Een werkweek van 38 uur, meer aandacht voor startende leraren en een extra vergoeding voor leraren die werken op scholen met grote uitdagingen. Dat zijn slechts drie van de 70 aanbevelingen uit het nieuwe rapport van de Commissie van Wijzen. Dat is een groep van experts en leraren die zich maandenlang gebogen heeft over de problemen in het onderwijs. "Het rapport is een duidelijke voorzet, nu is het aan onderwijs en politiek om ermee aan de slag te gaan”, klinkt het.
Werkweek van 38 uur en meer aandacht voor startende leraren: Commissie van Wijzen doet 70 voorstellen om onderwijs te hervormen
Inass Mouhamou
Gepubliceerd:
De Commissie van Wijzen, een groep van experts, leraren en schooldirecteurs, heeft een rapport voorgesteld met een 70-tal aanbevelingen om de problemen in het onderwijs, zoals het lerarentekort, aan te pakken. De commissie kwam er vorig jaar op vraag van minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA).
Onderwijsexpert Dirk Van Damme werd eind 2022 door Weyts aangesteld als voorzitter van de commissie. De leden mocht hij zelf aanduiden: een team van experts en mensen uit het onderwijsveld.
Bedoeling was om tegen eind 2023 een soort blauwdruk op tafel te leggen, waar de sociale partners, de onderwijskoepels en vakbonden dan mee aan de slag kunnen gaan. De opdracht van de Commissie van Wijzen was onder meer om na te denken over het statuut en de loopbaan van leerkrachten, de organisatie van scholen en hun personeelsbeleid.
Werkweek van 38 uur
Het was geen eenvoudige opdracht, klinkt het. Maar het resultaat is er in de vorm van een uitgebreid rapport met 70 aanbevelingen die het beroep van leraren en directeurs "herwaarderen en aantrekkelijker maken." Dat is op termijn het enige effectieve antwoord op het lerarentekort, meldt de commissie.
Een opvallend voorstel is de werkweek van 38 uren. Vandaag wordt de opdracht van de leraren vastgelegd in een op voorhand vastgelegd aantal lesuren. Daardoor worden andere taken buiten de lesuren, "nauwelijks of niet erkend", stelt de commissie vast.
Op deze manier definiëren we de job van een leraar in een voltijdse opdracht zoals we die kennen in de maatschappij
Kristien Bruggeman, schooldirecteur
Met de vaste werkweek van 38 uren, zoals in andere sectoren, wil de commissie de lesopdracht, bijbehorende taken en verdere professionalisering van de leraar samenbrengen in een duidelijk pakket. Meer specifiek houdt dat in dat leraren 32 uren lesgeven - dat is inclusief lesvoorbereidingen, begeleiding van leerlingen en verbeterwerk -, 2 uren professionaliseren en 4 uren krijgen om schoolgebonden taken uit te voeren.
"Op deze manier definiëren we de job van een leraar in een voltijdse opdracht zoals we die kennen in de maatschappij. Bovendien creëren we zo meer ruimte om te professionaliseren", zegt Kristien Bruggeman in onze podcast "Het kwartier". Bruggeman is oprichter en directeur van de secundaire LAB-school in Sint-Amands en werkte mee aan het rapport. Haar school heeft een tijd geleden een werkweek van 36 uren ingevoerd.
De strijd tegen drugs achter het stuur. Meer jongeren in een verontrustende thuissituatie, hoe komt dat?
"We merken dat heel wat leerkrachten slopende administratieve taken hebben die ze er moeilijk nog kunnen bijnemen", zegt voorzitter Dirk Van Damme. "Door de directie meer tools te geven, kunnen die taken beter verdeeld worden over alle leerkrachten, waardoor de 38 uren ook een nuttigere invulling krijgen."
Aandacht voor startende leraren en extra vergoedingen
Ook de startende leraren krijgen meer aandacht in het rapport van de commissie. Dat is broodnodig, vindt voorzitter Van Damme, want jong talent wordt te vaak "voor de leeuwen gegooid", waardoor er snel wordt afgehaakt.
Een andere manier van omgaan met jong talent zou de oplossing moeten zijn om ervoor te zorgen dat er geen uitstroom is. "Geef startende leraren alle kansen om in de job te groeien", dat is de boodschap. Met een inductiejaar, een volledig betaald leer-werk-traject om competenties op de werkvloer te verwerven, kan een startende leraar bovenop het diploma ook een beroepslicentie behalen.
Als ik weet dat ik op een school een heel jaar terechtkan, en dan ook begeleid word, ben ik veel meer op mijn gemak
Birte Rongé, student lerarenopleiding
"Dat zorgt wel voor extra geruststelling en minder stress na het afstuderen", zegt Birte Rongé. Ze is een werkplekstudent en zit in het laatste jaar van haar lerarenopleiding in de Hogeschool PXL in Hasselt. "Je zit met veel vragen als startende leraar: waar kan ik beginnen en waar kan ik nog uren sprokkelen? Als ik weet dat ik op een school een heel jaar terechtkan, en dan ook begeleid word, ben ik veel meer op mijn gemak", zegt ze.
Daarnaast wil de commissie dat er een extra vergoeding komt voor leraren die werken in scholen met grote uitdagingen. "Zo’n toelage biedt – net als in Nederland – een extra op het loon voor leraren die werken op scholen die aan bepaalde criteria beantwoorden. Dat kan bijvoorbeeld over kansarmoede van de leerlingenpopulatie (GOK) gaan." De commissie hoopt daarmee leraren te stimuleren om ook voor uitdagende klassen te (blijven) staan.
Lange termijn
"Dit rapport is niet te nemen of te laten, maar het is ook geen grabbelton waaruit naar believen de lekkerste brokken kunnen worden gevist." Een hele resem aanbevelingen die een samenhangend geheel vormen, luidt het dus.
"Het is geen receptenboek om het lerarentekort op korte termijn op te lossen", nuanceert de commissie verder. Volgens de commissie zullen de hervormingen in het rapport allicht een à twee legislaturen vergen.
"Maar deze blauwdruk zou wel een impact moeten hebben op het politieke debat. Het rapport heeft een zekere autoriteit. Heel wat actoren zullen zich ertegenover moeten positioneren. Akkoord of niet, een impact zal het altijd hebben op de discussie", denkt Van Damme.
"Ik wil er een aantal zaken uitpikken die op korte termijn gerealiseerd kunnen worden", reageert minister Weyts nog. "Bijvoorbeeld de certificering van de lerarenopleidingen en de uitrol van een uitgewerkt professionaliseringsplan in de scholen." Daarnaast wil Weyts ook het pedagogisch bekwaamheidsbewijs van schooldirecteurs aanpakken. "Als ze niet voor de klas staan hoeven ze geen lerarenopleiding gevolgd te hebben", zegt hij.
“Er zullen fundamentele aanpassingen aan de huidige decreten en rechtspositie nodig zijn", besluit de commissie. "Met dit rapport wordt er een duidelijke voorzet gegeven. Nu is het aan onderwijs en politiek om ermee aan de slag te gaan."
