Russische oppositieleider Navalny bevestigt dat hij in strafkolonie in Siberië zit: "In opperbeste stemming"

Navalny zegt op X al schertsend dat hij de nieuwe Kerstman is: "Ze hebben me een schapenwollen jas gegeven en een oesjanka (een typische wollen muts met oorflappen), en ik heb een lange baard na 20 dagen onderweg geweest te zijn." 

Navalny verdween op 6 december uit de gevangenis waar hij tot dan toe zat, op zo'n 300 kilometer van Moskou. Hij miste enkele hoorzittingen in de rechtbank, terwijl hij daar normaal gezien altijd opdaagt: ze zijn het enige forum waar hij af en toe nog het woord mag nemen. Navalny's advocaten kregen geen informatie over waar hij dan wel was.

Gisteren bleek dan dat Navalny naar een strafkolonie in het dorpje Charp was gebracht. Dat ligt in de autonome regio Jamalië, in het westen van Siberië, in het noorden van Rusland, boven de poolcirkel. "Ze hebben me via zo'n vreemde route vervoerd, dat ik niet dacht dat iemand me zou vinden voor midden januari", schrijft Navalny zelf in z'n typische laconieke stijl.

"Het is een redelijk bekende plek", zegt Ruslandcorrespondent Geert Groot Koerkamp. "Die is heel afgelegen, meer dan 3.000 kilometer van Moskou. Het is er in de winter ijzig koud, met temperaturen tot -30 of -40 graden."  De strafkolonie draagt de naam "Poolvos", en werd opgericht onder de Sovjet-dictator Stalin. Ze maakte deel uit van het goelagnetwerk.

"De strafkolonie is niet toevallig op die plek opgericht", zegt Groot Koerkamp, "het wordt de mensen die er zitten zo ongemakkelijk mogelijk gemaakt." De onherbergzame locatie doet ook opnieuw ongerustheid oplaaien over Navalny's gezondheidstoestand. Zijn advocaten hebben al de angst uitgesproken dat hij langzaamaan vergiftigd zou worden in de gevangenis. "En niemand weet ook wat de langetermijngevolgen van zijn initiële vergiftiging kunnen zijn", aldus Groot Koerkamp. 

Ook het tijdstip waarop Navalny verplaatst wordt, is niet toevallig. In maart volgend jaar zijn er in Rusland presidentsverkiezingen. Al is het woord "verkiezingen" een rekbaar begrip: er bestaat geen twijfel over dat Vladimir Poetin - bij leven en welzijn - er nog een ambtstermijn bij zal doen.

Maar blijkbaar vonden de Russische autoriteiten het toch nodig om Navalny nog meer te isoleren. "Navalny zit al enkele jaren in de gevangenis, maar heeft toch nog redelijk wat invloed", zegt Groot Koerkamp. "Vanop zijn accounts wordt veel gedeeld online, en zijn team heeft de voorbije weken ook een campagne met stemadviezen opgericht. Mensen worden aangespoord om op iedereen behalve Poetin te stemmen, om zijn overwinning te verhinderen of zeker minder overtuigend te maken. Om die invloed te verminderen, hebben ze dus gekozen voor deze locatie."

Niet alleen de fysieke afstand werkt isolerend, maar ook de communicatiemogelijkheden met de gevangenis. "Er is geen elektronische briefwisseling meer mogelijk. Als Navalny dus op een bericht wil antwoorden, zal dat via de gewone post moeten." 

Er bestaat ook een kans dat Navalny binnenkort nog eens verplaatst wordt. "Er hebben namelijk nog andere bekende gevangenen in die strafkolonie gezeten, zoals een kompaan van de oliemagnaat Michail Chodorkovski en de Oekraïense regisseur Oleg Sentsov. Zij zaten er telkens maar een paar weken. Chodorkovski zelf zat indertijd nog veel verder weg, in een strafkolonie helemaal in Oost-Siberië, nog voorbij het Baikalmeer (nu woont hij in Londen, nvdr.).

Ondanks alles kan er bij Navalny nog altijd een grapje of twee af: "Ik kan jullie nog niet entertainen met exotische verhalen uit de poolcirkel", schrijft hij op X, "want ik heb nog niets gezien buiten de cel. Ik ben ook nog altijd in een uitstekende stemming, want zo betaamt het de Kerstman."