Een plenaire Kamerzitting die stopgezet wordt omdat er onvoldoende parlementsleden zijn om te stemmen: hoe kan dat? Het gevolg van een overhaaste beslissing van Kamervoorzitster Éliane Tillieux (PS) én van onenigheid met de oppositie, zegt politiek journalist Bart Verhulst. Al waren er de voorbije maanden vaker te weinig parlementsleden aanwezig. "We naderen het einde van de regeerperiode, de rek is er wat uit."
Te weinig parlementsleden om te stemmen: uitzonderlijk of heeft de Kamer een spijbelprobleem?
Victor Van Driessche
Gepubliceerd:
Opschudding gisteravond, rond 21 uur, in het federaal parlement. De oppositie stelt aan het einde van de plenaire zitting in de Kamer vast dat er onvoldoende leden van de meerderheid aanwezig zijn om te kunnen stemmen. Ze besluiten om het halfrond te verlaten, zodat er niet gestemd kan worden.
"Het gevolg van het zogenaamde quorum", legt politiek journalist Bart Verhulst uit. "Om geldig te kunnen stemmen, moet er een bepaald aantal parlementsleden gehaald worden. Voor de plenaire vergadering zijn dat 76 leden, op een totaal van 150. Dat is dus de helft plus één."
Dat aantal kon gisteren in principe gehaald worden, met de aanwezigen van meerderheid en oppositie samen. "Maar er wordt ook verwacht dat de leden van de regeringspartijen samen aan het benodigde aantal komen. En van de 87 parlementsleden van de meerderheid waren er gisteren slechts 69 aanwezig."
Een overhaaste beslissing
Kamervoorzitster Éliane Tillieux besloot daarop om de zitting te beëindigen. "Een beslissing die ze volgens stemmen binnen de meerderheid te overhaast nam", zegt Verhulst.
"Ik hoor dat dit vermeden had kunnen worden als Tillieux ervoor had gekozen om de zitting te schorsen. Er waren immers nog een aantal parlementsleden die in het gebouw waren, maar niet in de zaal. Die had men dan, volgens de meerderheid, kunnen oproepen."
Is er te weinig enthousiasme in het parlement? Het Atomium. En een WK vrouwenvoetbal in België?
Bovendien had er ook een beroep gedaan kunnen worden op een ongeschreven afspraak met de oppositie: de zogenaamde "pairage". "Wanneer bepaalde parlementsleden gewettigd afwezig zijn, bijvoorbeeld omdat ze ziek of op buitenlandse missie zijn, dan is de afspraak in principe dat enkele leden van de oppositie zich bij de stemming onthouden, om de verhouding terug in evenwicht te trekken."
Het probleem is dat N-VA daar sinds enkele weken niet meer aan wil meewerken, weet Verhulst. "Zij verwachten in ruil immers een soortgelijke geste van meerderheidspartijen wanneer ze vanuit de oppositie een advies van de Raad van State vragen. Daarvoor moeten ze zelf een aantal van vijftig parlementsleden halen."
Volgens leden van de meerderheid had dit vermeden kunnen worden als Kamervoorzitster Tillieux niet meteen beslist had om de zitting te beëindigen
Bart Verhulst, politiek journalist bij VRT NWS
"Ook bij de oppositie zijn er soms gewettigde afwezigheden. Maar sommige partijen in de meerderheid willen de N-VA in dat geval niet meer helpen. En dus zegt de N-VA: dan doen wij dat ook niet meer voor jullie."
Einde regeerperiode
Een samenloop van omstandigheden dus. Al wijzen de oppositiepartijen erop dat een afwezigheid van een op de vijf parlementsleden van de meerderheid (18 op een totaal van 87), bijzonder veel is.
Daarbij spelen volgens politicoloog Bram Wauters (UGent) meerdere redenen mee. "De periode aan het einde van het jaar is traditioneel bijzonder druk, met heel veel commissies, begrotingsbesprekingen en heel wat wetgevend werk dat nog afgerond moet worden."
"Bovendien nadert ook het einde van de regeerperiode. Nadien begint men met een leeg bord, dus wil men heel wat zaken nog gestemd krijgen. Daarbij komen dan nog ziektes en het feit dat sommige parlementsleden aan het einde van een legislatuur wat uitgeblust zijn: meer mensen vallen dan uit met een burn-out of zijn overwerkt", zegt Wauters.
Het einde van de legislatuur is klassiek een periode waarin er nog bijzonder veel werk is, maar er ook al wat politieke moeheid is en de campagnemodus stilaan opspeelt
Bram Wauters, professor Politieke Wetenschappen (UGent)
Ook de campagnemodus loert echter al om de hoek. "Heel wat nationale politici zijn ook lokaal actief, als burgemeester of schepen. De naderende lokale verkiezingen brengen heel wat verplichtingen met zich mee. Zo is men lokaal volop bezig met de lijstvormingen, wat maakt dat er ook daarvoor al heel wat vergaderingen zijn."
"Geen fraai beeld"
Toch is er volgens de oppositie meer aan de hand. Ook enkele maanden geleden was de meerderheid al niet met voldoende leden in de Kamer om te stemmen. En de voorbije weken werden om dezelfde reden verschillende commissievergaderingen geschorst. Nochtans beschikken de meerderheidspartijen over meer parlementsleden dan in de vorige legislatuur.
"Ligt het typisch aan deze meerderheid, aan de periode van het jaar of aan het feit dat de verkiezingen naderen? Het is allicht een beetje een combinatie van alles. Je ziet alleszins dat de rek er wat uit is aan het einde van de legislatuur", zegt Verhulst.
Tot nu toe vallen de gevolgen mee, maar een parlement moet natuurlijk wel zijn deadlines respecteren
Bart Verhulst, politiek journalist bij VRT NWS
Wat de redenen ook zijn, het schouwspel van gisteren schept voor de kiezer geen fraai beeld, zegt Wauters. "Politici worden in de ogen van de kiezer bijzonder goed betaald voor hun job. Als zij dan niet komen opdagen op het moment dat er gestemd moet worden, dan ontstaat de indruk dat zij hun taak niet terdege vervullen."
De afwezigheden kunnen bovendien grote gevolgen hebben, geeft Bart Verhulst aan. "Stel dat bepaalde onderdelen van de begroting niet voor het einde van het jaar gestemd raken, dan kunnen bepaalde zaken bijvoorbeeld niet betaald worden. Dan heb je wel echt een groot probleem. Voorlopig is dat niet het geval, maar een parlement moet natuurlijk wel zijn deadlines respecteren."
