De Vlaming geeft het beleid van zowel de Vlaamse als federale regering een onvoldoende. Dat blijkt uit De Stemming, een onderzoek in opdracht van VRT NWS en De Standaard. Het vertrouwen in de politiek blijft 100 dagen voor de verkiezingen bijzonder laag.
Vlaming "buist" zowel Vlaamse als federale regering, vertrouwen in politiek blijft laag
Zico Saerens
Gepubliceerd:
De Stemming is een onderzoek in opdracht van VRT NWS en De Standaard, uitgevoerd door de Universiteit Antwerpen, onder leiding van Stefaan Walgrave en Jonas Lefevere.
2.029 inwoners van het Vlaams Gewest werden online bevraagd, tussen 8 en 22 januari. Op dat moment was er geen specifiek politiek thema dat het debat domineerde, wel waren er in die periode nieuwjaarsrecepties van verschillende partijen.
Het volledige onderzoeksrapport over het eerste deel van De Stemming kan je hier nalezen.
1. "Buis" voor federale en Vlaamse regering
Net als vorig jaar is de Vlaming behoorlijk ontevreden over het beleid van de federale en Vlaamse regering, maar ook over dat van de Europese Commissie.
De federale regering krijgt een score van 4,1 op 10, evenveel als vorig jaar. Het beleid van het Vlaamse niveau scoort 4,5 op 10, wat iets beter is dan vorig jaar, al vond het onderzoek toen plaats vlak na de interne strubbelingen binnen die regering rond stikstof. De Europese Commissie scoort tot slot 4,3 op 10.
De kiezers van Vlaams Belang en de PVDA - de twee radicaalste partijen, die op elk niveau in de oppositie zitten - zijn het negatiefst over beide regeringen. De kiezers van Open VLD en CD&V, twee partijen die in beide regeringen in de meerderheid zitten, zijn over het algemeen het meest tevreden.
Al hangt de score ook af naargelang een partij al dan niet in die bewuste regering zit. Zo zijn kiezers van de N-VA een stuk negatiever over het beleid van het federale niveau (waar de N-VA in de oppositie zit) dan dat van het Vlaamse (waar de N-VA de minister-president levert).
Het omgekeerde is te zien bij kiezers van Vooruit en Groen, twee partijen die federaal meebesturen, maar Vlaams niet.
De kiezers van Open VLD, een partij die in beide regeringen zit, zijn iets positiever over de federale regering (waar de partij met Alexander De Croo de premier levert) dan de Vlaamse.
2. Vertrouwen in politiek ligt nóg lager
De Vlaming is niet enkel ontevreden, hij heeft ook weinig vertrouwen in de politiek. Zowel de politici, de partijen, de parlementen als de regeringen scoren laag.
Kiezers van Vlaams Belang en de PVDA tonen het minste vertrouwen van alle kiezers, en dat bij álle bovenstaande categorieën. Enkel zij die blanco of niet gaan stemmen, geven soms een nóg lagere score.
Aan de "hogere" kant zitten dan weer de kiezers van Open VLD, CD&V en Groen.
3. Vlaming vindt democratie belangrijk, maar vindt dat ons land democratischer kan
De meeste Vlamingen vinden het belangrijk dat ze in een democratie leven, met een gemiddelde van 8 op 10. Amper 1 procent van de Vlamingen vindt dat "helemaal niet belangrijk".
Hoewel ons land in verschillende internationale rankings als bijzonder democratisch wordt beschouwd, ervaart de Vlaming dat zo niet. Gemiddeld geeft de Vlaming de democratie in ons land een 5 op 10. Daarmee laat hij zijn oordeel over de democratie in ons land in het midden. Een op de drie Vlamingen vindt zelfs dat België niét democratisch wordt bestuurd.
Kiezers van Vlaams Belang zijn het meest kritisch over de democratie, met een score van 3,6 op 10. Een op de vijf Vlaams Belang-kiezers zegt zelfs dat België "helemaal niet democratisch wordt bestuurd".
4. Een op de vijf Vlamingen zou nooit nog gaan stemmen als het niet verplicht was
Voor de federale, Vlaamse en Europese verkiezingen van juni geldt er nog steeds opkomstplicht in ons land. Dat betekent dat het verplicht is om deel te nemen aan de verkiezingen, al kan je in het stemhokje nog steeds kiezen om blanco of ongeldig te stemmen.
Mocht de opkomstplicht afgeschaft worden, zou zowat een vijfde van alle Vlamingen nooit meer gaan stemmen. Iets minder dan de helft zegt sowieso wél nog te gaan stemmen, verplichting of niet.
Van alle partijen hebben vooral Open VLD en PVDA het meest te vrezen van een afschaffing van de opkomstplicht. Hun kiezers zouden het meeste afhaken, zo blijkt uit het onderzoek. De kiezers van Vlaams Belang zouden niet massaal afhaken, ze zijn zelfs iets gemotiveerder dan de gemiddelde kiezer om tóch te gaan.
Maar misschien nog opvallender: vooral de mensen met een laag inkomen zouden minder naar de stembus gaan, zo blijkt uit het onderzoek.
Net daarom zijn politicologen geen voorstander van een afgeschafte opkomstplicht. "De kans dat laaggeschoolden afhaken is dubbel zo hoog als bij hooggeschoolden", zegt professor Stefaan Walgrave. "Als je de opkomstplicht afschaft, krijg je een veel minder representatief beeld."
5. Een op de vier zal wellicht niet gaan stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen
Voor de gemeenteraadsverkiezingen van oktober is de opkomstplicht al afgeschaft in Vlaanderen. Meer dan een vierde van alle Vlamingen zegt op dit moment zeker of waarschijnlijk geen stem te zullen gaan uitbrengen.
Bij zowat alle partijen lijken er kiezers niet te zullen komen opdagen. Enkel CD&V valt op, met een hoge bereidheid om te gaan stemmen op het lokale niveau. "De CD&V-kiezer is traditioneel een oudere kiezer", zegt professor Walgrave. "Het zijn trouwe kiezers, die stemmen uit gewoonte. Zij zijn altijd gaan stemmen en zullen dat altijd doen."
