Hoe kan huisjesmelkerij zo lang onder de radar blijven? 

Vandaag is het proces-Appeltans gestart in de correctionele rechtbank van Leuven. De beruchte kotbazen staan onder meer terecht voor jarenlange huisjesmelkerij. Vader Arnold en zoon Manu Appeltans riskeren daarvoor 5 jaar cel en een forse geldboete.

Wat hen ten laste gelegd wordt is dan ook niet klein te noemen. Honderden mensen huurden panden van de familie en in heel wat gevallen bleken die niet te voldoen aan de minimale woonvereisten. De slachtoffers waren vaak studenten en kwetsbare personen. Desondanks slaagden de Appeltansen erin de afgelopen 40 jaar een vastgoedimperium uit te bouwen in het Leuvense.

Maar hoe komt het dat die wantoestanden decennialang onder de radar bleven? Om die vraag te beantwoorden, kloppen we aan bij Arne Sonck, freelancejournalist bij nieuwssite Apache. Hij deed uitgebreid onderzoek naar de praktijken van de familie Appeltans.

Volgens Sonck zijn er 3 grote redenen waardoor de familie jarenlang haar gang kon gaan. "In de eerste plaats waren de voornaamste slachtoffers studenten of vluchtelingen", weet Sonck. "Dat zijn niet de mensen die plots grote rechtszaken gaan aanspannen, laat staan dat ze over de middelen of kennis beschikken."

"Voor studenten is een kot ook maar tijdelijk. In veel gevallen 'bijten ze dan maar door' tot het jaar om is. Bij nieuwkomers is het probleem dat ze vaak niet sterk in hun schoenen staan. Ze kennen bijvoorbeeld de taal nog niet (goed), of ze hebben geen weet van hun rechten en kennen geen andere mensen die hen de juiste informatie kunnen geven."

De 2e reden is een kwestie van bevoegdheden. "Het structureel aanpakken van krotbazen is geen duidelijke bevoegdheid van 1 instantie. De bevoegdheid zit op verschillende niveaus. Je hebt bijvoorbeeld de wooninspectie op Vlaams niveau, maar die werkt enkel op basis van klachten, die ze vervolgens al dan niet kunnen controleren."

"Dan heb je het gemeentelijke niveau. Zij pakken panden individueel aan als ze zien dat er iets mis is, maar ze kunnen geen structureel dossier opstellen. Het parket en de politie kunnen wel dossiers opstellen, maar zoiets gaat heel traag omdat er erg veel getuigen zijn en de informatie zeer verspreid is. Er moet ook heel veel bewijsmateriaal zijn om te spreken van structurele huisjesmelkerij."

Ten slotte is er de nood aan de goedkope woningen. "De familie Appeltans voorziet met goedkope koten en woningen een nood die andere spelers niet invullen. In Vlaanderen staan bijna 180.000 gezinnen op de wachtlijst voor sociale woningen. De mensen die huren bij Appeltans zijn net vaak mensen die moeilijkheden hebben met het vinden van een woning. Die nood kan je ook niet zomaar wegnemen."

Op dit moment verhuurt de familie nog steeds koten en panden in Leuven via Kotlink. Maar de panden zouden op bevel van de rechter aangepakt zijn. "Tijdens het inleiden van de zaak is er door de rechtbank een bewindvoerder aangesteld om orde op zaken te stellen. Daarna zijn heel wat panden gerenoveerd. Voor zover ik weet verhuren ze wel enkel nog aan studenten."

Volgens Sonck gaat de familie Appeltans ook na het proces blijven verhuren. "Het lijkt me onlogisch dat de rechter hen verbiedt om verder te verhuren. Wat wel belangrijk is, is dat er een financiële ontrading komt, zodat dit soort praktijken in de toekomst niet langer winstgevend is. Het probleem was niet dat het niet gekend was, maar dat de straffen niet voldoende waren om het te stoppen."

In april of mei kent de familie Appeltans vermoedelijk haar straf.