Niet alleen beleidsmakers maar ook wij, burgers, kunnen bekijken hoe we de boeren kunnen helpen. Dat zegt Liesbet Vranken, professor Landbouw- en Milieu-economie aan de KU Leuven. "We vinden het heel terecht dat de boer een degelijk inkomen vraagt, maar veel mensen gaan in de winkel gewoon voor het goedkoopste product."
Niet alleen politiek, ook burger kan nadenken over landbouw: zijn wij bereid meer te betalen voor ons eten?
Denny Baert
Gepubliceerd:
De blokkades van de boeren op ‘s lands snelwegen levert aardig wat gesakker op in het verkeer. Maar doorgaans lijkt de Belg wel te begrijpen waarom de landbouwers dezer dagen met hun tractoren op straat komen.
De beschuldigende vingers van de boeren en de burgers wijzen in de eerste plaats naar de beleidsmakers die het leven van de landbouwers lastig maken. Zo klagen de boeren over de berg administratie die ze elke dag moeten doorploegen, zo zegt landbouweconome Vranken in “De ochtend” op Radio 1. Daarom denkt ze dat er op dat vlak nog veel ruimte is voor vereenvoudiging.
"Boeren helpen kan op Europees én nationaal niveau, maar ook door lokaal te kopen en iets meer te betalen"
Verschillende vonken
Ook kan er gekeken worden naar de verschillende steunmaatregelen en of die wel optimaal zijn. Daar wordt in de eerste plaats naar het Europese niveau gekeken, omdat dat het beleid uitstippelt. Maar ook de nationale overheden kunnen hier een rol spelen, merkt Liesbet Vranken op, omdat zij het brede, Europese kader vertalen naar concrete maatregelen in elk land. “Want je ziet dat de vonken van het huidige protest per land verschillen.”
Zo is in Oost-Europa de lage graanprijs de druppel die de emmer deed overlopen voor de boeren, terwijl het elders bijvoorbeeld de belasting op diesel is. En bij ons is het de onzekerheid door de stikstofmaatregelen die het potje van de landbouwers deed overkoken. “Het is niet evident als je in zo’n onzeker klimaat moet ondernemen”, brengt Vranken begrip op voor de boeren.
Beter luisteren
Vranken denkt niet dat de beleidsmakers het belang van de boeren onderschatten. Het feit dat landbouwbeleid al sinds de oprichting van de Europese Unie een speerpunt is geweest bewijst volgens professor Vranken dat Brussel zich terdege bewust is van het belang van de landbouw, omdat we immers allemaal dagelijks moeten eten.
“Daarom wordt jaarlijks bijna een derde van het Europese budget aan landbouw besteed.” Wat de politiek wel fout gedaan heeft, is dat er te veel boven de hoofden van de boeren is beslist, zonder hen te horen, denkt professor Vranken.
Nu de boeren op straat komen, lijkt de burger hun bezorgdheden wel te begrijpen en te delen. Want, zoals gezegd, moeten we allemaal elke dag eten. We kunnen er ook in komen dat boeren op straat komen voor een degelijk inkomen.
Bereid te betalen?
Maar, zo houdt professor Vranken ons een spiegel voor, “heel veel mensen gaan in de winkel gewoon voor het goedkoopste product en niet voor het lokale product dat misschien iets duurder is. Misschien moeten we als burger ook eens nadenken: zijn we ook bereid misschien meer te betalen?”
En, zo trekt de professor het tot slot breder, "als we dat zouden willen, moeten we ook die keuze kunnen maken. Vaak weten we het niet, als er verschillende producten in de rekken liggen, wat het milieuvriendelijkst geproduceerd is." En om de cirkel rond te maken, kijkt Vranken hiervoor weer naar het Europese niveau, dat nadenkt over universele labels, zodat de consument bewust kan kiezen voor de duurzaamste producten.
Supermarkten
De boeren zelf wijzen ook in de richting van de andere schakels in de keten, namelijk hun voornaamste klanten: de distributiesector, oftewel de supermarkten. Daarom blokkeren ze ook distributiecentra.
Dominique Michel, CEO van handelsfederatie Comeos, begrijpt dat de boeren protesteren. Waar hij minder begrip voor kan opbrengen, is dat de boeren de distributiecentra blokkeren. Hij wijst erop dat dit kan leiden tot problemen bij de bevoorrading van de winkels én tot verspilling van verse voeding die niet op tijd geleverd kan worden.
Boeren blokkeren distributiecentra van supermarkten: "Prijzen worden op wereldniveau bepaald"
Zijn de grieven van de boeren dan niet gegrond? Volgens Michel is het grote probleem dat vele prijzen op wereldniveau worden bepaald. "We hebben dus heel weinig vat op de prijzen. Een tweede probleem is dat de marges die onze supermarkten hebben, heel klein zijn: op een winkelkar van 100 euro blijft er 1,30 euro over voor de winkel." Michel baseert zich hiervoor op cijfers van het Prijzenobservatorium over 2022 .
Michel begrijpt dat de marges voor de boeren flinterdun zijn. Daarom zegt hij dat de boeren, de handel, de overheid en de voedingsindustrie samen moeten bekijken wat er gedaan kan worden.
Hierbij denkt hij bijvoorbeeld aan nieuwe of andere producten. Zo worden er op dit moment te veel appels geteeld in ons land omdat we er de afgelopen jaren minder zijn gaan eten, waardoor de prijs onder druk staat. Bij vlees en melk ziet Michel dezelfde beweging.
Omdat een dergelijke overschakeling niet van de ene dag op de andere gaat, maar jaren in beslag neemt, wil Michel de overheid mee in het bad trekken om de boeren te steunen als ze overschakelen op andere producten.
