Israëlisch premier Netanyahu plooit niet onder Amerikaanse druk voor oprichting Palestijnse staat

Een "tweestatenoplossing" tussen Israël en de Palestijnse gebieden: de term lijkt terug van nooit echt weggeweest, al ligt het wel onder een dikke laag stof. Verschillende bondgenoten van Israël, waaronder ook de Verenigde Staten, hopen nu dat de mogelijke vredesoplossing nieuw leven wordt ingeblazen.

Bij een tweestatenoplossing kan een toekomstige Palestijnse staat onafhankelijk bestaan naast een Israëlische staat. In theorie worden de Palestijnse gebieden en Israël dan beide soevereine naties op het voormalige mandaatgebied dat historisch bekend staat als Palestina.

Verschillende vredesinitiatieven en onderhandelingen hebben eerder al geprobeerd om daarover een overeenkomst te bereiken, maar er is veel discussie over de specifieke grenzen van het gebied, de status van Jeruzalem, de vluchtelingenkwestie en de veiligheidssituatie.

Toch lijkt Benjamin Netanyahu voorlopig niet te plooien onder de toenemende druk van de Amerikanen en de verschillende andere Israëlische bondgenoten. Tijdens een persmoment zei hij dat Israël te allen tijde de (veiligheids)controle moet behouden over de Palestijnse gebieden ten westen van de Jordaanrivier, zoals dat nu ook al het geval is.

Concreet houdt dat in dat er checkpoints zijn, beperkingen ingevoerd worden op de bewegingen van mensen en voertuigen, en de implementatie van andere maatregelen "om de veiligheid te handhaven", aldus het leger. In de praktijk hebben die bepalingen wel een grote impact op het leven van veel Palestijnen.

"Die controle is voor ons een noodzakelijke voorwaarde en het is in strijd met het idee van (Palestijnse) soevereiniteit", sprak hij. "Ik heb deze waarheid ook verteld aan onze Amerikaanse vrienden. Op die manier stop ik de poging om ons een realiteit op te leggen die de veiligheid van Israël zou schaden. Tegen je vrienden moet je neen kunnen zeggen."

Het is niet de eerste keer dat de premier zich uitspreekt tegen de oprichting van een Palestijnse staat. Een groot deel van zijn politiek carrière heeft hij zich daartegen verzet.

Netanyahu benadrukt ook opnieuw dat hij het offensief in Gaza wil blijven voortzetten "tot de volledige overwinning", zo klinkt het. Dat staat gelijk aan een volledige vernietiging van Hamas en de terugkeer van de resterende Israëlische gijzelaars. Al zou dat nog vele maanden kunnen duren, zo klinkt het.

John Kirby, de woordvoerder van de Amerikaanse Nationale Veiligheidsraad, erkent dat er een duidelijk meningsverschil is tussen Israël en de Verenigde Staten. "We (de VS) willen een bestuur in Gaza dat representatief is voor de verwachtingen van het Palestijnse volk, dat ze een stem hebben in hoe dat bestuur eruit ziet en dat er geen herbezetting van Gaza is."

Vrijdag, een dag na Netanyahu's persmoment, had de premier een telefoongesprek met Biden. Het was hun eerste gesprek in vier weken. Kirby liet daarna weten dat Biden blijft geloven in een tweestatenoplossing en dat tijdens het gesprek met Netanyahu ook nog eens duidelijk heeft gemaakt. "De president gelooft nog altijd in de belofte en de mogelijkheid van een tweestatenoplossing, maar erkent dat het veel hard werk en leiderschap zal vergen, met name in de regio zelf", zei Kirby.

Het is overigens niet de eerste keer dat de VS en Israël het niet eens zijn over het lot van de Palestijnen. Begin deze maand nog circuleerden er geruchten dat Israël onderhandelde met het Afrikaanse land Congo om de onteigende Palestijnen "vrijwillig" op te nemen. Dat schreef de Israëlische nieuwssite The Times of Israel. 

"Israëlische functionarissen hebben clandestiene gesprekken gevoerd met Congo en verschillende andere landen voor de potentiële opname van emigranten uit Gaza", stond er geschreven. "Congo is bereid migranten op te nemen, en we zijn in gesprek met anderen", citeerde de nieuwssite een "hoge bron binnen het veiligheidskabinet".

De VS liet zich kritisch uit over die Israëlische plannen. "Deze retoriek is opruiend en onverantwoordelijk", zei de woordvoerder Buitenlandse Zaken Matthew Miller.

Ondertussen duren de aanvallen op de Gazastrook onverminderd voort. Vooral het zuiden van de strook, ter hoogte van de stad Khan Younis, wordt zwaar getroffen. Het Israëlische leger beweert dat er vooruitgang wordt geboekt. Maar met die vooruitgang groeit ook de bezorgdheid over het Nasser-ziekenhuis, het grootste nog functionerende hospitaal in Gaza. Op dit moment vangt het ziekenhuis elke dag honderden gewonden op. 

Volgens het medische personeel van het hospitaal zou het oorlogsgeweld slechts enkele meters van het ziekenhuis verwijderd zijn. Het Israëlische leger beweert dat Hamasterroristen het gebouw gebruiken als uitvalsbasis. Het personeel ontkent die beweringen.

In Khan Younis zouden volgens het Israëlische leger ook tientallen Hamasstrijders gedood zijn bij een militaire operatie.

Sinds de opflakkering van het geweld tussen Israël en Hamas op 7 oktober kwamen volgens Palestijnse bronnen al zeker 24.285 mensen om het leven, onder wie veel burgers en kinderen. Ruim 61.000 mensen raakten gewond.

Het Israëlische leger zegt dat sinds het begin van de oorlog 9.000 leden van Hamas of andere milities zijn omgekomen. Volgens de Israëlische autoriteiten kwamen 1.200 Israëli om het leven bij de aanval van Hamas.