De topontmoeting tussen de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Yisrael Katz en zijn Europese ambtgenoten is enigszins anders verlopen dan verwacht. De EU-ministers wilden vooral discussiëren over de situatie in Gaza en een mogelijke tweestatenoplossing, maar een video over ambitieuze infrastructuurprojecten die Katz tijdens die bijeenkomst toonde, veroorzaakt nu heel wat onvrede bij zijn EU-collega's.
Video over kunstmatig eiland voor de kust van Gaza van Israëlisch minister Katz leidt tot onvrede bij EU-collega's
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De decenniaoude gesprekken over een tweestatenoplossing tussen Israël en de Palestijnse gebieden zijn opnieuw vanonder het stof gehaald. De verschillende EU-ministers van Buitenlandse Zaken hadden daarom in Brussel een vergadering belegd met de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Katz. Net als de VS zijn ze een krachtige pleitbezorger voor de oprichting van twee onafhankelijke staten, Israël en Palestina, die vreedzaam naast elkaar kunnen bestaan.
In theorie worden de Palestijnse gebieden en Israël dan beide soevereine naties op het voormalige mandaatgebied dat historisch bekendstaat als Palestina. Ook binnen de Europese Unie lopen verschillende hoge functionarissen warm voor dat idee. De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, Josep Borrell, bijvoorbeeld.
Voorafgaand aan de topontmoeting met de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Katz heeft hij gezegd zo'n tweestatenoplossing na te streven, maar al snel nam de ontmoeting een andere, onverwachte wending.
Artificieel eiland voor Gaza
Eerst zou Katz samenzitten met de 27 buitenlandministers van de EU-lidstaten, daarna was een gesprek gepland met de topdiplomaat van de Palestijnse Autoriteit, Riyad al-Maliki. De EU-ministers zouden tijdens de gesprekken benadrukken hoe belangrijk ze de tweestatenoplossing vinden als onderdeel van een allesomvattend vredesplan.
In de plaats daarvan liet de Israëlische minister Katz zijn ambtgenoten twee video's zien: een over de oprichting van een artificieel eiland voor de kust van Gaza en een over de aanleg van een spoorlijn die het Midden-Oosten met Azië verbindt. Dat bevestigen verschillende diplomaten die aanwezig waren.
"Het artificiële eiland met een haven en burgerinfrastructuur zal de Palestijnen een humanitaire en economische corridor naar de rest van de wereld bieden, zonder een gevaar te zijn voor de veiligheid van Israël", zo stelt de video. "Israël zal wel instaan voor de veiligheid op en rond het eiland", zo klinkt het wat later.
Katz zou niet hebben gesuggereerd dat de inwoners van Gaza naar het eiland moeten verhuizen, het zou alleen een filmpje zijn geweest om zijn ambitieuze infrastructuurplannen te promoten. Het is overigens geen nieuw project, want Katz zou de video een tijdje geleden ook al eens hebben laten zien, toen hij nog transportminister was.
Borrell liet duidelijk blijken dat hij niet onder de indruk was van de videostunt. "De minister liet ons een paar video's zien die weinig of niets te maken hadden met de kwesties die we bespraken", zei Borrell na de gesprekken tegen verslaggevers. "Hij had zijn tijd beter kunnen gebruiken."
"Het is nogal surrealistisch dat, in plaats van de nijpende situatie ter plaatse te bespreken, de Israëlische kant alleen maar spreekt over infrastructuurprojecten", klonk het bij een andere diplomaat.
Borrell strijdvaardig
Het ziet er dus niet naar uit dat de bijeenkomst in Brussel het standpunt van Israël over de kwestie heeft kunnen beïnvloeden. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu steekt niet onder stoelen of banken dat hij geen voorstander is van zo'n tweestatenoplossing. Hij vindt dat de oprichting van een onafhankelijke Palestijnse staat een "existentiële dreiging" vormt voor Israël.
Israël heeft gezegd dat de oorlog nog "vele maanden" kan duren en dat het niet zal rusten voordat Hamas is uitgeroeid, alle Israëlische gijzelaars zijn vrijgelaten én de Gazastrook geen bedreiging meer vormt voor de veiligheid.
Toch klinkt Borrell voorlopig strijdvaardig. "Niemand kan zeggen dat ze tegen vrede zijn: naar onze mening moeten we stoppen met praten over vrede in het Midden-Oosten, maar praten over details, over de tweestatenoplossing", zei hij. "Als Israël de oplossing niet wil, zal het moeilijk voor hen zijn om deel te nemen... Maar het weerhoudt anderen er niet van om mee te doen."
"Want wat zijn de andere oplossingen die Israël in gedachten heeft? Alle Palestijnen laten vertrekken? Ze allemaal doden? De manier waarop ze Hamas vernietigen, is niet de manier om het te doen. Ze veroorzaken een haat die generaties lang zal blijven bestaan."
