekkers. Dat is veel meer dan in andere jaren. In 2021 waren het er bijvoorbeeld nog 165.534. Trek je de vertrekkers af van die 233.629 binnenkomers, dan kom je uit op een migratiesaldo van 116.544 mensen in 2022.
Opgelet: de groep mensen die volgens Statbel tot de 233.629 internationale immigranten wordt gerekend, is heel ruim en divers. Het gaat om mensen van binnen en buiten de EU. Er zitten Belgen bij die na een aantal jaren als expat terugkeren naar ons land, maar ook kinderen die in België geboren zijn van ouders met een andere nationaliteit. Ook migranten die maar voor een korte tijd hier verblijven en herinschrijvingen van migranten die een tijd weg zijn geweest, worden meegerekend.
Dat hoge immigratiecijfer wordt in 2022 trouwens vooral verklaard door de instroom aan Oekraïeners, die dat jaar voor een kwart van alle immigranten stonden.
Haal je die uit de cijfers, dan kom je uit op een instroom van 65.096 niet-EU-migranten, zo'n 10 procent meer dan vóór corona. De belangrijkste herkomstlanden van de derdelanders (zonder Oekraïne) waren in 2022 Marokko, Turkije, India en Afghanistan.
2. Wie krijgt een verblijfsvergunning en waarom?
In 2022 leverde de Dienst Vreemdelingenzaken 171.405 verblijfsvergunningen af aan mensen van binnen en buiten de EU. Maar ook in die cijfers zitten veel Oekraïense vluchtelingen. Als je die eruit haalt, kom je op 119.684 verblijfsvergunningen.
Meer dan de helft gaat naar EU-migranten. Ook 57.574 niet-EU-migranten kregen in 2022 een verblijfsvergunning, een stijging van 16 procent in vergelijking met 2019.
In de meeste gevallen komt die verblijfsvergunning er wegens arbeidsmigratie (80 procent van de arbeidsmigranten zijn trouwens EU-burgers) of gezinshereniging (in de meeste gevallen gaat het om gezinshereniging met arbeidsmigranten). Ook studenten maken een grote groep uit. Erkende vluchtelingen - lees: asielzoekers die een positieve beslissing kregen - vormen slechts 7 procent van alle afgeleverde verblijfsvergunningen.
3. Hoe groot is de toestroom van asielzoekers?
De Vlamingen die in De Stemming migratie als een groot probleem bestempelen, wijzen dan wel eens naar "de toestroom van asielzoekers". Dat zijn dus mensen die in ons land internationale bescherming zoeken. Het is interessant die cijfers er apart even uit te lichten.
In 2023 heeft ons land 29.589 asielaanvragen gekregen. Dat zijn er 2.360 minder dan het jaar daarvoor. Tijdens de piek van de asielcrisis van 2015 waren er nog 39.064 aanvragen, tijdens de asielcrisis van 2000 waren dat er 46.855.
In vergelijking met de voorbije jaren zijn dat dus geen recordcijfers, maar liggen ze wel relatief hoog. Maar als je vergelijkt met het totale immigratiecijfer in ons land vormt het aantal van asielzoekers eigenlijk maar een klein deel.
De meeste aanvragen kwamen het voorbije jaar van asielzoekers uit Syrië (4.009), Palestina (2.963), Afghanistan (2.534), Turkije (2.402) en Eritrea (2.138).
Ongeveer de helft (52%) van de aanvragen die ontvankelijk zijn verklaard, zijn goedgekeurd. Dat percentage is min of meer stabiel in vergelijking met de voorbije jaren.
4. Is gezinshereniging een belangrijk migratiekanaal voor vluchtelingen?
Gezinshereniging is in ons land een van de belangrijkste argumenten om een immigrant een verblijfsvergunning te geven, zo zag je hierboven al. Maar de stelling dat vooral erkende vluchtelingen daarvoor instaan, klopt niet.
Van de 40.867 mensen die in 2022 via gezinshereniging ons land binnenkwamen, waren er 23.445 niet-EU-burgers. De rest (17.422) kwam van binnen de EU. Slechts 3.564 familieleden (9 procent) kregen een verblijfsvergunning via een erkende vluchteling.
Gezinshereniging is sinds 2011 al fel verstrengd in ons land. Je moet onder meer voldoende bestaansmiddelen en een fatsoenlijke huisvesting hebben. Voor erkende vluchtelingen is er een uitzonderingsjaar voor die voorwaarden, maar in de praktijk is een jaar vaak te kort om het dossier volledig in orde te krijgen.
5. Hoeveel mensen met een migratieachtergrond zijn er nu eigenlijk in België?
Dat 22 procent van de Vlamingen "migratie" als het grootste probleem ziet, kan natuurlijk ook een uiting zijn van een algemeen gevoel van vervreemding. Want België wordt nu eenmaal diverser, zo leren de cijfers. Volgens Statbel telt België (volgens cijfers van 2023) zo'n 2,2 miljoen mensen die in het buitenland geboren zijn. Dat is zowat 19 procent van onze totale bevolking. 11 procent is buiten de EU geboren, 8 procent binnen de EU.
Ter vergelijking: 10 jaar geleden (in 2013) waren er zo'n 1,7 miljoen mensen in het buitenland geboren. Dat was toen zo'n 15 procent van de Belgische bevolking. 20 jaar geleden (in 2003) waren het er 1,2 miljoen. Dat was toen 11 procent van de Belgische bevolking.
65,5 procent van de Belgische bevolking is een "Belg met Belgische achtergrond". 20 jaar geleden was dat nog 80 procent.
21 procent is "Belg met een buitenlandse achtergrond". Belangrijk om te weten hier: iedereen die op z'n minst 1 ouder met een andere nationaliteit heeft (dus ook pakweg een Nederlandse moeder), wordt bij de "Belgen met een buitenlandse achtergrond" gerekend.
13 procent van de bevolking heeft niet de Belgische nationaliteit. 20 jaar geleden was dat 8,2 procent. Het aandeel niet-Belgen in het Vlaams en het Waals gewest ligt rond de 11 procent. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is dat 37 procent.
Van de 21 procent Belgen met een buitenlandse achtergrond en inwoners die niet de Belgische nationaliteit hebben, heeft ongeveer de helft roots buiten de EU (53 procent). De andere helft binnen de EU (47 procent). Van die laatste groep komt overigens 19 procent uit één van onze buurlanden.
