Een Amerikaans architectenbureau heeft bouwstenen ontwikkeld op basis van schimmels. Die schimmels kunnen worden gekweekt op het puin van bouwvallige huizen. Niet alleen wordt het bouwmateriaal hergebruikt, de stenen slaan ook CO2 op. Zo kunnen ze een oplossing zijn voor de klimaatimpact van de bouwsector.
De klimaatimpact van de bouwsector is enorm. Alleen al cement is goed voor zo'n 8 procent van de broeikasgassen die de mens uitstoot. En staal is dan weer een van die materialen waar nog geen klimaatvriendelijk alternatief voor bestaat. Het is een van de sectoren waar we wellicht nog het langst fossiele brandstoffen zullen moeten gebruiken.
Maar een architectenbureau uit de Amerikaanse stad Cleveland, in de staat Ohio, zegt een oplossing gevonden te hebben voor dat probleem. Het denkt daarvoor aan een materiaal dat we eerder associëren met ruïnes dan met bewoonbare gebouwen: schimmels.
Dat zit zo. Volgens Redhouse Studio, het bureau waarvan sprake, moet het mogelijk zijn om schimmels te laten groeien op het verpulverde puin van verlaten huizen. Dat puin kan je vervolgens samen met het mycelium bijeen persen tot bouwstenen. Dat mycelium, een soort van dradennetwerk, is de eigenlijke "plant" van de schimmel, terwijl de zwammen die je ziet de "vrucht" ervan is.
"Al het afbraakmateriaal kan tot een substraat gemixt worden", zegt Chris Maurer van Redhouse Studio aan de BBC. "De nagels, de vloeren, alle massa uit cellulose (plantaardig materiaal zoals hout, red.), en zelfs plafondtegels en dakbedekking uit asfalt."
Nog een voordeel: de schimmels kunnen daarbij verschillende giftige stoffen afbreken, zoals loodverf. In Cleveland worden kinderen 4 keer vaker blootgesteld aan lood dan het Amerikaanse gemiddelde.
"Mycelium-huis" in Namibië
Bouwblokken maken uit mycelium kan trouwens niet alleen in theorie. Redhouse Studio doet het ook al in de praktijk. Het trok in Namibië een huis(je) op uit zogenaamde mycoblokken die volgens Maurer dubbel zoveel druk aankunnen als betonblokken.
Het mycelium kwam van schimmels die ze gekweekt hadden op het snoeihout van een invasieve plantensoort. Die planten moesten verwijderd worden omdat ze verwoestijning veroorzaakten. De schimmel zelf belandde daarbij in de bouwblokken. De paddenstoelen werden niet gebruikt in de bouwblokken, maar konden gewoon opgegeten worden. De techniek leverde dus niet alleen een huis op, maar ook voedsel.
De stenen lijken een beetje op houtblokken en dragen niet bij tot de klimaatverandering, zoals traditionele bouwmaterialen. Integendeel zelfs: ze slaan koolstof op uit de atmosfeer, en helpen op die manier de klimaatverandering afremmen. Voor elke kilogram aan bouwmateriaal wordt er volgens het bedrijf op die manier 1 kilogram CO2 vastgelegd.
Bovendien zijn de bouwblokken biologisch afbreekbaar. Net zoals hout moeten ze wel een beschermingslaagje krijgen om ze te beschermen tegen slijtage. Dat kan bijvoorbeeld verf zijn, of een plaat uit aluminium of beton.
Doodskisten, meubels en schoenen uit schimmels
Voor een stad als Cleveland, waar zo'n 7.000 (vaak houten) huizen staan te wachten op de sloop, zou het een oplossing zijn voor een dreigend milieuprobleem. Maar in principe kunnen de bouwstenen overal ingezet worden. Hoewel er wereldwijd stilaan meer circulair gebouwd wordt met herbruikbare materialen, verdwijnen de meeste gebouwen na de sloop nog steeds op de afvalberg.
Voor mycoloog Mieke Verbeken (Universiteit Gent) klinkt het idee van bouwstenen uit schimmels niet eens zo futuristisch. "Er wordt al veel geëxperimenteerd met biomateriaal op basis van mycelium. In Nederland worden er bijvoorbeeld doodskisten van gemaakt omdat die op natuurlijke wijze composteren. Maar er worden ook meubels, kunstvoorwerpen en schoenen van gemaakt", weet ze.
Ze beaamt dat schimmels goed gebruikt kunnen worden om loodvervuiling mee aan te pakken. Meer zelfs, ze worden nu al ingezet om schadelijke stoffen af te breken, via een proces dat bioremediatie heet. "Mycelia gaan bijvoorbeeld heel gemakkelijk zware metalen capteren uit vervuilde bodems of water."
Wat dan weer wel futuristisch klinkt: de toekomstplannen van Redhouse Studio. Na de 7.000 sloopklare gebouwen van Cleveland kijken ze immers naar de ruimte. Samen met het Amerikaanse ruimtevaartagentschap Nasa werken ze aan plannen voor een maanbasis uit biomassa. Maar voorlopig bestaat die maanbasis enkel als een maquette.
