Op de klimaatconferentie in Dubai is een voorlopige versie vrijgegeven van de slottekst. Daarin staat géén verwijzing naar een uitstap uit fossiele brandstoffen zoals olie, gas of steenkool zoals heel wat landen vroegen. In een heel voorzichtige tekst staat wel iets in over de afbouw van de productie en het gebruik van fossiele brandstoffen, maar dan richting 2050. "Deze tekst kan nog wat verbeteren, maar een echt ambitieus akkoord kunnen we wel vergeten," zegt een Belgische klimaatonderhandelaar. De ngo Climate Action Network noemt het een "grote ontgoocheling" en zelfs "een ramp".
Geen vermelding uitdoven fossiele brandstoffen in voorlopige eindtekst klimaatconferentie: "Complete ontgoocheling, een ramp"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Het was uitkijken naar de tekst die als basis zal dienen voor de onderhandelingen van de laatste rechte lijn - die zijn intussen begonnen, ongeveer 200 landen buigen zich over de tekst. Dé hamvraag was of er een vermelding zou instaan over het uitfaseren van fossiele brandstoffen. Bij de verbranding daarvan komen immers broeikasgassen vrij die de klimaatopwarming veroorzaken. Het was zo'n beetje dé inzet geworden van deze COP.
Maar die verwijzing komt er dus niet, en dus lijkt het er voorlopig op dat de olieproducerende landen van de OPEC (met Saudi-Arabië) en verder ook Rusland hun slag thuishalen.
Er staat wél in dat "de productie en het gebruik van fossiele energie moet verminderen", en dat op "een eerlijke en rechtvaardige manier om ergens rond 2050 een netto-nuluitstoot te kunnen bereiken zoals de wetenschap het voorschrijft."
2050 is natuurlijk nog lang, en wetenschappers hebben er altijd op gehamerd dat er scherpe doelen voor de korte termijn (tegen 2030) nodig zijn om niet te veel af te wijken van het juiste pad richting klimaatakkoord van Parijs, dat de opwarming wil beperken tot anderhalve graad. Bovendien hadden heel wat belangrijke spelers (de EU, de VS, Japan, Zuid-Korea en Canada) sowieso al beloofd om tegen 2050 klimaatneutraal te willen worden.
China (2060) en India (2070) willen dat pas later worden, maar zij zouden ingedekt kunnen zijn door het zinnetje "eerlijk en rechtvaardig". Zij claimen immers dat hun historische uitstoot kleiner is, net als de uitstoot per persoon.
'Unabated' steenkool afbouwen
Over steenkool, de meest vervuilende fossiele brandstof, zegt de basistekst dat we snel naar een afbouw moeten gaan van steenkool zonder captatie van de broeikasgassen (unabated coal).
Tegelijk wordt gevraagd om het aantal vergunningen voor nieuwe steenkoolcentrales voor unabated steenkool te beperken. Met andere woorden, als de uitstoot meteen wordt opgevangen, mag het nog wel.
Over het tweede broeikasgas na CO₂, methaan, staat te lezen dat landen moeten gaan voor "een serieuze afbouw" tegen 2030. Een getal of concreet doel staat er dus niet.
Wat is er dan wel positief?
Het goede nieuws is dat er, zoals verwacht, wordt opgeroepen om tegen 2030 de capaciteit van hernieuwbare energie te verdrievoudigen, en de energie-efficiëntie te verdubbelen tegen 2030. Maar zolang de uitstoot niet snel daalt, brengt dat weinig zoden aan de dijk voor het klimaat, ook al omdat de vraag naar energie stijgt.
Er staat ook in dat de evaluatie van de nationale klimaatinspanningen tot nu toe als onvoldoende wordt beschouwd. Tegen de volgende COP moeten landen nieuwe, betere plannen indienen. Maar ook dat lag eigenlijk al vast voor de start van deze conferentie. Ook de doelstelling van een maximale globale opwarming van anderhalve graad blijft overeind, alleen is de vraag hoe realistisch die nog is.
Een Belgische klimaatonderhandelaar is realistisch, maar bekijkt het ook positief: "Met deze basistekst kan je zeggen dat we een ambitieus akkoord kunnen vergeten. Al kan de tekst wel nog verbeteren."
"Ontgoocheling", "moet sterker" en "een ramp"
De Europese Unie noemt de tekst bij monde van Wopke Hoekstra "ontgoochelend". Hij zei erbij dat de EU "zo lang als nodig is zal ijveren voor de aanpassingen die nodig zijn om de klimaatverandering aan te pakken zoals de EU dat wil." De EU vindt enkele passages (of ontbrekende passages) in de tekst onaanvaardbaar.
De Verenigde Staten laten weten dat de tekst "veel sterker" moet worden. Het kunnen dus nog lange onderhandelingen worden.
De alliantie van kleine eilandstaten (AOSIS) zegt in een reactie dat "onze stemmen niet gehoord worden, terwijl we de indruk hebben dat andere partijen bevoordeeld worden". Ze voegen eraan toe dat als ze deze tekst tekenen, ze eigenlijk hun doodvonnis ondertekenen.
We zouden met deze tekst ons doodvonnis ondertekenen
Voor de alliantie van kleine eilandstaten mag het meer zijn
De ngo Climate Action Network is ronduit vernietigend voor de basistekst. "Een complete ontgoocheling", klinkt het op 'X', het vroegere Twitter. Ze willen zelfs dat de basistekst in de vuilnisbak verdwijnt en roepen onderhandelaars op om opnieuw naar de tekentafel te gaan.
Op het gebied van mensenrechten noemt de ngo de tekst "een ramp" omdat de mensen in de armere landen, die nu het meest te lijden hebben onder de klimaatverandering, veel te weinig beschermd worden.
We dachten naïef dat deze COP wel zou kunnen slagen
De jonge Belgische klimaatactivist Benjamin Van Bunderen Robberechts noemt zich depressief en boos
Onze jonge landgenoot Benjamin Van Bunderen Robberechts die als klimaatactivist in Dubai is, zegt: "Iedereen is depressief en boos. We dachten naïef dat deze COP wel zou kunnen slagen, maar dan zien we de basistekst… de 2.700 olielobbyisten hebben duidelijk hun fossiele stempel gezet."
Simon Sterck is VN-vertegenwoordiger van de Vlaamse Jeugdraad in Dubai. Hij laat ons weten dat "deze ontwerptekst de ambities rond fossiele brandstoffen als een loden ballon naar beneden haalt. In een tekst van 11.000 woorden worden fossiele brandstoffen maar 3 keer vermeld en er is zelfs geen vermelding naar olie of gas. Nochtans was dat de prioriteit van deze COP. De ´overwinning’ van de olielobby gaat ten koste van vele anderen, onder wie de jongeren."
Passages over steenkool mogen veel duidelijker, vindt WWF
Ook onze landgenoot Koen Stuyck, die voor het Wereldnatuurfonds in Dubai de ontwikkelingen op de voet volgt, is ontgoocheld. Hij heeft het over "een zwakke tekst" en "een achteruitgang". Er wordt onder meer te veel in de voorwaardelijke vorm gesproken in de tekst, vindt hij.
"Als het over steenkool gaat, moet het woordje unabated verdwijnen, en moet het gelden voor alle gebruik van steenkool, met CO₂-captatie of zonder. Anders zijn we nog verder van huis dan twee jaar geleden in Glasgow (toen er voor het eerst een passage over steenkool in stond, red.)", zegt Stuyck. Ook de tijdslijn van 2050 had strakker gemogen, aldus nog Stuyck.
Woordgebruik is heel voorzichtig
Simon Evans, die voor de gespecialiseerde website Carbon Brief de gesprekken volgt, vindt het net als Stuyck te vrijblijvend in de bewoordingen en heeft opgelijst hoe het woordgebruik zich voordoet in de tekst. Met aandrang vragen komt slechts op plaats 9, net na "vraagt" en "nodigt uit".
