Kan België een verschil maken in de Rode Zee? Die vraag rijst nu de federale regering heeft beslist deel te nemen aan de EU-operatie tegen de Houthi-rebellen. Ons land stuurt één marineschip, haalt dat iets uit?
Oud fregat, maar goede officieren: dit gooit België in de strijd tegen Houthi-rebellen
Waar gaat dit over?
Al sinds november voeren de Houthi's uit Jemen aanvallen uit op vrachtschepen, vooral in de zeestraat Bab el Mandeb, die de Rode Zee met de Golf van Aden verbindt. De Houthi's, die gesteund worden door Iran, doen dat naar eigen zeggen uit steun voor de Palestijnen. Door de handel op zee te treffen, willen ze de druk op het Westen verhogen om in te grijpen tegen Israël.
In een reactie op die aanvallen bombardeerden de Verenigde Staten en Groot-Brittannië verschillende doelwitten in Jemen. Maar tegen midden februari wil de Europese Unie in de regio een eigen beschermingsmissie op poten zetten voor vrachtschepen. Na politiek gekissebis heeft de federale regering beslist om deel te nemen aan die missie.
België stuurt dus één schip naar de Rode Zee: het fregat de Louise-Marie. Sowieso had onze land niet veel opties om deel te nemen aan de beschermingsmissie voor commerciële schepen in de buurt van Jemen, zegt Jens Franssen, VRT NWS-journalist en defensie-expert.
"In principe heeft onze marine twee oude fregatten ter beschikking, maar één ervan is in onderhoud. En het andere - de Louise-Marie dus - stond eigenlijk sowieso al gepland om toch naar die regio te gaan."
Dat zit zo: de Europese Unie heeft al sinds 2020 een maritieme missie in de Straat van Hormuz, in de buurt van Iran, "EMASoH" gedoopt. Ook van die missie is het doel om de veiligheid voor zeeschepen te verhogen, na verschillende aanvallen op olietankers daar.
Mocht er een grote zwerm drones komen, dan komt zelfs zo'n fregat in de problemen, laat staan het schip dat ernaast vaart
Jens Franssen, journalist en defensiekenner bij VRT NWS
"De Louise-Marie kan op deze manier niet alleen die ene missie gaan doen bij de Straat van Hormuz, maar zou misschien ook iets vroeger vertrekken, een NAVO-oefening overslaan, om dan te worden ingezet voor de kust van Jemen."
De komende tijd wordt het schip voorbereid op de nieuwe missie. Daarna zal het naar de regio varen om er dan effectief ingezet te worden. Intussen worden de regels vastgelegd over de inzet van het schip.
Wat zal onze marine daar doen?
De Louise-Marie zal dus ingezet worden om koopvaardijschepen die door de Rode Zee varen te beschermen tegen aanvallen van allerlei aard, legt Wim Robberecht uit: “Aanvallen met raketten, drones of pogingen tot kaping.”
Wat het schip precies zal doen, zal uiteindelijk bepaald worden in het hoofdkwartier dat deze operatie zal aansturen. Daarom zal daar ook een aantal verbindingsofficieren naar afgevaardigd moeten worden, om ervoor te zorgen dat de Belgische opdracht uitgevoerd wordt binnen het kader van de regeringsbeslissing.
Is het schip niet te oud?
De Louise-Marie is een vrij oud schip, merkt Jens Franssen op. "Het is in 1989 gebouwd en wij hebben het tweedehands gekocht van Nederland in 2008. Die gezegende leeftijd vormt tegenwoordig een nadeel voor een militair schip.”
Wim Robberecht, voormalig commandant van de Belgische marine en sinds dit jaar met pensioen, merkt op zijn beurt op dat de leeftijd van het schip relatief is.
Het heeft namelijk een zogenoemde midlife update gekregen sinds het tot de Belgische vloot behoort. Daardoor zijn de wapensystemen en sensoren aan boord aangepast.
Er zijn trouwens twee nieuwe fregatten besteld, we gaan die samen met Nederland aankopen. Maar die zullen pas ten vroegste in 2030 geleverd worden. Geen overbodige luxe voor een land als België, dat drie grote havens heeft en zelfs de op zeven na grootste maritieme natie ter wereld is.
Beperkte luchtverdediging
De Louise-Marie is een multifunctioneel schip, legt Wim Robberecht uit. Daar kan het ingezet worden voor een brede waaier van opdrachten: “Ter bestrijding van piraterij, controles van wapenembargo’s, mensenhandel, drugstrafiek en ook de bescherming van de vrije scheepvaartbelangen.”
Zo heeft het schip een eigen luchtverdedigingscapaciteit aan boord, zij het beperkt. "Daardoor kunnen we natuurlijk wel iets doen als we worden aangevallen”, vult Jens Franssen aan, “maar het fregat heeft maar 16 Sea Sparrow-raketten”. “In 1989 bestonden er bovendien nog nauwelijks drones. Mocht er een grote zwerm drones komen, dan komt zelfs zo'n fregat in de problemen, laat staan het schip dat ernaast vaart."
Doelwitten worden toegewezen aan het schip dat het best gepositioneerd is en het beste wapensysteem heeft
Oud-marinebevelhebber Wim Robberecht
De Belgische aanwezigheid zou daardoor dus vooral "show the flag" zijn, weet Franssen: "Je toont dat je er bent, je toont dat het belangrijk is. En we zullen daar natuurlijk niet alleen varen. Het zijn die verschillende schepen samen die zorgen voor bescherming."
Als het schip in actie moet komen, zal één persoon de coördinatie op zich nemen, legt Wim Robberecht uit. Die persoon zal daarbij rekening houden met de capaciteiten van elk schip. “Doelwitten worden dan toegewezen aan het schip dat het best gepositioneerd is en het beste wapensysteem heeft om de dreiging aan te pakken.”
België neemt deel aan EU-missie op Rode Zee: "Fout om te zeggen dat schip niet capabel is"
Belgenmop
De grote kracht van ons leger zijn onze officieren, benadrukt Franssen. "Onze marine levert zeer goede officieren die veel talen spreken. We zijn een klein landje, weliswaar met een grote maritieme voetafdruk. Daardoor zijn we minder bedreigend voor de grote landen en kunnen we wel eens wat topfuncties opnemen."
Zo wordt ook de missie in de Straat van Hormuz al geleid door een Belgische admiraal, Hans Huygens. Mogelijk komt hij ook aan het hoofd te staan van de missie in Jemen. "Wij hebben dus ogen en oren in die regio."
In dat opzicht zou het volgens Franssen bijzonder vreemd zijn als ons land zich afzijdig zou gehouden hebben. "België is momenteel al EU-voorzitter. Als je dan ook een Belgische admiraal hebt aan het hoofd van die missie zou het haast een Belgenmop zijn als je zegt dat wij niet meedoen."
Wat zou ons land kunnen bijdragen aan de EU-missie in de Rode Zee? "Er wordt gekeken naar fregat Louise-Marie"
