De Israëlische minister van Defensie Yoav Gallant heeft voor de eerste keer een plan voorgesteld, waarin staat wat er moet gebeuren met de Gazastrook na de oorlog. Gallant wil dat Gaza bestuurd zal worden door de Palestijnen, Israël zou wel de militaire controle over het gebied behouden. Daarmee gaat hij lijnrecht in tegen de extreemrechtse vleugel binnen de regering. Een officieel regeringsplan is Gallants plan zeker nog niet.
Israëlische minister van Defensie onthult plan voor na de oorlog: "Gaza moet bestuurd worden door Palestijnen, geen ruimte voor nederzettingen"
Het is de eerste keer dat Israël in z'n kaarten laat kijken over de toekomst van Gaza, zeg maar het eindspel van de oorlog.
Het dagelijks bestuur van Gaza zou volgens Gallant door de Palestijnen moeten gebeuren. "Het zijn Palestijnen die in de Gazastrook wonen, daarom zullen Palestijnse spelers er verantwoordelijk voor zijn, onder de voorwaarde dat ze niet vijandig zijn tegenover Israël", aldus de Israëlische Defensieminister.
Israël zou tegelijk wel de militaire controle over Gaza behouden, en op elk moment kunnen optreden tegen bedreigingen vanuit Gaza. Een internationale coalitie van de Verenigde Staten, West-Europese landen en "gematigde" Arabische landen moet dan weer de heropbouw van Gaza leiden. Israël en Egypte controleren de grenzen.
Het plan van Gallant laat wel wat ruimte voor interpretatie. Zo is het bijvoorbeeld niet duidelijk welke "Palestijnse spelers" aan het roer zouden moeten komen. De Palestijnse Autoriteit, die nu onder leiding van president Mahmoud Abbas een deel van de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever bestuurt, is voor Gallant op dit moment "geen relevante" optie. Ook premier Benjamin Netanyahu heeft eerder al gezegd dat de Palestijnse Autoriteit de Gazastrook niet kan leiden. Tegelijk zien de bondgenoten van Israël, waaronder de Verenigde Staten, wel een rol weggelegd voor de Palestijnse Autoriteit in het bestuur van Gaza.
Nog geen regeringsplan
Maar die discussie is misschien helemaal nog niet aan de orde. Het plan is een voorstel van Gallant, dat meteen al veel kritiek krijgt van extreemrechtse ministers in de regering van Netanyahu. Die zeiden eerder al dat alle Palestijnen weg moeten uit de Gazastrook, en dat die in de plaats bestuurd en bewoond moet worden door Israëli's. Op die visie kwam veel kritiek, ook van de VS. Gallant zegt nu dus dat hij net géén Israëlische nederzettingen in Gaza wil. Maar het is dus nog niet zeker of dit plan ook echt de beleidslijn wordt van Netanyahu's regering.
"Het plan van Gallant houdt eigenlijk niet zo veel in", zegt Inge Vrancken, buitenlandjournalist bij VRT NWS. "Het lijkt vooral een reactie, ook naar de internationale gemeenschap, op wat die extremistische ministers zeggen. Gallant wil tonen dat dit niet de lijn is van de hele Israëlische regering. Maar wat je heel erg voelt, is dat Israël het zelf ook niet weet, en dat er veel onenigheid is."
"Vrijwillige migratie"
Premier Netanyahu lijkt een op het eerste gezicht iets minder extreem standpunt in te nemen dan zijn extreemrechtse ministers, maar het einddoel lijkt op hetzelfde neer te komen (Gaza onder Israëlisch bestuur). Zo liet hij al blijken dat hij voorstander is van "vrijwillige migratie" voor Palestijnen die de Gazastrook willen verlaten. Die zouden dan moeten migreren naar het buitenland.
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Buurland Egypte liet bij het begin van de oorlog al verstaan dat het niet van plan is om (een deel van) de 2,3 miljoen Palestijnen in de Gazastrook te hervestigen in de Sinaïwoestijn. Volgens Netanyahu onderhandelt de regering daarom met andere landen om Palestijnen op te nemen. Volgens een Israëlische nieuwssite zou Congo al bereid zijn dat te doen, althans volgens een anonieme, hooggeplaatste bron binnen het Veiligheidskabinet. Maar er wordt ook met andere landen gepraat.
De vraag is ook hoeveel Palestijnen uit Gaza willen vertrekken. Sommige Israëlische ministers wijzen er op dat de levensomstandigheden in Gaza er na de oorlog niet op zullen verbeteren, er geen degelijk bestuur zal zijn en de Gazanen van humanitaire hulp afhankelijk zullen zijn. Met andere woorden, ze zullen niet veel keus hebben. Maar voor de Palestijnen doemt daarmee een herhaling van de "nakba" op, de verdrijving van zo'n 750.000 Palestijnen uit hun dorpen en steden eind jaren 1940, bij de oprichting van de staat Israël.
Bezoek van Blinken
Gallant komt waarschijnlijk nu naar voren met zijn plan, net omdat de Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken de komende dagen naar het Midden-Oosten afreist. Hij komt naar Israël, maar zal ook een bezoek brengen aan Jordanië, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, Saudi-Arabië, Egypte, Turkije en Griekenland.
De Amerikanen vragen Israël al langer om een duidelijk plan over de toekomst van Gaza. Ook bij de vorige bezoeken van Blinken ging het daar al over. De VS heeft eerder ook al gezegd dat het nodig is om zowel Gaza als de Westelijke Jordaanoever onder Palestijnse controle te brengen. Officieel zijn de Verenigde Staten nog altijd voorstander van een tweestatenoplossing, met dus zowel een Israëlische als Palestijnse staat.
Volgende fase van de oorlog
Het plan van de Israëlische Defensieminister Gallant schetst ook hoe de volgende fase van de oorlog eruit moet zien. De gevechten in het noorden van de Gazastrook moeten minder intens worden, en er zouden meer gerichte operaties moeten komen. Ook dat is een vraag van de Amerikanen, om het aantal burgerslachtoffers terug te dringen.
In het zuiden van Gaza zou dan weer de focus komen te liggen op het uitschakelen van de leiding van Hamas, en het vrij krijgen van de Israëlische gijzelaars. "De oorlog zal zo lang duren als het nodig is", klinkt het ook. Het doel van Israël is om Hamas volledig te ontmantelen.
Sinds 7 oktober zijn volgens Hamas nu al meer dan 22.600 Palestijnen omgekomen. Israël zegt dat het in Gaza al 8.000 strijders van Hamas heeft gedood. Bij de aanval van Hamas op Israël, waarmee de oorlog startte, vielen zo'n 1.200 Israëlische doden.
