"Schuldig verzuim" na foltering in gevangenis, maar door wie dan? Vakbonden spelen bal terug naar minister Van Tigchelt

Eerst was er het schokkende nieuws over de gedetineerde in de gevangenis van Antwerpen die dagenlang gemarteld werd door zijn celgenoten. Vervolgens bleek dat er al enkele dagen eerder meldingen waren geweest over wantoestanden in de bewuste cel. En nu hebben de advocaten van het slachtoffer dus een klacht ingediend wegens schuldig verzuim.

"Door die staking was er te weinig personeel aanwezig om de basistaken in de gevangenis uit te voeren en de veiligheid te garanderen", stelde minister van Justitie Paul Van Tigchelt (Open VLD) gisteren in een reactie. Dat schiet in het verkeerde keelgat bij de socialistische vakbond ACOD.

"Dat is schandalig en laag bij de grond", reageert vakbondsafgevaardigde Robby De Kaey. "Het is heel duidelijk dat de minister op zoek is naar een zondebok. De discussie moet worden gevoerd over de gigantische overbevolking, over onvoldoende personeel in de gevangenis en over cellen die niet meer van deze tijd zijn. De minister wil de aandacht daarvan afleiden en dat is ronduit degoutant."

De Kaey wijst erop dat het personeel dat zondagnacht werkte in de gevangenis van Antwerpen al een melding had gemaakt van een incident in de bewuste cel: er was iemand met een gsm opgemerkt en er was ook sprake van iemand die gekwetst was. 

"Het personeel dat toen werkte, heeft zijn taak gedaan. Er was niet enkel rumoer, er is ook gevolg aan gegeven. Dat rapport is maandagochtend ingeleverd." Volgens De Kaey is het 's nachts, met een nachtbezetting, niet de gewoonte en niet verantwoord om een cel met 6 gedetineerden binnen te stappen.

"Men ging een tuchtprocedure voeren tegen die gedetineerde." De Kaey vindt het zelf vreemd dat die gsm maandag niet onmiddellijk in beslag is genomen. "Het onderzoek moet uitklaren waarom dat niet gebeurd is."

Maandag belde de vriendin van het slachtoffer bezorgd naar de gevangenis. Aan haar is gevraagd om een aantal concrete zaken door te mailen. "Ik heb begrepen dat dat mailadres fout was. Ik weet niet hoe dat komt. Ook hier moet worden uitgezocht hoe dat is kunnen gebeuren."

Pas dinsdag is directrice An Janssens, na nog een melding, de cel binnengestapt. De Kaey beaamt dat daar veel kostbare tijd verloren is gegaan. "Maar een directie bestaat uit een team van verschillende mensen. Het onderzoek moet bekijken waarom een aantal dingen niet gebeurd zijn."

Tijdens cipiersstakingen is er een minimumbezetting ingevoerd. Van Tigchelt wees daar ook naar in zijn reactie: "Ook tijdens een staking moet de veiligheid van ons personeel, maar ook van de gedetineerden, gegarandeerd kunnen worden. Daarover zijn in het verleden afspraken gemaakt, maar we moeten die afspraken herbekijken."

Robby De Kaey rolt eens met de ogen. "Men spreekt heel graag over een tekort aan personeel tijdens stakingsdagen, maar niet over de tekorten tijdens een normale werking. Als men problemen oplost die al tientallen jaren bestaan, moeten wij niet staken."

"De oplossing zit niet in een minimumbezetting, wel in de overbevolking aanpakken, zorgen dat je voldoende personeel hebt en zorgen dat je cellen hebt waarin mensen menswaardig kunnen leven."

De Kaey wordt daarin trouwens bijgetreden door Sanne De Clerck, strafrechtadvocaat en lid van de Commissie van Toezicht van de gevangenis van Antwerpen. "Een minimumbezetting lijkt mij maar een deel van het probleem. Uiteraard moet die minimumbezetting er zijn om de veiligheid te garanderen, maar het probleem is veel complexer."

Volgens haar moet op korte termijn de druk van de gevangenissen worden gehaald. "Wij blijven kritisch over die uitvoering van korte gevangenisstraffen. Die is er gekomen op een moment dat de gevangenissen daar niet klaar voor waren. Wij hebben daarvoor gewaarschuwd en het is ook fout gelopen. Dus het beleid, in de brede zin van het woord, moet kritisch tegen het licht worden gehouden."

De Kaey heeft het stilaan gehad, zegt hij. "Als mijnheer Van Tigchelt op deze manier verdergaat, zeg ik het vertrouwen in deze minister op, laat dat heel duidelijk zijn." Maar De Clerck noemt zo'n eis tot ontslag eerder symbolisch. "Daarmee zal het probleem van die mensonwaardige omstandigheden niet worden opgelost."

Toch is ook zij van mening "dat er vandaag te weinig wordt gedaan om de druk van de gevangenissen te halen". "Er wordt nu gekeken naar de uitbreiding van het penitentiair verlof. Heel concreet gaat dat voor Antwerpen over 15 mensen. Dat is manifest onvoldoende. Daarom willen we de minister oproepen om meer te doen."