De inwoners van het Midden-Amerikaanse land El Salvador trekken vandaag naar de stembus voor presidentsverkiezingen. Hoewel een verlenging van zijn mandaat ingaat tegen de grondwet, lijkt het een uitgemaakte zaak dat de jonge president Nayib Bukele zichzelf opvolgt.
El Salvador trekt naar de stembus: "Coolste dictator ter wereld" lijkt zich te mogen opmaken voor tweede termijn
De peilingen laten er niet veel twijfel over bestaan: ze voorspellen een afgetekende overwinning van de huidige president Niyab Bukele en zijn partij Nuevas Ideas (Nieuwe Ideeën). Volgens de Spaanse krant El País moeten de vijf andere kandidaten zich afvragen of ze de verkiezingen überhaupt overleven.
De kandidaten van de twee traditionele partijen, die de politiek in El Salvador gedurende drie decennia domineerden, zouden nauwelijks 5 procent van de stemmen halen.
Hun neergang werd ingezet in 2019, toen Nayib Bukele meer stemmen binnenrijfde dan alle andere kandidaten samen. Met zijn verpletterende overwinning maakte hij een einde aan het traditionele tweepartijensysteem in El Salvador.
"Ons land is veranderd", zei Bukele vorige week in een video op zijn sociale media. "Zondag is het aan ons om die veranderingen te behouden." De Salvadoranen kiezen niet alleen hun staatshoofd, maar ook het parlement en de gemeenteraden van 262 gemeentes. Naar alle verwachting vergroot de regeringspartij van Bukele haar meerderheid.
Strijd tegen straatbendes
Bukele voerde als president een felle strijd tegen de maras, de beruchte straatbendes die El Salvador jarenlang terroriseerden. Die strijd heeft hem zowel razend populair als omstreden gemaakt.
De moordcijfers daalden tijdens zijn presidentschap inderdaad spectaculair (van 50 moorden per 100.000 inwoners in 2018 tot minder dan 8 in 2022), maar de rechtstaat overleefde het nauwelijks. Al bijna twee jaar lang is de noodtoestand van kracht in El Salvador: Bukele riep die in maart 2022 uit om zijn strijd tegen mogelijke bendeleden op te voeren.
Bijna 75.000 mensen verdwenen in de gevangenis. Amnesty International houdt het beleid van Bukele verantwoordelijk voor marteling, verdwijningen en de dood van minstens 132 gevangenen.
Sommige mensen werden volgens een rapport van de mensenrechtenorganisatie simpelweg gearresteerd omdat ze tatoeages of een strafblad hadden. Uit een analyse van lokale hulporganisaties blijkt ook dat slachtoffers van willekeurige arrestaties vaak uit buurten komen die gestigmatiseerd worden door armoede of bendevorming.
Tegenstanders van de president vrezen dat de democratie verder zal worden uitgehold als Bukele begint aan een tweede ambtstermijn. De grondwet laat zo'n onmiddellijke herverkiezing eigenlijk niet toe, maar in 2021 liet Bukele de rechters van het Hooggerechtshof vervangen. Het nieuwe hof rechtvaardigde de nieuwe kandidatuur van de president.
Influencer-president
Bukele heeft zichzelf een imago aangemeten van redder van El Salvador. Ook in andere Latijns-Amerikaanse landen die kampen met geweld van (drugs)bendes wordt hij gezien als een rolmodel. Bukele speelt zijn imago ook zorgvuldig uit op sociale media.
Zo voerde hij in 2021 bitcoin in als tweede officiële munt van El Salvador. Dat idee bleek geen succes, maar de marketingcampagne leverde het land wel heel wat bekendheid op. Influencer-president Bukele heeft meer volgers op Facebook (7,1 miljoen) dan dat zijn land inwoners telt. Op Instagram en X telt hij ongeveer 6 miljoen volgers.
Critici maken zich zorgen over de rechtsstaat in El Salvador. Bukele neemt het niet nauw met wetten, regeert met harde hand en klampt zich vast aan de macht, is de kritiek. Maar op zijn geliefde sociale media lachte Bukele die kritiek weg en noemde hij zichzelf "de coolste dictator ter wereld".
