Oekraïne zal de komende 4 jaar een groot steunpakket krijgen van de Europese Unie van maar liefst 50 miljard euro. Maar wat wil Oekraïne daar precies mee doen? Zijn er ook voorwaarden aan verbonden? En wat betekent dit voor de oorlog met Rusland? VRT NWS-journalisten Rob Heirbaut en Jan Balliauw beantwoorden 5 prangende vragen.
Het is geen klein steunpakket en het heeft diplomatiek bloed, zweet en tranen gekost om het licht op groen te zetten. Toch kwamen er vanmorgen de woorden"We have a deal", er is een akkoord.
De Oekraïense president Volodimir Zelenski reageerde haast meteen na het nieuws. "Verdere financiële steun van de EU aan Oekraïne zal de economische en financiële stabiliteit op lange termijn versterken, wat niet minder belangrijk is dan militaire bijstand en sanctiedruk op Rusland."
1. Wat houdt het pakket in?
50 miljard euro. Dat is het bedrag dat Oekraïne de komende vier jaar mag verwachten. Niet in één brok, maar in verschillende schijven. Oekraïne verwacht het eerste deel van 4,5 miljard euro van de EU in maart te ontvangen.
Daarnaast is er een onderscheid, weet VRT NWS-journalist Rob Heirbaut. "Ze krijgen 33 miljard euro in leningen. Dat zullen ze ooit moeten terugbetalen." Wanneer is niet duidelijk. "De andere 17 miljard euro wordt uitgegeven in subsidies." Rechtstreekse steun dus die niet terugbetaald moet worden.
2. Zijn er voorwaarden aan verbonden?
Niets is gratis, zegt men wel eens. Ook aan dit pakket zijn voorwaarden verbonden voor Oekraïne. Zoals gezegd bestaat het grootste deel uit leningen. Die zullen - op lange termijn - terugbetaald moeten worden.
Oekraïne moet beloven hervormingen door te voeren
Rob Heirbaut
En er zijn nog enkele voorwaarden, legt Heirbaut uit. "Oekraïne moet beloven hervormingen door te voeren, de rechtstaat te respecteren, mensenrechten te respecteren en fraude te bestrijden." Oekraïne kampt daar al jaren mee en de Europese Unie wil er komaf mee maken.
3. Wat wil Oekraïne met het geld doen?
Oekraïne heeft momenteel te weinig geld om alles zelf te betalen, weet Oost-Europakenner Jan Balliauw. "De economie draait slecht, omdat delen van het land vernield zijn. Daardoor int Oekraïne minder belastingen."
Het geld is broodnodig, want er waren berichten dat er vanaf maart te weinig zou zijn
Jan Balliauw
"Het geld is broodnodig, want er waren berichten dat er vanaf maart te weinig zou zijn om alles draaiende te houden." Het gaat dan volgens Balliauw om het betalen van ziekenhuispersoneel, politie, brandweer enzovoort.
Als er geen geld is om die salarissen te betalen, dan kan dat concrete gevolgen hebben. Balliauw geeft een voorbeeld: "Stel dat er een raket neerkomt, dan heb je die noodstructuur nodig. De brandweer om te blussen, eerste hulp, de politie die een veiligheidszone afstelt. Maar ook tijdelijke wederopbouw, zoals het herstellen van elektriciteitskabels en gasleidingen".
4. Heeft het een impact op de oorlog?
"Het gaat om een economisch hulppakket, niet om een louter militair", merkt Balliauw op. "Maar met dit steunpakket kan Oekraïne de salarissen van de soldaten betalen. Er is in Oekraïne een discussie over de mobilisering van troepen naar het front, maar die soldaten konden niet betaald worden. Die vechten daar niet voor niets."
5. Is dit voldoende?
50 miljard euro is uiteraard heel wat geld, maar het is volgens Balliauw toch niet voldoende. "Het is niet genoeg om alles te financieren. Er is ook nog een steunpakket vanuit de Verenigde Staten, maar dat komt er voorlopig niet." Dat gaat om een bedrag van zo'n 46 miljard euro (50 miljard dollar). Maar de Amerikaanse president Joe Biden krijgt het Amerikaanse Congres niet overtuigd.
Toch kan dit akkoord volgens Rob Heirbaut wel de Amerikanen er toe zetten om ook hun groen licht te geven voor dat steunpakket. "Dit akkoord toont aan Oekraïne: wij blijven jullie steunen. Maar ook aan de Verenigde Staten: nu is het ook aan jullie om over de brug te komen met steun."
