Moet de wolf in Europa minder streng beschermd worden - en dus gemakkelijker bejaagd kunnen worden? Die delicate kwestie kreeg België op het allerlaatste moment nog op zijn to-do-lijstje als voorzitter van de Raad van de EU. Een eerste stap is beslecht: het zullen niet de Europese landbouwministers zijn die zich over de kwestie zullen buigen, maar de milieuministers. De groene beweging is opgelucht, maar de strijd is nog niet gestreden.
Mag meer op de wolf worden gejaagd? EU-milieuministers buigen zich over delicate vraag
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Moet weer meer gejaagd kunnen worden op de wolf? Die kwestie waart al enkele maanden door de gangen van het Europees Parlement, en ook de Europese Commissie heeft er oren naar.
De beschermingsmaatregelen in Europa werpen hun vruchten af, waardoor de wolvenpopulatie gestaag groeit. In Frankrijk leven er zo'n 1.100, in België begin vorig jaar 24. Maar daar is niet iedereen even blij mee. Die wolven doden ook steeds meer vee, vooral schapen en geiten maar ook runderen, (vlees)paarden en ezels. Jaarlijks doden wolven in Europa 65.500 door de mens gekweekte dieren. Slecht nieuws voor boeren dus, zeker die in Italië, Frankrijk en Spanje.
Op aandringen van (onder andere) de Commissie Landbouw in het Europees Parlement, zette de Europese Commissie daarom in september de beschermingsstatus van de wolf opnieuw op de agenda. Op 20 december stelde de Commissie vervolgens voor om de beschermingsstatus te verlagen van "streng beschermd" naar "beschermd", waardoor er onder voorwaarden op sommige plekken opnieuw op de wolf zou mogen worden gejaagd.
Erg delicaat
Dat was geen geschenk voor ons land, dat op 1 januari voorzitter werd van de Raad van de EU.
Dat zit zo: de beschermingsstatus van de wolf is in 1979 vastgelegd in de Conventie van Bern. Die conventie verenigt ruwweg de landen van de EU en enkele historische partners als Noorwegen, Zwitserland, en ook vier Afrikaanse landen.
Wil Europa de status van de wolf aanpassen, dan moet dat via de Conventie. En wil Europa dat voorleggen op de Conventie, dan moet het daar een mandaat voor krijgen van de lidstaten.
Dat werd dus te elfder ure de taak van België, 12 dagen voor het voorzitterschap van ons land van start ging. En het is een ondankbare taak, want het dossier ligt erg delicaat. Voor de Europese landbouwers, die steeds moeilijker rondkomen en zich onder druk gezet voelen door onder andere de natuurherstelwet en de stikstofmaatregelen, is het het zoveelste symbooldossier. Zij krijgen de steun van de Europese Volkspartij en EC-voorzitter Ursula von der Leyen.
Voor natuurliefhebbers is de wolf dan weer een iconische diersoort die symbool staat voor hoe we omgaan met de natuur om ons heen. "Wat de leeuw is voor Afrika, dat is de wolf voor Europa", zegt bijvoorbeeld Reine Spiessens van WWF. Het is een toppredator die van onschatbare waarde is voor het ecosysteem.
Ongemak
En die groene beweging was de voorbije week behoorlijk zenuwachtig.
De eerste knoop die België als voorzitter moest doorhakken, was immers welke ministers zich over de wolf zouden buigen. Traditioneel zijn dat de Europese milieuministers wanneer het over de bescherming van kwetsbare diersoorten gaat. Maar Finland bereidde zich voor om het toe te voegen aan de agenda van de Europese landbouw- en visserijministers. Die komen al op 23 januari samen. De Finse vraag had de Belgische voorzitter van die raad, federaal minister van Landbouw David Clarinval (MR), al bereikt.
Bijvoorbeeld bij WWF leefde de vrees dat de Europese landbouwministers een pak meer geneigd zouden zijn om de beschermingsstatus van de wolf aan te passen dan de milieuministers.
Verschillende lidstaten vragen zich af wat de wetenschappelijke basis is van het voorstel. Dat de pony van von der Leyen werd doodgebeten door een wolf, helpt niet in de beeldvorming
Binnen het Belgisch voorzitterschap leek de kwestie voor enig ongemak te zorgen. Gisteren nog bleef de Belgische voorzitter van de milieuraad, Brussels minister van Leefmilieu Alain Maron (Ecolo), op de vlakte over de kwestie. Ernaar gevraagd op een persconferentie over de Europese klimaatambities, antwoordde hij afgemeten dat de kwestie van de wolf niet op de agenda had gestaan van de (klimaat)besprekingen, maar dat de wolf wat hem betreft een kwestie van natuurbescherming was.
Lees: ja, Maron vond dat zo'n beslissing milieuministers toe kwam, maar hij wilde het niet letterlijk zo gezegd hebben.
Laat België beslissing aan Hongarije?
Vandaag hebben de Belgische ministers de knoop onderling doorgehakt. Dat gebeurde op de Directie-generaal Europese Zaken en Coördinatie (DGE), waar ze overleggen over Europese kwesties. Er is voor gekozen om het lot van de wolf toe te wijzen aan de Europese milieuministers. Hun experten zullen zich er op 31 januari een eerste keer over buigen.
Minister Clarinval krijgt met zijn landbouwministers dus niet de eindverantwoordelijkheid. Toch noemt hij de beslissing een overwinning. Op de landbouwraad van 23 januari zal de kwestie immers wel degelijk behandeld mogen worden, op vraag van Finland dus. Maar dat zal geen definitieve conclusie opleveren. De landbouwraad zal zijn conclusies doorsturen naar de milieuraad die de eindbeslissing zal kunnen nemen.
De vraag is of het zover zal komen onder het Belgische voorzitterschap. Daar klinkt het dat de agenda al zeer vol zit. Bovendien heeft België, anders dan andere EU-voorzitters, slechts 2 maanden om 60 dossiers af te handelen voor het Europees Parlement in verkiezingsmodus gaat. Het valt te verwachten dat dat te weinig tijd is om overeenstemming te vinden in het "complexe" wolvendossier.
De vraag is wat er gebeurt met het dossier als het niet landt onder het Belgische voorzitterschap. De volgende EU-voorzitter is immers Hongarije. Het is niet ondenkbaar dat Hongarije sneller geneigd zal zijn om de status van de wolf toch aan de landbouwministers toe te vertrouwen.
De pony van von der Leyen
Los van de vraag of de status van de wolf aangepast moet worden, heerst in de Europese en Belgische wandelgangen heel wat wrevel over de manier waarop het dossier op de agenda is beland.
Zo werd het thema in 2022 nog behandeld door de EU-lidstaten. Die wezen toen een voorstel van Zwitserland (géén EU-lid) af om de beschermingsstatus van de wolf te verlagen binnen de Conventie van Bern. De motivatie voor die afwijzing was toen dat zoiets "niet te verantwoorden is vanuit wetenschappelijk en conservatie-oogpunt".
Ook nu vragen verschillende lidstaten zich af wat de wetenschappelijke basis is voor het voorstel van von der Leyen. Zo besloot een rapport (dat de Europese Commissie zelf besteld had) in december nog dat "de impact van de wolf op vee in de EU zeer klein is" en dat wolven jaarlijks slechts 0,065 procent van de Europese schapen doden.
Dat belet natuurlijk niet dat de wolf in sommige gebieden lokaal wel degelijk voor problemen kan zorgen. Maar, zo merkt WWF op, de Europese beschermingsregels laten nu al toe dat er opgetreden wordt tegen een diersoort als die na preventieve maatregelen voor problemen blijft zorgen voor de mens of zijn vee.
Verschillende bronnen uit verschillende hoeken noemen het een politiek gemotiveerd dossier waarmee von der Leyen en de Europese Volkspartij vooral opnieuw in de gunst willen komen van de Europese landbouwers, in de aanloop naar de Europese verkiezingen in juni. Dat de pony van von der Leyen in 2022 werd doodgebeten door een wolf, een anekdote die hardnekkig blijft rondzingen in de Europese wandelgangen, helpt ook niet in de beeldvorming.
