Na een bijzonder succesvolle dronecampagne in de Zwarte Zee slaagt het Oekraïense leger er nu ook in om Rusland diep op eigen grondgebied te treffen. Vannacht is intussen zeker al de zesde olieraffinaderij beschadigd met drones. Welke impact kan dit hebben? En kan Rusland dit dan niet counteren? Vijf vragen aan luitenant-kolonel Tom Simoens van de Koninklijke Militaire School.
Diep in Rusland en toch verrassend precies: waarom de Oekraïense aanvallen op raffinaderijen zo succesvol zijn
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
1. Kunnen we met die aanvallen op raffinaderijen stilaan spreken van een nieuwe strategie?
Nieuw is misschien wat overdreven, zegt luitenant-kolonel Tom Simoens, docent geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School. "De aanvallen met drones diep op Russisch grondgebied zijn al enkele maanden bezig. In het begin waren ze eerder sporadisch en aarzelend. Maar nu gaat er bijna geen dag voorbij zonder aanval, en geen week zonder succesvolle aanval."
En ook de plaatsen waar dat gebeurt, zijn spectaculair. "Denk aan de drone-aanvallen van vorig jaar op Moskou of die in januari op Sint-Petersburg, meer dan 1.000 kilometer ver in Rusland."
Het Poetin-regime beweert dat de aanvallen bedoeld zijn om de presidentsverkiezingen te verstoren, maar dat gelooft Simoens niet. "De campagne van de pro-Oekraïense militanten in Belgorod heeft daar wellicht wel mee te maken. Maar deze droneaanvallen zijn deel van een bredere strategie."
In Sint-Petersburg was het doelwit namelijk al een olieoverslagterminal. En sindsdien is de Russische olie-infrastructuur voortdurend bestookt. Het doel lijkt duidelijk, zo zegt Simoens: Rusland op lange termijn economisch verzwakken. Na vorige aanvallen was er al sprake van een opstoot van de brandstofprijzen in Rusland.
"Dit zet druk op de Russische economie, want onder meer de boeren hebben in de komende maanden veel brandstof nodig. En de meeste Russische brandstof is bedoeld voor binnenlands gebruik."
2. Hoe lukt het Oekraïne om zo diep in Rusland doel te treffen?
Simoens kan er zelf alleen maar over speculeren, maar is er wel van onder de indruk. "Oekraïne heeft sinds enige tijd een zelfgebouwde langeafstandsdrone, de Ljoety. Maar die is even groot, traag en luid als bestaande toestellen. En toch slagen ze erin met extreme precisie hun doelen te raken."
Op beelden is te zien hoe de drones zich richten op de destillatietoren van de raffinaderij. "Dat is het hart en zenuwcentrum van zo'n raffinaderij: een onmisbaar, duur en moeilijk te vervangen element. Als dat wordt beschadigd, kan zo'n raffinaderij vele maanden stil liggen. Rusland heeft bovendien zelf de knowhow niet in huis om ze te vervangen."
"De manier waarop die Oekraïense drones op het laatste moment bijsturen en zich aanpassen om hun doel te raken, is indrukwekkend. Zouden ze dan toch van op afstand bestuurd worden, zoals bij de vele FPV-drones (FPV staat voor first person view: een drone die bestuurd wordt via een soort videobril, zodat het lijkt alsof je aan boord zit, red.). Maar kan dat wel, zo diep in Rusland? Of misschien gebruiken ze wel een AI-tool om die torens te herkennen?"
3. Kan de Russische luchtafweer die drones dan niet onderscheppen?
"Een deel van de luchtafweer staat rond de steden, omdat daar in het verleden ook aanvallen op zijn gebeurd", legt Simoens uit. "Rusland is nu eenmaal te groot om overal luchtafweersystemen te zetten. Het is dus deels een kwestie van militaire capaciteit." Toch gaat het maar om een kleine 30 raffinaderijen. "Dus ik begrijp niet goed dat de Russen nog niet hebben geschakeld."
Daar komt bovenop dat de traditionele luchtafweer eigenlijk niet geschikt is om een relatief klein, laagvliegend toestel te onderscheppen. "Die systemen mikken eigenlijk vooral op hoogvliegende straaljagers en raketten."
En je kunt zulke systemen ook niet pal in een raffinaderij zelf zetten, weet hij. "Je moet weten dat er soms wel eens iets misloopt met zo'n luchtafweerraket en dat die dan 100 meter verder neerstort. Dus dan moet je de afweersystemen al rond de raffinaderijen posteren."
De eigenaars van de raffinaderijen hebben daarom voorlopig van de Russische overheid de boodschap gekregen dat ze zelf hun infrastructuur moeten proberen te beschermen, zegt Simoens. "Dat vind ik een vreemd signaal. Je kunt je luchtafweer toch niet uitbesteden aan een privaat securitybedrijf?"
4. Welke impact kunnen de aanvallen hebben op de oorlog?
"Laat het duidelijk zijn: op korte termijn niet veel", benadrukt Simoens. "Als er brandstoftekorten zouden ontstaan, zal Rusland ondanks de sancties wel trachten om brandstof te importeren. En in de keuze tussen de boeren en de oorlog in Oekraïne zal Poetin altijd kiezen voor de oorlog."
Dit is voor de Oekraïeners een langetermijncampagne. "Ze zou er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat de Russen hun luchtafweer moeten verplaatsen, verder weg van het front of weg van de steden. Kijk naar de campagne met zeedrones in de Zwarte Zee: dankzij de succesvolle aanvallen op Russische schepen kan Oekraïne zelfs weer over zee exporteren. En dat zijn dan weer welgekomen inkomsten voor de zwaar getroffen economie van het land."
5. Hoe kunnen de Russen dit counteren?
Simoens maakt zich geen illusies. "Dit gaat geen maanden meer duren voor het Russische leger zich heeft aangepast. Wellicht zal dat met elektronische oorlogsvoering gebeuren. Soms volstaat het om 1 drone te pakken te krijgen en goed te kunnen bestuderen, om er een remedie tegen te kunnen bedenken."
Zolang dat niet gebeurt, kan Oekraïne de olie-infrastructuur blijven bestoken. "En alles wat intussen beschadigd geraakt, is natuurlijk winst voor de Oekraïners."
