Sancties tegen kolonisten, maar ook "onvoorwaardelijke steun": VS-president Joe Biden danst op slappe koord in Midden-Oosten

"De Verenigde Staten hebben zich altijd verzet tegen acties die de stabiliteit op de Westelijke Jordaanoever ondermijnen. Daaronder vallen aanvallen van Israëlische kolonisten tegen Palestijnen en Palestijnse aanvallen tegen Israëli's. Extremistisch geweld valt nooit te rechtvaardigen."

Met die woorden heeft de Amerikaanse regering sancties afgekondigd tegen vier Israëlische individuen. De Amerikaanse president Biden heeft daarvoor een "executive order" of presidentieel decreet ondertekend.

Het gaat om sancties tegen vier Joodse kolonisten. Dat zijn Israëli's die zich op de Westelijke Jordaanoever vestigen, een gebied dat niet tot het Israëlische grondgebied behoort. Er verschijnen regelmatig berichten van gewelddadige incidenten tussen Joodse kolonisten en Palestijnse burgers in de regio. Denk aan fysieke intimidatie, brandstichtingen en schietpartijen. Sinds de oorlog in Gaza startte, zijn daardoor al meer dan 350 Palestijnen om het leven gekomen.

De geviseerde kolonisten krijgen geen toegang meer tot hun bezittingen en aandelen in de Verenigde Staten. Daarnaast worden ze uitgesloten van het Amerikaanse betalingssysteem. De regering waarschuwt dat het ook andere Joodse kolonisten in de gaten houdt en kan sanctioneren.

Het is de eerste keer dat de Amerikaanse regering in die mate sancties neemt tegen Joodse kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. In het verleden heeft Biden wel al een inreisverbod opgelegd aan andere kolonisten. 

Toch blijft het een opvallende beslissing van de Amerikaanse president. De Verenigde Staten profileren zich sinds het begin van de oorlog in Gaza als de belangrijkste bondgenoot van Israël. De president sprak zijn afschuw uit over de 1.200 moorden die Hamasstrijders op 7 oktober hebben gepleegd. Biden bracht in oktober vorig jaar zelfs een bezoek aan Israël, om de "onvoorwaardelijke steun" van zijn land in de strijd tegen Hamas te benadrukken. 

Sindsdien is er echter heel wat veranderd. Het menselijk leed in de Gazastrook veroorzaakt heel wat beroering op het internationale toneel. Sinds de start van de oorlog zijn al 27.000 Palestijnen om het leven gekomen, onder wie ook een groot aantal kinderen. Wekelijks komen mensen op straat om te protesteren tegen de oorlog, ook in ons land.

Volgens Bart Kerremans, professor Amerikaanse politiek en internationale relaties aan de KU Leuven, toont Bidens besluit het grotere Amerikaanse beleid voor het Midden-Oosten aan.

"De Verenigde Staten willen de situatie in de Palestijnse gebieden, en vooral in Gaza, stabiliseren", legt Kerremans uit in "De ochtend". "De belangrijkste voorwaarde daarvoor is het einde van de oorlog in Gaza, maar ook dat er geen escalatie komt in de omringende gebieden. Dat zijn de Westelijke Jordaanoever, maar ook de grensregio tussen Israël en Libanon."

De laatste weken ondernam de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken al verschillende reizen naar het Midden-Oosten, om zo'n escalatie in het gebied te vermijden. Tijdens een van die reizen bracht hij ook een bezoek aan de Palestijnse leider Mahmoud Abbas.

Volgens Kerremans willen de Verenigde Staten zo snel mogelijk een normalisering van de situatie in het gebied. "Die normalisering uit zich met een overeenkomst tussen Israël en Saudi-Arabië, om hun betrekkingen te formaliseren. Plannen daarvoor liggen op tafel, maar om ze waar te maken, moet de oorlog in Gaza eerst worden beëindigd. Daarnaast wil Saudi-Arabië dat Israël de weg opent naar een tweestatenoplossing, dus de oprichting van een Palestijnse staat. De sancties van Biden moeten binnen dat kader worden geplaatst." 

De sancties van de regering-Biden mogen dan wel beperkt lijken, toch hebben ze een grote symbolische waarde. "De Verenigde Staten geven eigenlijk twee signalen. Ten eerste willen ze een duidelijke rol spelen in de situatie en het conflict niet verder laten escaleren. Daarnaast willen de Amerikanen het signaal geven aan de Arabische landen dat ze bereid zijn om acties te ondernemen tegen de Israëlische regering en de Joodse kolonisten."

"Het is belangrijk om te benadrukken dat een derde van de Israëlische regering voorstander is om na de oorlog opnieuw Joodse nederzettingen op te richten in de Gazastrook", legt Kerremans uit. "Op dat vlak willen de Amerikanen tegengas geven." Biden heeft ook al gezegd dat een nieuwe Israëlische bezetting van Gaza "een vergissing" zou zijn.

Volgens Kerremans zitten de Amerikanen eigenlijk vast tussen een rots en een steen. "De Verenigde Staten stoten op de limieten die ze zichzelf hebben opgelegd. Aan de ene kant erkennen ze het Israëlische recht op zelfverdediging en profileren ze zich als de belangrijkste bondgenoot in de strijd tegen Hamas."

"Anderzijds willen de Amerikanen dat de oorlog in de Gazastrook stopt", besluit Kerremans. "Ze willen vermijden dat de humanitaire kosten van de oorlog verder oplopen, want die zijn nu al dramatisch hoog. De Verenigde Staten ondernemen op dit moment een moeilijke evenwichtsoefening, maar velen vinden dat er helemaal geen evenwicht te vinden is."