"2023 was het jaar van mensenrechtenschendingen en wreedheden": Human Rights Watch is kritisch in jaarrapport

Elk jaar publiceert de niet-overheidsgebonden mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) een rapport over de staat van de mensenrechten overal ter wereld. Het lijvige 700 bladzijden tellende document schept een kritisch beeld over 2023. De massale schending van mensenrechten, wreedheden in oorlogen en selectieve verontwaardiging bij overheden blijven schering en inslag, somt HRW-directeur Tirana Hassan op.

2023 was het jaar van de hernieuwde vijandelijkheden tussen Israël en Hamas en in Soedan. Maar ook de conflicten in Oekraïne, Myanmar, Ethiopië en de Sahel duren onverminderd voort. Bij die conflicten merkt Hassan een zorgwekkende evolutie op: zo spelen kortetermijnbelangen een te grote rol in de internationale diplomatie, vindt ze. 

De aanvallen van Hamas op Israël riepen bij veel regeringen een golf van veroordeling op, maar de respons op Israëls reacties bleef vaak uit, zo staat in het rapport. Dit contrast benadrukt hoe sommige overheden kiezen voor "transactionele diplomatie" om op korte termijn te winnen, ten koste van de verdediging van mensenrechten op lange termijn.

De mensenrechten dreigen echter het slachtoffer te worden van die vorm van internationale ruilhandel. Nochtans zou het internationale streven naar duurzame relaties, vrede, democratie en stabiliteit de mensenrechten we bevorderen. Nu is er vooral sprake van selectieve verontwaardiging, en daarmee zend je de boodschap dat sommige levens er meer toe doen dan anderen.

Het conflict tussen Israël en Hamas is overigens niet de enige oorlog waarbij dat gebeurt. In haar voorwoord verwijst Hassan ook naar China, meer bepaald de relatie met Turkse moslims en de Oeigoeren, een etnische groep, voornamelijk wonend in de regio Xinjiang in China, met een unieke cultuur en taal.

"Veel regeringen spreken zich niet uit over de steeds erger wordende repressie door de Chinese regering, de willekeurige detentie van mensenrechtenverdedigers en de toenemende controle over het maatschappelijk middenveld, de media en het internet, vooral in Xinjiang en Tibet", schrijft ze. 

"De culturele vervolging en willekeurige detentie van een miljoen Oeigoeren en andere Turkse moslims door de Chinese autoriteiten komen neer op misdaden tegen de menselijkheid, maar toch zwijgen veel regeringen, ook in overwegend islamitische landen."

Maar het is niet alleen kommer en kwel in 2023. Volgens Hassan zijn er ook goede dingen gebeurd. In november gaf het Internationaal Gerechtshof de opdracht aan de Syrische regering om te stoppen met het martelen van gevangenen, na een zaak die was aangespannen door Nederland en Canada. Volgens Hassan was dit "een mijlpaal".

In maart vaardigde het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uit voor de Russische president Vladimir Poetin, vanwege vermeende oorlogsmisdaden in de bezette gebieden van Oekraïne.

Daarnaast heeft het Japanse parlement een wet aangenomen ter bescherming van lhbti-personen tegen discriminatie. In Mexico heeft een coalitie van maatschappelijke organisaties het Congres overtuigd om een wet aan te nemen ter bevordering van de rechten van ouderen en mensen met een handicap. Het Braziliaanse Hooggerechtshof heeft de rechten van inheemse volkeren bevestigd op hun traditionele land, wat een krachtige barrière vormt tegen ontbossing in het Amazonegebied.