Op 8 november start er in Londen een rechtszaak met in de hoofdrol Barbuda. Het Caraïbische eiland is bijzonder omdat alle inwoners samen eigenaar zijn van de grond, ze beslissen samen wat ermee kan gebeuren. Maar projectontwikkelaars willen meer hotels en resorts bouwen op het eiland waardoor het systeem onder druk komt te staan. Twee inwoners willen voorkomen dat er nog wordt bijgebouwd en daarom trekken ze nu naar de rechtbank tegen hun regering.
Barbuda: het Caraïbisch paradijs dat zich verzet tegen Robert De Niro en andere projectontwikkelaars
Jeroen Vissenaekens
Gepubliceerd:
Onderzoekster Line Algoed (VUB) en documentairemaker Lieven Bulckens reisden naar Barbuda en maakten een reportage voor "De Nomaden" (Vranckx): "Paradijs niet te koop". Vanavond om 20.10 uur op VRT Canvas en in de app van VRT NWS.
Barbuda. Een klein paradijs in de Caribische zee dat deel uitmaakt van de eilandstaat Antigua en Barbuda. De bewoners leven er van landbouw en visvangst en de natuur is er bijzonder goed bewaard gebleven. Dat is voor een groot stuk te danken aan het unieke systeem van gemeenschappelijk grondbezit.
Alle Barbudanen zijn samen eigenaar van de grond en ze beslissen samen wat ermee kan gebeuren. Maar er komen barsten in het systeem. Projectontwikkelaars hebben hun oog laten vallen op het eiland en de centrale overheid van Antigua en Barbuda heeft geld geroken. De natuur maakt plaats voor resorts en vakantievilla’s en ook de aanleg van een internationale luchthaven op Barbuda doet wenkbrauwen fronsen.
Het eiland is al langer populair. Net omdat het er nog redelijk ongerept is. Onder meer prinses Diana ging er meermaals op vakantie met haar kinderen prins Harry en prins William. Het hotel waar ze toen verbleven bestaat intussen niet meer. Maar het domein is wel overgenomen door Nobu, een Amerikaans hotelmerk dat deels eigendom is van niemand minder dan acteur Robert De Niro. Zij plannen er een nieuw luxeresort onder de naam Paradise Found.
Maar tegen deze en andere uitbreidingsplannen verzetten twee inwoners van Barbuda zich nu. Ze spanden een rechtszaak aan tegen hun regering. Die komt op 8 november voor in Londen.
Internationale luchthaven
Line Algoed verdiept zich als onderzoeker bij de vakgroep geografie aan de VUB al zes jaar in gemeenschappelijk grondbezit. En zo kwam ze in 2018 kort na de passage van de verwoestende orkaan Irma in Barbuda terecht. "Ik had in de media gelezen dat de inwoners van Barbuda zich zorgen maakten dat de centrale overheid van Antigua en Barbuda de orkaan zou misbruiken om het principe van het gemeenschappelijk landeigendom af te bouwen."
Er was geen ziekenhuis en de school was gesloten, en wij kregen te horen dat ze een internationale luchthaven aanlegden
John Mussington
"Na orkaan Irma moesten alle inwoners van het eiland Barbuda verlaten, zogezegd voor de veiligheid en om zich te beschermen tegen de volgende orkaan die er nooit geweest is", vervolgt Algoed. "In de eerste weken na de ramp begonnen dan de werken aan de internationale luchthaven. Op dat moment lag nog alles in puin. Er was geen elektriciteit, geen school en zelfs het ziekenhuis ging pas in 2020 weer open."
Veel Barbudanen vinden het verdacht. En ze denken dat alles in scène gezet is door de overheid. "Er is effectief van alles niet volgens het boekje gegaan", zegt Algoed. "Zo is er geen deftig milieueffectenrapport gemaakt en ook de bevolking is niet geraadpleegd, wat volgens de toen geldende wetten wel verplicht was."
Rechtszaak aangespannen
Ex-voorzitter van de Barbuda Council Jackie Frank en huidig lid John Mussington dagen de centrale regering van Antigua en Barbuda nu voor de rechter. Mussington keerde na de evacuatie van het eiland in 2017 sneller terug naar Barbuda. "Ik hoorde toen metaal dat over steen schuurde en besloot op uitstap te gaan naar het bosgebied", weet Mussington nog. "Ik zag dat bomen massaal werden neergehaald. Er werd gewerkt aan de internationale luchthaven terwijl de inwoners van Barbuda leden onder de gevolgen van de ramp. Daardoor zijn we gaan beseffen dat het bewust gepland was. Het herstel werd uitgesteld, hindernissen geplaatst. Ik wist al wat rampenkapitalisme is, maar het was de eerste keer dat ik het meemaakte."
En van dat kapitalisme zullen volgens Mussington de Barbudanen niet mee kunnen profiteren. "Wij worden uitgesloten door hoge hekken met prikkeldraad. Dit is niet voor ons. Ze willen het beeld schetsen dat je met je privéjet op Barbuda kan landen en vandaaruit recht naar je privévilla gebracht wordt. Wij worden geweerd, dit is apartheid."
De Barbudanen vrezen ook dat de natuur erg zal lijden onder toekomstige bouwprojecten. Zo kunnen waardevolle mangrovebossen verdwijnen en wordt ook de ondergrondse waterhuishouding bedreigd.
De zaak van Mussington en Frank komt op 8 november voor in de Privy Council in Londen, een hoog gerechtshof dat onder andere zaken van het Gemenebest behandelt. "Hoe het ook uitdraait, het wordt een belangrijk precedent", zegt Algoed. "Als Frank en Mussington gelijk krijgen, dan kan de bouw van de luchthaven stilgelegd worden en kan opgelegd worden dat het bos weer moet groeien. Krijgen ze geen gelijk, dan zullen projectontwikkelaars het in de toekomst nog makkelijker hebben om resorts en hotels te bouwen."
