Europese Commissie werkt aan ambitieus defensieplan: "Democratie staat wereldwijd op het spel"

Volgens Von der Leyen moet Europa "dringend zijn industriële basis versterken". De EU wil zelfredzamer worden voor zijn defensie. Niet dat Von der Leyen niet meer op de NAVO vertrouwt. "Ik ben een overtuigd transatlanticist", zo verwees ze naar het militair bondgenootschap, "maar we moeten ook een sterk Europa uitbouwen. Dat gaat hand in hand."

Maar dan zal Europa ook veel meer eigen militair materieel moeten produceren, en zullen de lidstaten er ook meer moeten inkopen. Daarvoor wil de Commissie de militaire industrie aanwakkeren, bijvoorbeeld door meer vraag van de Europese legers en gestroomlijnde procedures voor lidstaten die samen aankopen willen doen. Die extra productie moet op zijn beurt de leveringszekerheid garanderen.

Verder wil de Commissie ook een bureau voor defensie-innovatie openen in Oekraïne. En als Von der Leyen na de Europese verkiezingen opnieuw voorzitter van de Commissie wordt, wil ze een eurocommissaris voor Defensie in het leven roepen.

Von der Leyen belooft ook dat de nieuwe defensieplannen "goede jobs" zullen creëren.

Daar zal wel extra budget tegenover moeten staan. En er is al heel wat uitgegeven. Sinds Rusland de grootschalige oorlog in Oekraïne begon in februari 2022, gaf Europa al 88 miljard euro uit. Deze maand is een nieuwe schijf van 50 miljard euro aan steun goedgekeurd voor de volgende vier jaar.

Voor die extra centen wordt ook naar de Europese Investeringsbank gekeken, die zich tot nu toe terughoudend opstelde. De kwestie zal volgende week vast ook op tafel belanden in Gent, waar de Europese ministers van Financiën samenkomen. 

De aankondiging van Von der Leyen valt niet los te zien van de gekantelde situatie aan het front in Oekraïne. Daar heeft Rusland opnieuw de bovenhand genomen.

Ook vandaag sprak de Oekraïense president Volodimir Zelenski de veiligheidsconferentie toe. "Vraag Oekraïne niet wanneer de oorlog voorbij zal zijn. Vraag je liever af waarom Poetin die nog steeds kan verderzetten", zei hij daar. Volgens hem lijdt zijn land onder een "kunstmatig tekort aan wapens, vooral artillerie en langeafstandscapaciteit".

Sinds het begin van de Russische invasie heeft de EU al een resem fondsen in het leven geroepen. Die hebben er onder andere voor gezorgd dat de munitieproductie verdubbeld is, maar een totaalaanpak is er niet. Dit nieuwe defensieplan moet structureler werken.

Volgens Von der Leyen gaat het om méér dan enkel Oekraïne. Het overleven van de democratie wereldwijd staat op het spel, zegt ze. "Het gaat ook om alle andere autocratische tegenstanders die van heel nabij toekijken of de democratieën verenigd blijven, vastberaden zijn en kunnen doorpakken", zo leek ze onder andere te verwijzen naar China.

De Russische invasie in Oekraïne heeft Europa doen inzien dat de periode van (schijnbaar) gegarandeerde vrede na de Koude Oorlog voorbij is.

Maar Europa is voor zijn verdediging op dit moment erg afhankelijk van de Verenigde Staten. De VS is niet alleen met straatlengten voorsprong de grootste geldschieter van de NAVO. Het is ook het militaire warenhuis van Europa. De nieuwssite Euractiv merkt vandaag op dat de EU maar liefst 70 procent van zijn militaire aankopen daar doet.

Daar komt bovenop dat de kans bestaat dat Donald Trump in november de presidentsverkiezingen wint in de Verenigde Staten. In dat geval zullen NAVO-landen minder zeker zijn van bescherming. Trump zei vorige week nog dat Rusland wat hem betreft "mag doen wat het wil" met NAVO-landen die niet genoeg bijdragen.

Daar wacht de Europese Commissie dus liever niet op.