In El Salvador, in Centraal-Amerika, zijn de eerste gevangenen overgebracht naar wat "de grootste gevangenis op het continent" moet worden. Er is plaats voor 40.000 gevangenen. Het is een speerpunt in de strijd van president Nayib Bukele tegen bendegeweld. Internationaal krijgt hij kritiek voor zijn hardhandige aanpak.
Kaalgeschoren, in witte broek en op blote voeten: eerste gevangenen naar "megagevangenis" in El Salvador
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Het gloednieuwe "Centro de Confinamiento del Terrorismo" ligt in Tecoluca, in de centrale provincie San Vicente. Het gloednieuwe cellencomplex werd in 7 maanden tijd opgetrokken en biedt volgens de overheid plaats aan 40.000 gevangenen. President Nayib Bukele noemt het de grootste gevangenis op het Amerikaanse continent, "fundamenteel om de oorlog tegen bendes te winnen."
Gisteren zijn de eerste 2.000 gevangenen overgebracht. Op beelden is te zien hoe honderden mannen met kaalgeschoren hoofden, in korte witte broeken, op blote voeten naar bussen worden gejaagd. Die transporteren hen naar de nieuwe gevangenis, waar ze onder maximale beveiliging in cellen worden geplaatst.
Het "Centro de Confinamiento del Terrorismo" is een zogenoemde maximum security prison, een instelling met de zwaarst mogelijke beveiliging. Het cellencomplex bestaat uit 8 betonnen gebouwen met elk 32 cellen. Elke cel heeft een oppervlakte van 100 vierkante meter, volgens de autoriteiten is er plaats voor "minstens 100 gevangenen" in elke cel. Per cel zijn er 2 wasbakken en 2 toiletten. Er zijn metalen stapelbedden zonder matrassen, goed voor 80 slaapplaatsen.
De gevangenen mogen hun cel niet uit, tenzij voor verhoor of voor een verblijf in een isolatiecel. Er zijn ontspannings- en sportruimtes, maar die zijn enkel bedoeld voor het personeel. Rondom het cellencomplex is een muur opgetrokken van 11 meter hoog en 2 kilometer lang, uitgerust met 7 wachttorens.
Noodtoestand
In maart vorig jaar riep president Bukele de noodtoestand in El Salvador uit, om het bendegeweld een halt toe te roepen. Sindsdien zijn meer dan 64.000 mensen opgepakt en puilen de gevangenissen uit. Een nieuw supercomplex was volgens de autoriteiten dus noodzakelijk.
Internationaal krijgt Bukele veel kritiek voor zijn aanpak. Door de noodtoestand is een arrestatiebevel niet langer noodzakelijk en hebben mensen die opgepakt worden, niet automatisch recht op een advocaat. De overheid mag privégesprekken afluisteren.
Volgens mensenrechtenorganisaties en de Verenigde Naties is er sprake van willekeurige aanhoudingen. Mensen worden opgepakt gewoon omdat ze jong zijn, er haveloos uitzien of in een sloppenwijk wonen.
Toch is Bukele in eigen land erg populair. "Dit wordt hun nieuwe thuis, waar ze tientallen jaren zullen wonen, onder elkaar, waar ze de bevolking geen kwaad meer kunnen doen", schreef hij bij beelden van het gevangenentransport op Twitter. Minister van Veiligheid Gustavo Villatoro deelde de tweet van Bukele met de boodschap: "Wij elimineren de kanker uit de samenleving."
Burgeroorlog en bendegeweld
El Salvador is het kleinste en dichtst bevolkte land op het Centraal-Amerikaanse vasteland. In de jaren 80 werd het land verscheurd door een burgeroorlog. In 1992 kwam er een vredesakkoord, maar het geweld stopte niet.
Straatbendes, de zogenoemde maras, zaaien er terreur en controleren zowat alles, van de hoogste regionen van de maatschappij tot de kleinste gemeenschap. De meest beruchte bendes zijn de Mara Salvatrucha (MS13) en Barrio 18 (La 18).
In juni 2019 werd de toen 37-jarige miljonair Nayib Bukele verkozen als president van El Salvador. Hij heeft van de strijd tegen de straatbendes de kern van zijn presidentschap gemaakt. Bukele kiest voor een militaire aanpak en verklaarde in maart vorig jaar de oorlog aan de straatbendes, na een golf van tientallen moordpartijen.
