Campagnes over hormoonverstoorders, onze gezondheidszorg klimaatrobuust(er) maken en een goede opvolging van teken en exotische steekmuggen: het zijn enkele voorbeelden uit het derde Nationaal Actieplan Leefmilieu-Gezondheid (NEHAP 3) dat federaal minister van Leefmilieu Zakia Khattabi (Ecolo) heeft voorgesteld. Het plan focust op hoe we onze gezondheid kunnen verbeteren door het beïnvloeden van milieu- en klimaatfactoren. Want luchtvervuiling of andere risicofactoren zijn nog altijd verantwoordelijk voor massa's vroegtijdige sterftes.
Hoe kunnen we gezondheidsrisico's door milieu en klimaat verminderen? Dit staat in het Nationaal Actieplan
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In de Europese regio veroorzaken milieu-risicofactoren (denk onder meer aan allerlei vormen van vervuiling) elk jaar 1,4 miljoen vroegtijdige sterfgevallen, berekende de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Wereldwijd zou het gaan om een kwart van alle niet-overdraagbare ziekten, waaronder kanker, hart- en vaatziekten, ademhalingsaandoeningen, psychische stoornissen en infectieziekten.
In 2019 droeg fijnstof in de lucht - dat onder meer vrijkomt bij de verbranding van fossiele brandstoffen - bij tot bijna 375.000 vroegtijdige sterfgevallen in OESO-lidstaten. Dat blijkt uit een rapport van de OESO (de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) .
Volgens datzelfde rapport draagt de gezondheidszorg gemiddeld 3,8 procent bij aan de uitstoot van broeikasgassen. De sector behoort daarmee tot de grotere uitstoters.
Milieufactoren zijn in de Europese regio elk jaar verantwoordelijk voor 1,4 miljoen vroegtijdige sterfgevallen
De Wereldgezondheidsorganisatie WHO
Intussen benadrukken steeds meer wetenschappers dat ook de klimaatverandering een grotere rol gaat spelen, en een grotere invloed heeft op onze gezondheid.
Het nieuwe plan wil daarom vooral focussen op hoe we al deze risico's kunnen verminderen voor de gezondheid en voor het milieu.
Hormoonverstoorders, chemische stoffen en een robuuste gezondheidszorg
Het nieuwe nationale actieplan is bedoeld voor de periode 2023-2029, zegt coördinator Bram Lefever. "Het is destijds begonnen op basis van milieu en gezondheid, maar door de klimaatproblematiek is daar ook klimaat bijgekomen. Het huidige plan heeft twee assen: gezondheid en klimaat enerzijds, en de impact van chemische stoffen anderzijds."
Dit zijn enkele van de concrete punten uit het plan:
Duurzame gezondheidszorgsystemen: de systemen versterken met het oog op de klimaatverandering. Denk aan perioden met extreme gebeurtenissen, zoals overstromingen, aanhoudende hitte, enz.
Koolstofneutrale gezondheidszorgsystemen: de impact op het klimaat verkleinen door gezondheidszorgsystemen koolstofneutraal te maken. Voor het eerst zal daarvoor in kaart worden gebracht wat de impact is van de gezondheidszorg op het klimaat in ons land, door middel van een pilootproject.
Ozon en hitte: de 3 fases van het ozon- en hitteplan.
PARC: deelname aan een grootschalig Europees initiatief om chemische stoffen te analyseren waarover de huidige kennis nog niet groot is.
NAPED: nationaal actieplan voor hormoonverstoorders. Het gaat dan om acties zoals bewustmakingscampagnes naar specifieke doelgroepen zoals zwangere vrouwen.
De e-learningmodules voor gezondheidsprofessionelen. Die zijn er niet enkel voor gezondheidswerkers, maar iedereen kan eraan deelnemen. Ze behandelen onderwerpen zoals radon, luchtverontreinigende stoffen in de buitenlucht, schimmels, geluid, hormoonverstoorders, kwaliteit van de binnenlucht enz.
Exotische muggen: het MEMO+-project volgt de aanwezigheid op van exotische steekmuggen in België. Burgers kunnen eraan deelnemen via de site muggensurveillance.be.
Teken: coördinatie van maatregelen die door de verschillende gemeenschappen worden genomen om de tekenpopulatie te verminderen, om zo door teken overdraagbare aandoeningen bij mensen te verminderen.
Het plan is goedgekeurd door de ministers van de verschillende Belgische niveaus in de desbetreffende sectoren. Het zal de komende jaren worden uitgerold.
