Inwoners van het Caraïbische eiland Barbuda hebben het recht om de aanleg van een landingsbaan aan te vechten. Dat heeft de zogenoemde Privy Council van het Verenigd Koninkrijk beslist. De overheid begon in 2017 aan de bouw van het vliegveld, zonder de bevolking daarvan op de hoogte te stellen. De twee willen de Barbudaanse natuur beschermen en grootschalige bouwprojecten weren.
Toerisme versus natuur: twee inwoners van Barbuda mogen overheid aanklagen voor illegale aanleg van vliegveld
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Wie Barbuda zegt, denkt aan hagelwitte stranden, azuurblauw zeewater en wuivende palmbomen. De ongerepte natuur alleen al lokt jaarlijks heel wat toeristen naar het afgelegen eiland in de Caraïbische zee. Een klein paradijs dus, dat deel uitmaakt van de eilandstaat Antigua en Barbuda. Onder meer de overleden Britse prinses Diana kwam er geregeld op vakantie met haar kinderen prins Harry en prins William.
In die toeristische sector zag de overheid grote kansen. De overheid sloot een deal met de bedrijven PLH Barbuda Ltd. en Discovery Land Co. Zo maakten ze plannen om 495 luxevilla's, een gigantisch golfterrein en een strandbar te bouwen.
Om de toeristen gemakkelijk naar het eiland te krijgen, begon de overheid in 2017 met de aanleg van een nieuwe landingsbaan. Dat gebeurde op een controversiële manier. De aanleg startte vrijwel meteen na de doortocht van orkaan Irma, een orkaan van categorie 5 die op haar hoogtepunt windsnelheden van 290 kilometer per uur haalde. De overheid begon toen dus aan een nieuw project, terwijl overal nog puin lag van het natuurgeweld. Ook ging door de aanleg zo'n 160 hectare aan natuurgebied verloren.
Daarnaast is het Barbudaanse grondgebied eigenlijk gemeenschappelijke eigendom van alle inwoners. Ze beslissen samen wat ze ermee doen, maar de overheid legde het vliegveld zonder inspraak aan.
"Wij worden geweerd, dit is apartheid"
Twee inwoners van het eiland besloten een rechtszaak te beginnen tegen de overheid. Het gaat over de gepensioneerde leerkracht Jacklyn Frank en marinebioloog John Mussington. Onderzoekster Line Algoed (VUB) en documentairemaker Lieven Bulckens konden in 2023 in het kader van een reportage voor "De Nomaden" (Vranckx) spreken met Mussington.
"Er werd gewerkt aan de internationale luchthaven terwijl de inwoners van Barbuda leden onder de gevolgen van de ramp", zei Mussington toen. "Daardoor zijn we gaan beseffen dat het bewust gepland was. Het herstel werd uitgesteld, hindernissen geplaatst. Ik wist al wat rampenkapitalisme is, maar het was de eerste keer dat ik het meemaakte."
En van dat kapitalisme zullen volgens Mussington de Barbudanen niet mee kunnen profiteren. "Wij worden uitgesloten door hoge hekken met prikkeldraad. Dit is niet voor ons. Ze willen het beeld schetsen dat je met je privéjet op Barbuda kan landen en vandaaruit recht naar je privévilla gebracht wordt. Wij worden geweerd, dit is apartheid."
Uitspraak van Privy Council is "belangrijk precedent"
In eerste instantie vingen Mussington en Frank bot in de rechtbank. Het Hof van beroep van het oostelijk Caribisch gebied Hooggerechtshof oordeelde dat de burgers geen juridische stappen konden nemen tegen de overheid.
Daarop stapten de twee samen met Global Legal Action Netwerk naar de Privy Council van het Verenigd Koninkrijk. Die instelling luistert naar aanvragen tot beroep vanuit landen binnen het Britse Gemenebest, waar ook Barbuda nog steeds toe behoort.
De groep argumenteerde dat de overheid illegale acties had uitgevoerd. Zo was de landingsbaan aangelegd zonder licentie en zonder onderzoek naar de milieu-impact van het project, terwijl het volgens critici een bedreiging vormt voor het fragiele ecosysteem van Barbuda. Daarnaast had de overheid geen publieke bijeenkomsten gehouden om het plan toe te lichten aan de bevolking.
Als een rechtbank oordeelt dat de overheid buiten haar bevoegdheden heeft gehandeld, zou het mogelijk zijn om een bevel uit te spreken om het land in zijn oorspronkelijke staat te herstellen
Privy Council in Londen
De Privy Council verwierp het oordeel van Hof van beroep van het oostelijk Caribisch gebied Hooggerechtshof en oordeelde dat de twee inwoners van Barbuda het recht hebben om gerechtelijke stappen te ondernemen tegen de Barbudaanse overheid. De uitspraak gaf ook aan dat als een rechtbank oordeelt dat de overheid buiten haar bevoegdheden heeft gehandeld, "het mogelijk zou zijn om een bevel uit te spreken om het land in zijn oorspronkelijke staat te herstellen".
Mussington en Frank waren naar verluidt opgelucht over de uitspraak van de Privy Council. Volgens de advocaten van Global Legal Action Netwerk gaat het dan ook over een belangrijk precedent voor "anderen die hun overheid verantwoordelijk willen stellen en de natuur proberen te beschermen".
Het is nog niet duidelijk wat de volgende stap is in de zaak. De overheid van Antigua en Barbuda heeft nog niet gereageerd op de uitspraak van de Privy Council.
